و بدین سان دفتر قیام نهضت دموکرات آذربایجان بسته می‌شود

و بدین سان دفتر قیام نهضت دموکرات آذربایجان بسته می‌شود. تقی رفعت که به‌ده قزل دیزج در اروَنَق و انزاب در اطراف تبریز رفته خود را پنهان کرده بود، پس از شنیدن شکست قیام و کشته شدن خیابانی بدان وضع رقت‌آور، روز چهارشنبه ۲۴ شهریورماه ۱۲۹۹ (اول محرم ۱۳۳۹ = ششم سپتامبر ۱۹۲۰) در سن سی و یک سالگی در عین جوانی دست به‌خودکشی زد، و بدین سان یکی از ستارگان درخشان آزادی ایران برای همیشه افول کرد، در حالی که پس از گذشت شصت سال هنوز از آرامگاه او نام و نشانی در دست نیست.
احمد کسروی در «تاریخ هیجده سالهٔ آذربایجان» دربارهٔ مرگ رفعت چنین می‌نویسد:
«... یکی از نزدیکان خیابانی، میرزاتقی خان رفعت می‌بود. این مرد با چند تنی از شهر گریخته به‌ارونق و انزاب رفته بود و در آن‌جا خود را کشت (یا دیگران کشتند)، و ما از داستان او نیک آگاه نگردیده‌ایم».

پاورقی‌ها
1. ^ حزب دموکرات آذربایجان به‌رهبری شیخ محمد خیابانی، با فرقهٔ دموکرات (دموکرات فرقه‌سی) اشتباه نشود.
2. ^ صدرهاشمی، محمد، تاریخ جراید و مجلات ایران، جلد اول، ص ۱۴۹
3. ^ رفعت، تقی، روزنامهٔ تجدد، شمارهٔ ۱۶۸
4. ^ گروه تجددخواهان عثمانی که کمال آتاتورک لیدرشان بود.
5. ^ مجله ادبی و علمی که در استانبول از طرف متجددین چاپ می‌شد.
6. ^ از آن جمله ایرج میرزا به‌رفعت و پیروان مکتب او حمله کرده می‌گوید: در تجدید و تجدّد واشد/ ادبیات شلم شوربا شد/ می‌کنم قافیه‌ها را پس و پیش/ تا شوم نابغهٔ دورهٔ خویش...
7. ^ صدرهاشمی، محمد، پیشین، ص ۱۰۵
8. ^ کسروی، احمد، تاریخ هیجده سالهٔ آذربایجان، ص ۸۷۵
9. ^ باید دانست که اصطلاح تجدد را در مقابل اصطلاح فرانسوی رنسانس آورده‌اند و مقصود از آن دگرگون کردن حیات اجتماعی، علمی و هنری است.
10. ^ آرین‌پور، یحیی، از صبا تا نیما، جلد دوم، ص ۲۳۰
11. ^ به‌قسمتی از تلگراف مشیرالدوله به‌مخبرالسلطنه توجه فرمائید:
ایالت جلیله، تلگراف جناب مستطاب عالی به‌عرض پیشگاه اقدس ملوکانه روحنا فداه رسید. موجب مسرت و خرسندی خاطر مهر مظاهر گردید. برای تکمیل مرحمت، نشان قدس با حمایل مخصوص آن به‌حضرت عالی اعطاء فرمودند. تبریکات صمیمانهٔ خود را زحمت می‌دهد.
https://telegram.me/faryad_naseri