ظرفیت‌ها را به ثروت و رفاه تبدیل کنیم – یادداشت سوم. محمد فاضلی

ظرفیت‌ها را به ثروت و رفاه تبدیل کنیم – یادداشت سوم
محمد فاضلی
من در دو یادداشت قبلی درباره گزارش مؤسسه جهانی مکنزی با عنوان «ایران: فرصت رشد یک تریلیون دلاری؟» برخی نکاتری را که این مؤسسه درباره اقتصاد ایران نوشته است، بیان کردم. چند نکته دیگر را نیز در این یادداشت آورده‌ام. آن‌چه در این یادداشت آمده عمدتاً نقاط مثبت است. گزارش مکنزی به نقدها و نقاط منفی نیز می‌پردازد که در یادداشت‌های بعدی به آن‌ها خواهم پرداخت. امیدوار باشیم که اگر بر مسیر عقلانیت اصرار ورزیم می‌توانیم از این نقاط قوت برای ساختن کشور استفاده کنیم.
✅تحقیقات مؤسسه جهانی مکنزی نشانگر اهمیت شهرهای پویا برای رشد اقتصادی است و بیان می‌دارد که در ۲۵ سال آینده، بیش از ۵۰ درصد از رشد جهانی مربوط به شهرهای در اقتصادهای در حال ظهور خواهد بود. ایران دارای ۸ شهر با جمعیت بیش از یک میلیون نفر است که بزرگترین آنها یعنی تهران، بیش از ۸ میلیون جمعیت و تولید ناخالص داخلی بیشتری از ریودوژانیرو دارد. ایران با نسبت سه‌چهارم جمعیت شهرنشین، دارای درجه شهرنشینی بیش از دو برابر هند است. ایران همچنین از این لحاظ بالاتر از کشورهای متعدد اروپایی از جمله ایتالیا، پرتغال، اتریش و ایرلند قرار دارد.
✅اندازه و موقعیت ایران، به صورت تاریخی آن را به توقفگاهی مهم در مسیرهای تجاری شرق- غرب و شمال- جنوب تبدیل نموده بود. همین خصوصیات می‌تواند به ایران فرصت تبدیل به کانون منطقه‌ای برای تجارت و مرکزی برای تجارت متنوع را بدهد. ایران با ۷ کشور مرز خاکی دارد که مجموعاً ۴۳۰ میلیون نفر جمعیت و ۴۰ میلیون خانوار مصرف‌کننده دارند که پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۲۵ سالانه 5.2 درصد رشد نمایند.
✅ایران در حال حاضر دارای کمترین حجم و جریان سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در خاورمیانه است که این تا اندازه‌ای به دلیل تحریم‌ها است. با این وجود، اقتصاد ایران قادر بوده تا در جریان جهانی تجارت باقی بماند، اما الگوی تجارت آن به طور محسوسی تغییر یافته است. ایالات متحده آمریکا تا قبل از انقلاب ۱۹۷۹، دومین شریک تجاری بزرگ ایران بود. کشور چین در حال حاضر، شریک شماره یک ایران است که به تنهایی سهمی حدود ۴۰ درصدی از تجارت ایران دارد. هند و ترکیه نیز روابط تجاری خود با ایران را تقویت نموده‌اند.
✅صادرات ایران به‌طور کلی طی سال‌های اخیر دارای نوساناتی بوده اما باز هم مانند ژاپن و استرالیا، میزان صادرات به حدود یک سوم تولید ناخالص داخلی بالغ می‌گردد. صادرات ایران به طور مطلق، بیشتر از کل صادرات مصر، پاکستان و مراکش است که البته بخش عمده آن محصولات نفتی است
✅ایران در حالی که دارای زیرساخت‌های شهری و صنعتی گسترده است، اما اینها نیاز به روزآمدسازی دارند. جاده‌ها، بنادر، راه‌آهن و فرودگاه‌ها به سرمایه‌گذاری سنگین نیاز دارند و زیرساخت دیجیتال از جمله شبکه‌های پهن‌باند سرعت بالا هم در بخش ثابت و هم سیار نیز نیازمند ارتقاء است.
معنای ساده عبارات فوق می‌تواند این باشد:
✍️اصلاح مدیریت شهرها و توسعه پایدار شهری، بالاخص تقویت نقش شهرها در اقتصاد ملی، نقش مهمی در ثروت و رفاه ما ایرانیان خواهد داشت. (انتخابات شورای شهرها را جدی بگیریم)
✍️ما به دولت، سیاست خارجی و دیپلماسی اقتصادی‌ای احتیاج داریم که بتواند موقعیت جغرافیایی ما را به ابزاری برای خلق ثروت تبدیل کند. (تعامل سازنده در سیاست خارجی ضروری است.)
✍️استفاده از موقعیت جغرافیایی ایران برای توسعه، نیازمند داشتن روابط مسالمت‌آمیز و باثبات با همه همسایگان است. (داشتن سیاست منطقه‌ای معطوف به توسعه اقتصادی و ایجاد صلح)
✍️ایران نیازمند جذب سرمایه خارجی برای توسعه همکاری‌های اقتصادی، همکاری فناورانه و کسب تکنولوژی، و آموختن شیوه‌های مدیریت و اقتصاد مدرن است.
✍️ایران نیازمند سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌هایی است که تولید اشتغال‌زا را در کشور افزایش دهند.
دست یافتن به همه این‌ها، نیازمند اصرار بر عقلانیت، امیدواری به توانمندی‌ها، و احساس مسئولیت در قبال سرنوشت کشور است.
لینک دو یادداشت قبلی درباره گزارش مکنزی
https://t.me/fazeli_mohammad/659
https://t.me/fazeli_mohammad/654
(اگر خواندن این متن را برای دیگران مفید می‌دانید، برای‌شان ارسال کنید.)
https://telegram.me/fazeli_mohammad