دغدغه ایران

بیایید درباره آب گفت و گو کنیم. (محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

✅ دیروز فرصتی دست داد تا دقایقی با دبیر اجلاس هم‌اندیشی وزارت نیرو با اساتید و خبرگان علوم آب و محیط‌زیست که روز ۱۰ اسفند با حضور وزیر نیرو برگزار می‌شود هم‌صحبت شوم. اجلاسی که در آن از استادان و خبرگان علوم آب و محیط‌زیست (رشته‌های فنی و مهندسی مرتبط با آب، محیط‌زیست، علوم اجتماعی، اقتصاد آب و …) خواسته شده است متون سیاستی خود درباره راهکارهای بهبود وضعیت مدیریت منابع آب کشور را در ۱۵۰۰ تا ۲۵۰۰ کلمه برای شرکت در این اجلاس ارسال کنند. شاید این اولین بار است که وزیر نیرو از همه متخصصان، با ماهیت بین‌رشته‌ای در چنین سطح گسترده‌ای خواسته است همه به کمک بخش آب بیایند. ✅ دبیر اجلاس، امیدوار و دلخور بود. امیدش ناشی از تعداد زیاد متون دریافتی و شمار قابل ملاحظه جوانان فارغ‌التحصیل علوم آب و محیط‌زیست بود که پا به میدان گذاشته و دست به قلم شده بودند؛ و دلخور بابت دو نکته: اول، شماری از بزرگان اساتید و خبرگان بخش آب و محیط‌زیست که انتظار داشت فعالانه برای ایده‌پردازی و کمک به وزارت نیرو وارد میدان شوند، دست به قلم نشده‌اند، و دوم پا به میدان نگذاشتن بسیاری از خبرگان بخش آب که سال‌ها در وزارت نی ...

بی‌اعتمادی جدول ضرب را هم نابود می‌کند. (محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

✅ خبر ساده است: ۹ نفر سودی معادل ۱۰۹ هزار میلیارد تومان از طریق تغییر تعرفه واردات خودرو کسب کرده‌اند. مخاطبان بعد از دیدن خبر یکی تو سر خودشان می‌زنند و دادشان از دزدبازار مملکت به آسمان می‌رود. البته حق دارند از فساد شاکی باشند، و حتما باید مطالبه مبارزه با فساد داشت. رانت‌خواری حتی در حد چند میلیون تومان را هم باید شناسایی کرده و از میان برد. سخن من اما غیر از محکوم کردن فساد، چیز دیگری است. می‌خواهم عواقب بی‌اعتمادی را ببینیم. ✅ مطمئن هستم اکثریت قاطع کسانی که این خبر را خواندند، هرگز به اعداد و ارقام موجود در آن دقت نکردند و هیچ‌کدام جست‌وجوی ساده اینترنتی برای آگاهی از درستی و نادرستی اعداد و ارقام انجام ندادند. بگذارید اعداد و ارقام را بررسی کنیم. ✅ گمرک ایران در ۲۸ آذر ۱۳۹۶ اعلام می‌کند از ابتدای سال جاری تا امروز ۵۸ هزار و ۶۳۷ دستگاه انواع خودرو وارد کشور شده است. ...

بازگشت همه به سوی خداست.. از شمار دو چشم یک تن کم وز شمار خرد هزاران بیش

خبر درگذشت استاد فرهیخته و گرانقدر دکتر کاووس سیدامامی، عضو هیات علمی دانشگاه امام صادق (ع)، همه دوستان، همکاران و دانشجویان این فرزانه بزرگوار را در بهت و حیرت و اندوه عمیق فروبرده است و اجتماع علمی علوم سیاسی و جامعه شناسی و فعالان محیط زیست را داغدار و ماتم زده کرده است.. شادروان سیدامامی از کنشگران فعال انجمن جامعه شناسی ایران، عضو کمیته روابط بین الملل و گروه جامعه شناسی دین بود و به شهادت همه کسانی که با این بزرگمرد سروکار داشته‌اند، علاوه بر دانش عمیق، اخلاقی نیکو و آرامشی مثال زدنی داشت. به همین دلیل، اخبار منتشرشده درباره وی در باور نمی‌گنجد و انتظار می‌رود مسئولان امر درباره این ضایعه دردناک پاسخگو باشند و به افکار عمومی توضیح دهند.. این ضایعه بزرگ را به خانواده محترم سیدامامی، اجتماع علمی علوم سیاسی و جامعه شناسی و فعالان محیط زیست عمیقا تسلیت می‌گوییم و برای این روح بزرگ آرامش و مغفرت و برای خانواده و دوستان و همکارانش شکیبایی مسئلت داریم …هیات مدیره انجمن جامعه شناسی ایران ...

