🔹آیا از مشارکت اجتماعی گریزان هستیم؟ 🔹

🔹آیا از مشارکت اجتماعی گریزان هستیم ؟🔹

🌱مهران صولتی / این که ایرانی ها در ورزش ها ی انفرادی موفق ترند چون کار جمعی بلد نیستند ، یا این که ایرانی ها اگر دو نفر باشند حزب تشکیل می دهند و اگر سه نفر شدند انشعاب می کنند ، فقط دو روایت از عدم اشتیاق ایرانی ها به فعالیت های جمعی است.روایت هایی که به دلیل کثرت ، به کلیشه هایی برای داوری رفتار ایرانیان تبدیل شده است.
اما در این زمینه ما با یک تناقض روبرو هستیم. ایرانیان از یک سو در سطح مشارکت خانوادگی ، فامیلی و همسایگی ( شب نشینی های خانوادگی ، روضه های زنانه و شرکت در مراسم عزاداری محرم و ... ) دارای آمار مشارکت قابل توجهی هستند ( به روایت یکی از محققان ) و از سوی دیگر مشارکت در سطوحی مانند حضور در تشکل های مدنی- اجتماعی (NGO) ها ، احزاب سیاسی و .. به هیچ عنوان قابل تامل نیست ( نیم درصد حضور در مقایسه با حضور شش درصدی کشوری مانند کنیا ).

یا این که بیش از 90 درصد شهروندان با شوراها یا دیگر گروه های علمی ، صنفی ، سیاسی همکاری نمی کنند . هم چنین میزان عدم همکاری مردم با مدارس، بسیج ، گروه های خیریه و ورزشی به بیش از 70 درصد می رسد.
از این مقایسه چه نتیجه ای می توان گرفت : در ابتدا بهتر است میان دو نوع مشارکت "جهادی" و " نهادی" تمایز قائل شویم . مشارکت "جهادی" را به حضور آحاد جامعه در کنار یکدیگر بدون محدودیت های سازمانی و تشکیلاتی اطلاق می کنیم که می توان آن را مشارکت "هیاتی" هم نامید. در مشارکت "جهادی" کنش گران نیم نگاهی هم به کسب ثواب اخروی دارند و می کوشند میان دین و دنیا جمع کرده و رضایت خداوند را نیز کسب کنند.( مجالس قرآنی، روضه های زنانه ، هیات های عزاداری محرم و ... ) از این مقوله هستند.
در سوی دیگر مشارکت" نهادی " قرار می گیرد که در آن شهروندان برای تحقق اهداف دنیوی از جمله کسب قدرت ( احزاب ) ، گره گشایی از معضلات اجتماعی ( NGO ) ها یا دستیابی به اهداف اقتصادی (شرکت های تعاونی ) و ...گرد هم جمع می شوند.در مشارکت "نهادی" میزان تقسیم کار و سازمان یافتگی افزایش می یابد و هر کدام از اعضاء وظایف خاصی را بر عهده می گیرند. در این میان نقش حکومت در افزایش مشارکت " جهادی" و کاهش مشارکت " نهادی" نیز قابل توجه است.
بسیار طبیعی است که حکومت از مشارکتی حمایت کند که صبغه کمابیش مذهبی داشته و در آینده داعیه سهم خواهی در قدرت سیاسی را از حاکمیت نداشته باشد ،ولی مشارکت " نهادی" می تواند منجر به بسیج مردم حول خواست هایی متفاوت با حکومت منجر شود.
از همین رو در ایران و در ادوار گوناگون همواره نوعی نگاه امنیتی به مشارکت" نهادی" وجود داشته است.
اما نکته مهم این است که هیچ جامعه ای برای گذار به توسعه متوازن و پایدار گریزی از حرکت به سوی گسترش مشارکت" نهادی" ندارد. جامعه تمایز یافته ی امروزین با تفکیک بیش از پیش نقش ها و کاهش تاثیر گذاری دولت بر تحولات پیچیده اجتماعی مواجه است . رشد فزاینده آسیب های اجتماعی ایجاب می کند که حکومت به سمت و سوی تشویق و تسهیل مشارکت "نهادی" حرکت کند . مشارکتی که می تواند با ایجاد پیوندهای شبکه ای و اعتمادآفرین در فضای حقیقی، زمینه ساز افزایش سرمایه اجتماعی در جامعه باشد.

Telegram.me/solati_mehran