☘️ چهار سناریوی دینی در ایران آینده. ✍️

☘️ چهار سناریوی دینی در ایران آینده
✍️ #مقصود_فراستخواه

🔅در نظر سنجی ها بخش قابل توجهی قائل به اختیاری بودن پوشش و عدم دخالت دولت در آن شده اند . خیلی ها با وجود اینکه در مجالس دینی وهیأت های مذهبی و عزاداری شرکت می کنند اما از آن بخش از مناسک وفرائض دینی که ابعاد سیاسی به خود گرفته(مانند نماز جمعه) استقبال اندکی می کنند. دین ورزی در میان بخشی از جامعه وگروه های اجتماعی ، مسیری جدا از نهادهای رسمی دنبال می کند و از منوال یک ایدئولوژی دولتی بیرون می رود. آن اجماع واتفاق نظر که در قائل بودن به دین در جامعه ایران هنوز وجود دارد ، در دین سیاسی و خصوصا دولتی دیده نمی شود. مردم با وجود اشتراک زیاد در مبانی اعتقادی و تجربی دین، در ارتباط دیانت وسیاست اختلاف دارند. در بارۀ ضرورت رجوع به روحانیت در مسایل سیاسی-اجتماعی تحولات محسوسی در نگرشها به چشم می خورد ، درباب دین و دولت، شاهد اختلاف نظر وسیعی هستیم. تمایل به اختیاری بودن دینداری در حال رشد است.

🔅بنابر برخی مطالعات حتی «خصوصی شدن دین» چندان گویای دین ورزی بخشی از گروه های جامعه ایران امروز نیست بلکه گرایش های «شخصی شده به دین» در حال رشدند. در دین خصوصی ، اعتقادات جدی وجود دارد جز اینکه این باورها نه الزامی عمومی بلکه میان فرد معتقد وخدایش است. اما در دین شخصی ، هرکس حسب احوال ومقتضات خود، گاهی به صورت موردی واقتضایی ودلبخواهانه به عناصری از دین متوسل می شود وگاهی از آن فاصله می گیرد.

🔅بنا به تحقیقات نه تنها گرایش به مانتو وروسری حتی با موها در بیرون در حال افزایش است بلکه خیلی ها فکر می کنند حجاب باطنی مهمتر از حجاب ظاهری است. بخش قابل توجهی در پیمایش ها اظهار کرده اند که در مهمانی ها با افراد نامحرم ، پوشیدگی را بدون روسری رعایت می کنند یا اصلا رعایت نمی کنند.

🔅عناصر سنتی و مدرن هر دو در جامعه ایران به حضور خود ادامه می دهند و فرهنگی « چند تکه ای»(بریکولاژی) شده به وجود می آورند. زیست جهان ایران نه یکسره سنتی است و نه برمنوال یک ایدئولوژی رسمی است ونه به طرزی ناب، سکولار وعرفی و مدرن است. میل به آزادی وتکثر هست. در ایران امروز بریکولاژهایی از دین وغیر دین پدیدار می شوند .

🔅گروه هایی از جامعه برحسب نیازها اقتضایی به مناسکی مانند مدیتیشن ، به نمادهایی مانند ساری بابا و به شبه عرفانها وبه عقایدی مانند تناسخ علاقه نشان می دهند.

🔅متغیرهای فردگرایی، لذت گرایی و اعتقاد صرفا قلبی در دینداری اهمیت پیدا می کنند. بخشی از جامعه مخصوصا جوانان می گویند گرایش به خدا ، به معنای تعبد و تقید سنتی به احکام فقهی و صرف نظر کردن از هویت فردی و ترجیحات فکری و سبک زندگی و لذات شخصی نیست. طبق بعضی تحقیقات هرچه انجام مناسک دینی لذت بخش تر باشد،بیشتر به آن گرایش نشان می دهند.

🔅می توانیم چهار سناریو برای آیندۀ دین در ایران تصور کرد که عبارتند از :

۱_ سناریوی سفید؛ حکمرانی خوب از یک سو، و «خلاقیت و ابتکارات واقع بینانۀ کنشگران دینی» از سوی دیگر

۲_ سناریوی سبز؛ خلاقیت و ابتکارات واقع بینانۀ کنشگران دین گرا با وجود اقتدارطلبی وتمامی خواهی در عرصه حکمرانی

۳_ سناریوی سرخ( حکمرانی خوب ودر مقابلش؛ انفعال، بی عملی یا رادیکالیسم و افراطی گری دینی)

۴_ سناریوی سیاه (تمامی خواهی در عرصه حکمرانی و افراط گرایی در صحنه اجتماعی)

بعد از ۸۸ با یکی از داستانویسان مطرح راجع به این آینده گپ مفصلی زدیم. و حالا این متن روشنتر از گپ ما حرف می زند.
✨از کانال صدانت
🌾 @faryad_naseri