با لیوان و حوله به ایران کمک کنیم.. (محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

✅ استفاده از آب‌سردکن‌های محل کار من – و هر جای دیگری – روزانه صدها لیوان پلاستیکی یک‌بار مصرف را راهی طبیعت می‌کنند. لیوان‌های پلاستیکی یک‌بار مصرف در اتاق‌های متعدد محل کارم هم وجود دارند (اگرچه روز اول همه را برچیدم و به جای‌شان دو لیوان شیشه‌ای قرار گرفت). دستمال کاعذی بسیاری در سرویس‌های بهداشتی محل کار من مصرف می‌شود. سطل زباله را که باز می‌کنید، فقط دستمال کاغذی‌های مچاله‌شده را می‌بینید که برای خشک کردن دست و صورت کارکنان استفاده شده‌اند. ✅ تولید لیوان‌های پلاستیکی و دستمال‌ کاغذی، آب بسیار نیاز دارد و دور ریختن آن‌ها نیز آلوده‌کننده محیط‌زیست است. تصور می‌کنم می‌شود برای مقابله با این آلودگی و مصرف آب کارهای زیادی کرد از جمله اکنون که به روزهای آغاز سال نو نزدیک می‌شویم و بازار عیدی دادن مردم به یکدیگر و مدیران به کارکنان داغ است، می‌شود کارهایی کرد. ✅ مدیران می‌توانند به کارکنان دستگاه‌ها یک بسته هدیه محیط‌زیستی بدهند شامل یک عدد لیوان سرامیکی زیبا (ترجیحا ساخت سفال‌سازی‌های خودمان در لالجین و بقیه سفال‌سازی‌های کشور) و یک عدد حوله کوچک برای خشک کردن دست و صورت (آن هم ترجیحا ...

کسی دیکته خواهد گفت که خوب مشق نوشته باشد. (محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

✅ کتاب «نقش دولت در جهان در حال تحول» یکی از آثار مهمی که بانک جهانی درباره تجربه توسعه در جهان منتشر کرد در ایران زیاد خوانده نشد. این کتاب سال ۱۳۷۸ اولین بار منتشر شد، زمانی که تب جامعه مدنی داغ بود و در اوج هیجانات سیاسی کسی مباحث مربوط به دولت را تحویل نمی‌گرفت. ناشر آن هم مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی بود و مثل کار بقیه ناشران دولتی، کتاب‌ دیده نشد. کل کتاب خواندنی است و بخش‌های مهمی از دردهای توسعه ما را می‌توان در آن یافت. دو فصل پایانی آن تحت عنوان «چالش شروع اصلاحات و تداوم آن» و «دستور کار برای تغییر و تحول» نیز نسبتا کوتاه اما پرمغز است. ✅ وضعیت جامعه امروز ایران را می‌توان «مقاومت در برابر اصلاحات» تعریف کرد. اصلاحات نه به معنای دوره‌ای متناظر با دولت‌های سیدمحمد خاتمی، بلکه کلیت مقوله اصلاح حکمرانی و نظام اقتصادی-سیاسی در ایران مد نظر است. این کتاب سه دسته توصیه برای طالبان اصلاحات دارد. ✅ توصیه اول. ...

