هرکه ناموخت | از گذشتِ روزگار | نیز ناموزد | زِهیچ آموزگار
تحریف تاریخ در کتاب تاریخ دبیرستان. لطفا به فرزندانمان رحم کنید! / جعفر شیرعلی نیا
تحریف تاریخ در کتاب تاریخ دبیرستان
لطفا به فرزندانمان رحم كنيد! / جعفر شیرعلی نیا
کتاب «تاریخ معاصر ایران» سال سوم دبیرستان نوشته علیاکبر ولایتی و همكارانش است. درباره بخشهای مختلف این کتاب نکات مهمی وجود دارد.
برخی اشکالات کتاب در محتوا خیلی تاثیرگذار نیستند، مانند اینکه روز ترور استاد مطهری ۱۱اردیبهشت است، اما ۱۲اردیبهشت آمده یا اینکه نوشته شده پس از رحلت امام، آیتالله خامنهای به اتفاق آراي نمایندگان خبرگان به رهبری برگزیده شد که باید نوشته شود با اکثریت آرا (به اتفاق آرا بهمعنای بی رای مخالف است) يا تاريخ حكم امامت جمعه آيتالله خامنهاي كه سال۵۸ است و ۵۹ قيد شده و.... اما برخی دیگر تحریف محتوایی تاریخ است.
درس بیستوچهارم این کتاب از صفحه ۲۱۰ تا ۲۱۹ به موضوع جنگ اختصاص دارد. عنوان این درس«جنگ تحمیلی رژیم بعثی حاکم بر عراق علیه ایران» است اما مشخص نیست چرا دو صفحه انتهایی به درگذشت آیتالله خمینی و رهبری آیتالله خامنهای پرداخته است! یعنی در مجموع ۶صفحه روایت تاریخ جنگ است. باوجود اینکه اغلب بخشهای دیگر این کتاب به منابع بسیاری ارجاع داده شده اما بخش تاریخ جنگ از میان منابع پرشمار پیرامون جنگ به دو منبع اشاره دارد: یکی «سیری در جنگ ایران و عراق» و دیگری «تاریخ سیاسی جنگ» نوشته آقای ولایتی!
در بخش تاریخ جنگ به مسایل نبرد و بسیاری از عملیاتهای بزرگ جنگ اشاره نشده و به برخی نیز به صورت غیرمستقیم در حد عبارتهای کوتاه اشاره شده است. تاثیرگذاری نبردهای مهم بر سرنوشت جنگ را در این کتاب نمیبینید اما بهجای آن وزارتخارجه با وجود عملکرد بسیار ضعیف در سالهای جنگ، چهرهای درخشان یافته است! به این جملهها توجه کنید: «در عرصه سیاسی و بینالمللی، وزارت خارجه نوپای جمهوری اسلامی با اقدامهای روشنگرانه خود بهتدریج متجاوز بودن دولت حاکم بر عراق را به دنیا قبولاند. در تیرماه۶۷ در قطعنامه۵۹۸ سازمان ملل متحد، برای نخستینبار پس از هفتسال از شروع جنگ، دو خواسته ایران موردتوجه قرار گرفت: عقبنشینی به مرزهای بینالمللی پس از آتشبس و تعیین متجاوز. در نتیجه ایران قطعنامه را پذیرفت.»
قطعنامه۵۹۸ در تابستان۶۶ به تصویب رسیده بود پس تاریخ درجشده در کتاب اشتباه است. همچنین بر اساس اسناد و مدارک موجود آقای ولایتی از سرسختترین مخالفان قطعنامه۵۹۸ بود و حتی به روایت محمدجواد لاریجانی(معاون وقت وزارت خارجه و مسوول پيگيري قطعنامه) ولايتي قطعنامه۵۹۸ را قرارداد ترکمنچای و عنصر حرامزاده میدانست و ميگفت تا من وزیر خارجهام، اجازه نمیدهم که این قطعنامه قبول شود. علی خرم از مقامات وقت وزارتخارجه میگوید از ایران برای آمادهسازی قطعنامه دعوت شده بود اما با حضور نماینده ایران در مراحل پختوپز قطعنامه مخالفت شد. آيا این جز ضعف وزارت خارجه است؟
نکته دیگر اینکه در ادبیات دیپلماتيك واژهها معانی دقیقی دارند. به این بخش از سخنان دکتر خرم توجه کنید: «چنانچه جمهوری اسلامی دیپلماسی فعالتری داشت، میتوانست منافعش را بهتر تامین کند. بهعنوان مثال در بند۶ قطعنامه به جای اینکه تعیین آغازگر جنگ مطرح شود، [ميتوانست] تعیین متجاوز استفاده شود، به جای تعیین خسارت، [ميتوانست] تعیین غرامت مطرح شود.»(مصاحبه با نشريه تخصصي جنگ سپاه، نگين ايران)
در کتاب درسی با اشاره به متن قطعنامه عبارت «تعیین متجاوز» استفاده شده كه اشتباه است و همچنین بدون توجه به تلخیهای پایان جنگ و جملهی تاریخی امام که پذیرش قطعنامه را جام زهر نامید، قطعنامه۵۹۸ دستاورد و پیروزی بزرگ وزارت خارجه معرفی شده است! در ادامهي متن کتاب درسی به مذاکرات دوساله پس از پذیرش قطعنامه اشاره شده درحالیکه این مذاکرات تا شکست کامل پیش رفته بود و حمله عراق به کویت(۱۱مرداد۶۹)، افزايش فشار جهاني بر صدام و نامهنگاریهای او با مقامات ایرانی به پذیرش قرارداد الجزایر از سوی صدام در ۲۳مرداد۶۹ منتهی شد. نویسندگان با حذف تمام این اتفاقات نامه نهایی صدام را حاصل دیپلماسی و مذاکره دوساله وزارت خارجه دانستهاند!
اين كتاب يك دهه است كه در مدارس ما تدريس ميشود. برخی میگویند بهتر است این اشکالات بهصورت خصوصی تذکر داده شود اما حقیقت این است تا بهمطلبی به مطالبه عمومی تبدیل نشود جدی گرفته نمیشود و از سویی انتشار عمومی این نقدها باعث افزایش دقت در روند تاریخنگاری کشور میشود.
Channel | @iranoralhistory
Channel | @tarikhonline