📝 «جامعه مسایل حل نشده».. ✅ نگذاریم پلاسکو به مسأله‌ای حل‌نشده تبدیل شود

📝 "جامعه مسایل حل نشده"

✍ دکتر محمد فاضلی، عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی، در یادداشتی تلگرامی درباره حادثه تلخ پلاسکو نوشت:

✅ نگذاریم پلاسکو به مسأله‌ای حل‌نشده تبدیل شود.

✅ جامعه ایرانی تعداد زیادی از مسائل (سقوط هواپیماها، برخورد قطارها، فسادهای بزرگ، و مجرمان مجازات‌نشده) را در حافظه جمعی خود دارد.

✅ جامعه همواره صداقت نهادهای تعیین‌کننده مقصر سوانح هوایی را زیر سؤال برده، به شناسایی دقیق عوامل پرونده‌های بزرگ فساد شک کرده، و در چنین فضایی حتی برای حوادث طبیعی نیز علت‌های عجیب و غریب تراشیده است.

✅ مسائل در چنین فضایی که هیچ نهادی آن قدر اعتمادپذیر نیست تا اعلام موضع‌اش پایان‌بخش مسائل باشد، همواره زیر پوست جامعه حرکت می‌کنند و هم‌چون زخمی باز و بهبودنیافته باقی می‌مانند.

✅ حتی وقتی مقصرهای واقعی شناسایی می‌شوند و به مجازات می‌رسند، وجدان جمعی به آرامش نمی‌رسد.

✅ همواره گروهی هستند که کثیرند و مطمئن‌اند که عامل اصلی مجازات نشده، علت اصلی حادثه پنهان نگه داشته شده، و رویه‌های منجر به بروز فاجعه آشکار نشده‌اند.

✅ بنابراین، هر بار که مسأله‌ای رخ می‌دهد، بار و فشار آن بر جامعه احساس شده و در عالم ذهن باقی می‌ماند و بر مردم فشار می‌آورد. مسائل دائم روی هم تلنبار می‌شوند و گویی جامعه هیچ مسأله‌ای حل نمی‌کند و از آن عبور کند.

✅ چنین خصیصه‌ای برآمده از فقدان اعتماد نهادی و زوال سرمایه اجتماعی نهادی در جامعه ایرانی است. مرجعیتی باید قادر باشد مسائل را ختم کند.

✅ این مسأله به گمان من بیش و بزرگ‌تر از خود مسائلی است که برای جامعه به صورت دوره‌ای پیش می‌آیند.

✅ فردی در جامعه‌ای نظیر نروژ با همه شاخص‌های توسعه انسانی و آرامشی که به آن نسبت داده می‌شود، پیدا می‌شود که بمب‌گذاری کند و اجتماع جوانان حزب حاکم را به گلوله ببندد. قریب هشتاد نفر در حادثه سال ۲۰۱۱ در این کشور کشته شدند.

✅ بروز چنین سطحی از خشونت در جامعه نروژ هم ممکن است، اما جامعه در نهایت مسأله را شناسایی کرده و در اذهان پایان یافتن آن‌را به رسمیت می‌شناسد.

✅ آتش‌سوزی هم ممکن است در کشورهای توسعه‌یافته رخ دهد و خسارات بسیار به بار آورد.

✅ حالت طبیعی جامعه، بروز مسائل عذاب‌آور برای وجدان جمعی است.

✅ همه جوامع از پیشرفته‌ترین تا توسعه‌نیافته‌ترین به چنین مسائلی دچار می‌‌شوند.

✅ تیراندازی به دانش‌آموزان مدارس در آمریکا یا قتل‌های سریالی در کشورهای مختلف از جمله این مسائل هستند.

✅ بروز چنین مسائلی در جوامع امروزی ناخوشایند و در عین حال طبیعی است.

✅ غیرطبیعی آن است که جامعه نمی‌تواند به حل مسأله اعتماد کند و مطمئن نیست که چه درسی از این حوادث گرفته می‌شود.

✅ جامعه‌ای به این ترتیب خلق می‌شود که مسائل مثل اشباح در اطراف مردم پرسه می‌زنند، و بر روح و روان آدمیان فشار می‌آورند.

✅ آدمیان خود را در حصار مسائلی احساس می‌کنند که بخشی از خاطره جمعی نیستند، بلکه بخشی از حس روزمره‌اند بدون آن‌که نشانه‌ای از پایان یافتن آن‌ها وجود داشته باشد.

✅ بحران اعتماد و زوال سرمایه اجتماعی، یکی از اصلی‌ترین عوامل خلق چنین وضعیتی است.

✅ «جامعه مسائل حل‌نشده» وصف چنین جامعه‌ای است.

✅ حادثه پلاسکو فرصتی است تا یک بار هم که شده قدرت سیاسی و جامعه به کمک یکدیگر ثابت کنند می‌توانند مسأله‌ای را خیلی روشن بررسی کنند و به نتیجه برسند. معلوم شود حادثه چگونه و در چه فرایندی رخ داده است، و چگونه می‌شود از این حادثه درس گرفت و مسأله را ختم کرد. «جامعه مسائل حل‌ناشده» باید ثابت کند یک مسأله را می‌تواند حل کند.


@mostafatajzadeh