مردانی که ژاپن را ساختند. (محمد فاضلی)

✅ فرانسیس فوکویاما، متخصص علوم سیاسی ژاپنی‌الاصل آمریکایی است و روایت او از توسعه ژاپن درس‌های بسیاری برای ما دارد. او در کتاب «نظم و زوال سیاسی» (خداوند مترجمش را اجر فراوان دهد، و شما نیز کتاب را بخوانید که بسیار لذت خواهید برد) نشان می‌دهد که ژاپن در دوران میجی موفق شد ظرف ده سال «بوروکراسی ملی متمرکز» بسازد. این نظام اداری بر اثر ترس از تهدید سلطه خارجی بر این کشور ساخته شد. قدرت واقعی در دست امپراطور نبود بلکه مردانی نظیر «ایتو هیروبومی»، «یاماگاتا آریتومو» و «اینوی کااورو» توانستند نظام اداری شایسته‌سالار ایجاد کنند. ✅ فوکویاما در شرح این بوروکراسی می‌نویسد: «مثل اروپا، در ژاپن هم آموزش شاه‌کلید ارتقا در خدمات کشوری بود. … در سال ۱۹۳۷ بیشتر از ۷۳ درصد کارمندان عالی‌رتبه، فارغ‌التحصیل دانشگاه توکیو بودند. … بالغ بر ۹۷ درصد کسانی که پیش از سال ۱۹۰۰ به عنوان فرمانداران وابسته منصوب می‌شدند فاقد تحصیلات رسمی دانشگاهی بودند، اما در فاصله ۱۸۹۹ تا ۱۹۴۵ بیش از ۹۶ درصد این گونه مسئولان نه تنها تحصیلات دانشگاهی داشتند.» ژاپنی‌ها به این طریق سرمایه انسانی عظیمی را در نظام اداری انباشته کردن ...

آقای فرماندار و لنگه گیوه حاج رحمت. (محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

✅ ویدئوی منتشرشده از فرماندار گلپایگان نشان می‌دهد که چگونه بر یک خبرنگار می‌تازد و دستور می‌دهد. من قبلا نوشته بودم که مدیران عصر تلگراف وقتی در عصر تلگرام قرار بگیرند، دچار مشکل می‌شوند. مقامات سیاسی فکر می‌کنند خیلی مهم هستند و اوامرشان باید مطاع باشد و خلایق را ریز می‌بینند. مردم نیز اکثرا جز مواقعی که کارشان به ایشان بیفتد و نفعی از آن‌ها نصیب‌شان شود، سیاسیون را به هیچ می‌انگارند. اهل سیاست اما کماکان بر این باورند که خیلی مهم هستند و فی‌نفسه اصالتی دارند. داستان زیر قابل تعمیم نیست، اما حقیقتی در آن نهفته است. ✅ جایی میهمان بودیم در حضور حاج آقای کم‌حرفی که سخن سنجیده می‌گوید و در اندک سخنش گاه حکمت و شیرینی بسیار نهفته است. داستانی گفت از سال ۱۳۵۶ در روستایی از توابع اراک که بخشی از آن حقیقتی را که گفتم آشکار می‌کند. «خانه انصاف» تشکیلاتی بود که در زمان نخست‌وزیری اسدالله علم ایجاد شد و اولین آن در سال ۱۳۴۲ آغاز به‌کار کرد. ...

سخت و تلخ اما درمان‌پذیر. (محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی). ✅ روایت اول

دانشگاه‌ها گرفتار مرگ کاذب، فساد و جیره‌خواری بودند و اغلب اساتید دانشگاه تمایلی به تدریس نداشتند. آقای … فقط با جواب دادن به دو سؤال که پاسخ هر کدام یک کلمه بود فارغ‌التحصیل شد. داوران چیز دیگری از او نپرسیدند. ✅ روایت دوم. مجلس ساختن ساختمان جدیدی را تصویب کرد ولی تصویب کرد که هزینه ساخت آن از ۲۵۰۰۰۰ واحد بیشتر نشود. چهار سال بعد ساختمان هنوز تکمیل نشده بود و آقای ایکس مجوز یک میلیون واحد برای تکمیل آن‌را گرفت. نه سال بعد هنوز ساختمان تمام نشده بود در حالی که مخارج ساخت به ۱۳ میلیون واحد رسیده بود. کمیسیونی تشکیل شد تا ساخت آن‌را بررسی کند. کمیسیون در اختیار آقای ایکس بود و ۱۴۰۰۰ واحد برای انتشار گزارش بررسی ساختمانی که شرکت خودش مسئول ساخت آن بود، دریافت کرد. ...

خانواده ایران خانم و شوهرش. (محمد فاضلی-عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

✅ شوهر ایران خانم سالیان زیاد کسب‌وکارش رونق داشت. ایران خانم سالی یک بار راهی فرنگ می‌شد برای خرید؛ فرزندان بزرگ ایران خانم مدرسه غیرانتفاعی می‌رفتند با شهریه‌های سنگین، گاهی لباس برند می‌پوشیدند، بولینگ و بیلیارد هم بازی می‌کردند. کوچک‌ترین عضو خانواده نوزادی بود که شیرخشک می‌خورد، خرجش زیاد نبود و ایران خانم حوصله شیر دادن هم نداشت؛ شیر خشک می‌خورد. ✅ شوهر ایران خانم ویلایی داشت در شمال، و مرسدس گران‌قیمتی؛ شرکتی با خدم و حشم، اهل لفت و لیس؛ چیزی صادر می‌کرد که دخلش خوب بود. دست و بال قوم و خویش‌های دور و نزدیک را هم می‌گرفت. فضول‌های محل می‌گفتند زن دوم هم دارد. ✅ ایران خانم و فرزندان در سال‌های رونق کسب و کار بر شمار خرید برندها افزوده بودند، ریخت و پاش به‌راه بود. نوزاد هم دستش به جایی بند نبود، شیر خشک می‌خورد. این روزگار خوش بود تا بازار چرخید و کاسبی از رونق افتاد. ...

متر می‌کنید یا رأی می‌گیرید؟. (محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

✅ شما فکر می‌کنید کوه دماوند چند متر ارتفاع دارد؟ ۵۶۷۵ متر، ۶۷۸۳ متر، ۵۶۷۱ متر یا ۷۵۶۱ متر؟ آیا دوست دارید بر اساس رأی اکثریت و از طریق سازوکاری دموکراتیک ارتفاع کوه دماوند را مشخص کنیم؟ خیلی احمقانه به نظر می‌رسد؟ تعیین ارتفاع دماوند با متر کردن میسر است، ولی باور کنید ما درباره اموری بسیار مهم‌تر از این با همین سازوکار تصمیم می‌گیریم. ✅ خبر این است: «مجلس امروز با انتقال آب دریای خزر به سمنان مخالفت کرد.» خبرهایی از این دست هر روز منتشر می‌شوند مثل مجلس با افزایش قیمت حامل‌های سوخت مخالفت کرد، مجلس با حذف یارانه‌بگیران ثروتمند موافقت یا مخالفت کرد. ✅ این خبرها را که پیگیری کنید خواهید دید که در عمده موارد مجلس بر اساس سازوکار رأی‌گیری و نظر اکثریت، بدون این‌که هیچ توضیح دقیقی در قالب گزارش کارشناسی ارائه شود، از طریق سازوکار رأی‌گیری و با نظر اکثریت چنین تصمیماتی را اتخاذ می‌کند. می‌دانم که مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی درخصوص بسیاری از این موارد گزارش‌هایی ارائه می‌کند اما در بسیاری از موارد نیز تصمیم مجلس دقیقا برخلاف برآورد کارشناسی مرکز پژوهش‌هاست و با سازوکار رأی‌گیری عمل می‌ ...

دانشگاه به کمک آب بیاید. (محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

✅ همه می‌دانند که وضعیت منابع آب کشور در شرایط مناسبی نیست و برای درمان دردهای آن به مشارکت همه مردم این سرزمین نیاز است. وزیر نیرو – رضا اردکانیان – ابتدا با ارائه برنامه‌ای که اندیشه‌هایی متفاوت از گذشته مدیریت منابع آب در آن آشکار بود آغاز کرد، سپس در مصاحبه‌ای نشان داد که ایده‌هایش متفاوت از گذشته و تحت تأثیر تجربه داخلی و بین‌المللی اوست. رضا اردکانیان سپس انتخاب مدیر کل روابط عمومی وزارت نیرو را به شیوه‌ای کاملا نامعمول در ایران از طریق فراخوان عمومی انجام داد. من که همواره از ایده «دولت موفقیت‌های کوچک‌» (نگاه کنید به:) حمایت کرده‌ام، هر سه اقدام او را نوآوری‌هایی در راستای کسب «موفقیت‌های کوچک» می‌دانم که البته مؤثر و امیدبخش هستند. ✅ وزیر نیرو چهارمین اقدام خود را نیز با اعلام عمومی برگزاری «هم‌اندیشی با متخصصان علوم آب و محیط‌زیست» آغاز کرده است (نگاه کنید به: و در مقدمه فراخوان نوشته شده است: وضعیت مدیریت منابع آب و محیط‌زیست کشور به‌ گونه‌ای است که ضرورت دارد همه متخصصان – بالاخص جامعه دانشگاهی کشور – برای بررسی، ارائه راهکارها و اجرای آن‌ها به منظور تعدیل مشکلات و گشودن چش ...

فیل چگونه سوار پراید می‌شود؟. (محمد فاضلی – استاد دانشگاه شهید بهشتی)

✅ فردی از شما می‌پرسد «چگونه می‌توانید فیل را سوار پراید کنید؟» اول می‌خندید، بعد می‌بینید که سؤال‌کننده جدی است و دنبال پاسخ می‌گردد. شما هم باورتان می‌شود که حتما این کار راه‌حلی دارد که شما به عقل‌تان نرسیده است و فکر کردن به فیل و پراید را شروع می‌کنید. ✅ یادتان می‌افتد که بچه‌فیل هم حدود ۵۰۰ کیلو وزن دارد و بنابراین دست از روش‌های معمول برمی‌دارید و به خلاقیت خودتان فرصت می‌دهید تا جولان بدهد. فکر می‌کنید شاید بشود فیل را قطعه قطعه کرد و در پراید جا داد اما دیگر فیل نیست و یک موجود پنج شش تنی قطعه‌قطعه شده هم در پراید جا نمی‌شود. فکر می‌کنید شاید بشود یک بارکش به پراید ببندید و فیل را درون آن جا دهید ولی یادتان می‌افتد که باز هم فیل را در پراید جا نداده‌اید و روی بارکش است و تازه موتور پراید برای کشیدن بار پنج تنی قدرت کافی ندارد. ✅ شما هم مدتی این معما را در ذهن خود بررسی کنید (من که به جایی نرسیدم) و وقتی خسته می‌شوید به پرسشگر می‌گویید حالا خودت بگو چگونه فیل را سوار پراید می‌کنید؟ خنده ملیحی می‌کند و دست به جیبش می‌برد، خودکارش را درمی‌آورد و روی تکه کاغذی یک فیل می‌کشد و آن‌ر ...

اتل متل توتوله، «گاو وطن» چجوره؟. (محمد فاضلی)

✅ برخی فکر می‌کنند این واژه «وطن» برای همگان معنای واحدی دارد و وقتی صدای سالار عقیلی یا شهرام ناظری در فضا می‌پیچد و تصنیفی حماسی درباره ایران می‌خوانند، مو بر تن همه سیخ می‌شود و عواطف میهنی‌شان به جوش می‌آید. برخی از ما بر اساس همین تصور وقتی می‌بینیم کسی یا کسانی کاری خلاف منافع وطن انجام می‌دهند تعجب می‌کنیم. من اما معتقدم اصلا نباید به عواطف وطن‌دوستی دل بست و از اقدامات خلاف منافع وطن نیز نباید تعجب کرد. چرا؟. ✅ مدت‌ها دنبال مثالی می‌گشتم تا نشان بدهد چرا همه نسبت به وطن احساس یکسانی ندارند و شعر و آهنگ «ای ایران» احساس غرورانگیزی در آن‌ها ایجاد نمی‌کند. «گاو شیری» مثال خوبی است، هر چند برخی خوش‌شان نیاید. ✅ وطن یک «گاو شیری» است که اندام متعدد دارد، غذا می‌خورد، گوارش و دفع هم دارد. دست، پا، شاخ و دم هم دارد. تقسیم کاری در این کشور شکل گرفته که می‌توان آن‌را به تبعیت از تمثیل گاو شیری، «تقسیم کار گاوی» نامید. ...

کیفیت دشمن را هم با دقت ببینیم. (محمد فاضلی)

✅ صدا و سیما با لحنی که شادی در آن موج می‌زند از اختلاف دو حزب در کنگره آمریکا بر سر بودجه دولت، و نهایتا تعطیل شدن دولت این کشور خبر می‌دهد. کامران نجف‌زاده هم مثل همیشه در این گونه مواقع سروکله‌اش پیدا می‌شود تا همه کاستی‌های آمریکا را روی دایره بریزد. ✅ من باور دارم که ایالات متحده آمریکا اکنون دشمن راهبردی ایران است و از هیچ خصومتی در قبال ما کوتاهی نمی‌کند. آمریکایی‌ها حداقل از سال ۱۳۳۲ نقش مخربی در قبال ایران ایفا کرده‌اند، خواه زمانی که محمد مصدق را با همکاری گسترده نیروهای داخلی، سرنگون کردند و چه زمانی که با حمایت از دیکتاتوری محمدرضا شاه پهلوی، توسعه سیاسی در ایران را مختل ساختند. آمریکایی‌ها در دشمنی چیزی کم نگذاشته‌اند، اما در چنین وضعیتی از دشمنی نیز باید در کم و کیف اخبار و وضعیت دشمن نیز دقت کرد. ✅ ما با چشمان باز بنگریم که رسانه‌ها و از جمله صدا و سیما اعلام می‌کنند «هشتصد و پنجاه هزار نفر کارمند دولت آمریکا» سر کار نرفته‌اند. گذشته از این‌که تعطیل‌شدن دولت آمریکا چه حاصلی برای ما دارد که برخی از آن خوشحال می‌شوند، به این واقعیت بنگریم که حدود سیصد و بیست میلیون نفر جمع ...

دولت فروتن و موفقیت‌های کوچک. (محمد فاضلی)

✅ دلایل بسیاری هست که چرا دولت در ایران نمی‌تواند به کسب موفقیت‌های بزرگ دل ببندد. فقدان اجماع سیاسی بین نخبگان و میزان بالایی از مناقشه بر سر بنیادی‌ترین اصول حکمرانی؛ همگرا شدن مجموعه‌ای از بحران‌های مالی، سیاسی، محیط‌زیستی، اجتماعی، سیاست خارجی و بوروکراتیک؛ بی‌اعتمادی فزاینده میان مردم و قدرت سیاسی در همه سطوح؛ و بی‌ثباتی‌های فرساینده در محیط سیاست داخلی و خارجی مانع هر دست‌آورد بزرگ‌مقیاسی هستند. دست‌آوردهایی هم که بزرگ هستند به تدریج در چنین محیطی، مثل یخ آب می‌شوند و از عظمت‌شان کاسته می‌شود. تصور می‌کنم هر موفقیت بزرگی، ناپایدار خواهد بود. ✅ من چهار سال قبل به جمعی گفتم که دولت در ایران (هر دولتی) تا اطلاع ثانوی، باید دولت «موفقیت‌های کوچک» باشد. موفقیت‌های کوچکی که چند ویژگی داشته باشند. اول، درستی آن‌ها به قدری بدیهی باشد که اکثریت قاطع جامعه از آن‌ها حمایت کند (اصل پشتوانه اجتماعی قاطع). دوم، نتیجه مثبت هر دست‌آورد برای جامعه معنادار باشد اما به اندازه‌ای نباشد که منافع اصلی‌ترین قدرتمندان را به نحوی به خطر اندازد که تمام نیروی خود را برای نابودی دست‌آورد بسیج کنند (اصل اثر ...

مدل «چاله و بیمارستان». (محمد فاضلی)

✅ حکایت کرده‌اند که چاله‌ای در بزرگراهی ایجاد شده بود و هر شب و روز موتورسواران و خودروها در آن افتاده و کشته و زخمی می‌شدند. سه مدیر را برای حل مشکل فراخواندند. اولی گفت بهتر است بیمارستانی در حاشیه بزرگراه بسازیم تا زخمی‌های حوادث زودتر به بیمارستان برسند و قربانیان کمتر شوند. دومی دغدغه هزینه‌های ساخت بیمارستان داشت و پیشنهاد کرد دو تیم اورژانس در شیفت‌های شب و روز در محل مستقر شوند و حادثه‌دیدگان را به نزدیک‌ترین بیمارستان منتقل کنند تا هزینه ساخت بیمارستان بر بیت‌المال بار نشود. سومی خواستار بهترین استفاده از امکانات موجود بود و از این‌رو پیشنهاد داد این چاله را پر کرده و چاله دیگری جلوی یکی از بیمارستان‌های موجود حفر کنند تا هزینه ساخت بیمارستان یا استقرار اورژانس در محل چاله موجود بر دوش خلق‌الله تحمیل نشود. ✅ تفکرات قهرمانان این داستان بسیار احمقانه به نظر می‌رسند، اما واقعیت این است که مدیران سازمان‌ها، سیاست‌گذاران و سیاست‌مداران همواره در معرض این سبک از تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری قرار دارند. سبک چاله و بیمارستان، محصول چند چیز است:. 🔹خو گرفتن با چاله‌ها، تصور بزرگراه بدون چاله ...

مردی از تبار قلندران سرکش. (محمد فاضلی)

✅ سال‌های دوران نوجوانی بود که اگر درست یادم باشد شماره‌ای از مجله دانشمند را می‌خواندم، حاوی مصاحبه‌ای با یکی از بزرگان که اگر باز درست به خاطر داشته باشم، دکتر نصراله پورجوادی بود. مصاحبه‌شونده درباره ویژگی‌های آدم‌هایی که دانشگاه باید بپروراند سخن گفته بود و واژه‌ای که از آن مصاحبه در ذهن من نقش بسته «قلندران سرکش» است. دانشگاه باید «قلندران سرکش» بپرورد، آن‌ها که در هر رشته‌ای هستند، رام و مطیع نباشند؛ خواه رام طبیعت و خواه رام جامعه و قدرت. ✅ قلندری و سرکشی به معنای طغیانگری سیاسی و گریز از قانون نیست، بلکه شوریدن بر سکون است، خواه سکون مرگ‌بار فضایی آکادمیک و بوروکراتیک، یا سکون بی‌تفاوتی نسبت به آن‌چه می‌گذرد. قلندری و سرکشی در دانشگاه، آئینی است که رشته نمی‌شناسد. مهم نیست فیزیکدان هستید، فیلسوف یا جامعه‌شناس؛ مهم این است که به سکون دانستن یا ندانستن عادت نکنید و از آن‌چه هست فراتر روید. مهم این است که در قبال آن‌چه بیرون از دانشگاه می‌گذرد بی‌تفاوت نباشید. دانشگاه با همه دم و دستگاهش برای آن است که به بهبود وضع بشر، به کیفیت زندگی انسان، به زندگی کم‌درد و رنج کمک کند؛ و اگر چن ...

شیخ بهایی در محاصره «ژول ورن» ها. (محمد فاضلی)

✅ ژول ورن را حتما می‌شناسید، نویسنده رمان‌های علمی-تخیلی که حتی اگر آثارش را نخوانده باشید، فیلم‌ها یا انیمیشن‌های ساخته‌شده از روی «بیست هزار فرسنگ زیر دریا»، «دور دنیا در هشتاد روز» و «سفر به مرکز زمین» را دیده‌اید. بسیاری از پیش‌بینی‌های او نظیر سفر زیر دریا و سفر به ماه بعدها درست از کار درآمد. «فکر ژول ورنی» عمیقا با تخیلاتی در آمیخته که یا هرگز واقعیت نمی‌یابند (نظیر سفر به مرکز زمین) یا بسیار دیرهنگام تحقق می‌یابند کما این‌که فاصله میان تخیلات ژول ورن (۱۹۰۵-۱۸۲۸) و تحقق برخی از آن‌ها نزدیک به صد سال بوده است. ✅ ژول ورن با این‌که دانش‌آموخته حقوق بود اما «سبک ژول ورنی» بر محور نگاه فناورانه به جهان و این اعتقاد که همه مرزها درنوردیده می‌شود بنا شده است. باور راسخ به قدرت فناوری را در ژول ورن می‌توان دید. ژول ورن – حداقل در آن‌چه من از او خوانده و دیده‌ام - هیچ‌گاه از زاویه بنیان‌های حقوقی دنیایی که در آن می‌زیست و به دنبال تحقق آن بود به جهان ننگریست. عظمت، اعجاب، سخت‌افزاری و غیرمنتظره بودن دنیایی که او تصویر می‌کند بسیار بارز است. ژول ورن از مناسبات حقوقی دنیایی که در آن «پیمود ...

هزینه‌های فهمیدن. (محمد فاضلی)

✅ امروز صبح در کنفرانسی شرکت کرده و عبارتی را شنیدم که حاوی معنا و یکی از ویژگی‌های جالب این کشور و البته شاید جهان است. ماجرا از این قرار است که مدیری بعد از هزینه شدن حداقل دو هزار میلیارد تومان برای رسیدن به هدفی، خیلی راحت می‌گوید «مسأله این پروژه فقط منابع مالی نیست، و برای حل مسأله ابعاد اجتماعی پیچیده‌ای باید در نظر گرفته شود.». ✅ من از این می‌گذرم که تا اندکی قبل در همین پروژه ادعا می‌شد دلیل به هدف نرسیدن پروژه، کمبود منابع مالی است؛ و کمیته اجتماعی پروژه خیلی زود تعطیل شد، و منابع تخصیص‌یافته به بخش اجتماعی پروژه حدود دودهم درصد اعتبارات کل پروژه بوده است. من حتی از این نیز می‌گذرم که از ابتدا بارها گفته شده بود تحقق اهداف این نوع پروژه‌ها در همه جهان، مستلزم شناخت و فعالیت اجتماعی، سیاسی و مشارکتی بسیار سنگین، پیچیده اما به نسبت کم‌هزینه است. ✅ نکته‌ای که می‌خواهم روی آن تأکید کنم این است که در این کشور مبالغ گزاف برای «هزینه‌های فهمیدن» خیلی راحت‌تر از هزینه‌های اندک توجیه‌پذیر هستند. مراکز تحقیقاتی اغلب تحقیقاتی با قیمت‌های بیست‌ سی میلیون تومان تا برای مثال صدوپنجاه میلیو ...

جنبش «چیزباختگان ناامید». (محمد فاضلی)

✅ من در حد دانش و توانم در برابر مسائل اجتماعی، محیط‌زیستی، اقتصادی و سیاسی ایران فعالانه موضع گرفته‌ام. تحلیل تفصیلی آن‌چه این روزها بر کف خیابان‌ها می‌گذرد، برای بعد، اما دانسته‌ها و تجربه‌هایم می‌گوید:. ✅ اول، معترضان، صداهای ناشنیده جامعه ایران هستند. جوانانی که امیدی به آینده ندارند، آن‌ها که سبک زندگی‌شان به رسمیت شناخته نشده است، آن‌ها که تحقیر شده‌اند، و زیر بار خستگی اجتماعی ناشی از سال‌ها تنش اجتماعی، سیاسی، بمباران رسانه‌ای یکسویه، و فقدان مشارکت اجتماعی، اقتصادی و سیاسی فعال در حیات همه‌جانبه جامعه ایران به صدا درآمده‌اند. ✅ دوم، معترضان الزاما فقرا نیستند، بلکه کسانی‌اند که چیزی را باخته‌اند، و این چیزها متکثر و چندگانه‌اند. «مال‌باختگان» صندوق‌های مالی و اعتباری؛ «سبک‌باختگان» که احساس می‌کنند سبک زندگی‌شان به رسمیت شناخته نمی‌شود؛ «روح‌باختگان» که علی‌رغم شرایط نسبتا مناسب زندگی مادی‌شان، زیبایی را در زندگی احساس نمی‌کنند؛ «میهن‌باختگان» که احساس می‌کنند ایران دوست‌داشتنی‌شان با بی‌آبی، آلودگی هوا و تخریب محیط‌زیست تهدید می‌شود؛ «شغل‌باختگان» که امنیت شغلی ندارند، کارشان ...