دغدغه ایران

چگونه به توسعه عاقلانه کشور کمک کنیم؟. (محمد فاضلی)

✅ من در چند سال گذشته همواره با این سؤال مواجه شده‌ام که چگونه می‌توانیم به توسعه کشور و اصلاح مسیر آن کمک کنیم؟ افراد زیادی این سؤال را پرسیده‌اند و گاه ناامیدی در چشمان‌شان موج می‌زند. من با ایمان به این‌که هیچ تحول توسعه‌ای بزرگی به سرعت رخ نمی‌دهد، و بدون پایمردی برای ارتقای عقلانیت و ذره ذره اصلاح کردن سیاست‌ها، برنامه‌ها و اقدامات، راه‌حل در دسترس، کم‌هزینه و معجزه‌آسای دیگری وجود ندارد، سعی کرده‌ام حداقل فرصت‌ها برای تأثیرگذاری بر مسیر توسعه را معرفی کرده، راه‌های بهره‌گیری از آن‌ها را بررسی و خود نیز از آن‌ها استفاده کنم. یکی از این فرصت‌ها را امروز شناختم. ✅ سند «جهت‌گیری‌های ملی آمایش سرزمین» در اوایل آبان‌ماه ۱۳۹۶ توسط ریاست سازمان برنامه و بودجه کشور به همه دستگاه‌های دولتی و استانداری‌ها ابلاغ شده است. این سند در شورای عالی آمایش سرزمین تدوین و تصویب؛ و جایگزین اولین سند ضوابط آمایش (مصوب سال ۱۳۸۳) شده است. ✅ سند جهت‌گیری‌های ملی آمایش سرزمین، در چهار ماده در تاریخ دوم مرداد ۱۳۹۶ تصویب شده است. ماده ۱ این سند شامل ۸۸ بند است. این ۸۸ بند در واقع در بر گیرنده بخش مهمی از همه ...

گام‌های کوچک به سوی تغییرات بزرگ. (محمد فاضلی)

✅ من نمی‌دانم چند بار دیگر این اتفاق در ایران رخ داده و شاید برای اولین بار است؛ نوآورانه و حداقل برای من آرزو بود: آرزوی این‌که فرد شایسته برای یک سمت را با فراخوان و فراهم کردن شرایط برابر برای همه شایستگان انتخاب کنند. ✅ رضا اردکانیان – وزیر نیرو – ابتدا در برنامه‌ ارائه‌شده به مجلس خود را متعهد به شایسته‌گزینی کرده از طریق انتشار شرایط احراز شغل کرد، و سپس در اولین سخنرانی‌اش در ساختمان وزارت نیرو و دیدار با کارکنان ستاد این وزارتخانه، به صراحت اعلام کرد تلاش می‌کند مدیران را با فراخوان و انتشار شرایط احراز شغل انتخاب کند. ✅ رضا اردکانیان امروز اولین گام در این مسیر را برداشت. سایت وزارت نیرو «شرح وظایف و شرایط احراز سمت مدیرکل روابط عمومی و اطلاعرسانی وزارت نیرو» را اعلام عمومی کرد. ۲۲ وظیفه مدیر کل روابط عمومی و اطلاع‌رسانی به همراه ۱۱ شرط احراز این سمت فراخوان عمومی شده است (فرم ورود اطلاعات نیز در سایت وزارت نیرو قرار گرفته است (وزیر نیرو اکنون تعهد خود به یک بند از برنامه‌اش را نشان داده است. این می‌تواند گام کوچکی باشد به سوی تغییرات بزرگی که او قصد دارد در نظام حکمرانی و مدی ...

نتوانستیم شهری بسازیم و چنان زندگی کنیم که هوا پاک بماند، باد امروز به کمک‌مان آمد تا آبی آسمان را ببینیم

گویی «ما به بادی بندیم».

مهندس، می‌توانی آسوده بخوابی زیرا. (محمد فاضلی). ✅ مهندس!!

پرسیده بودم «چگونه آسوده می‌خوابی؟!!» و اکنون می‌توانم همدلانه‌تر، بخشی از علت آسوده بودن تو – و بسیاری از ما – را مرور کنم. تو حتما همه این داستان را از حفظی، اما یادآوری آن برای همه ما، می‌تواند به گفت‌وگو درباره دردهای بی‌درمان مانده‌مان کمک کند. ✅ تو می‌دانی که مناقصه بی‌توجه به قیمت کارشناسی برآورد اجرای کار پیمانکاری، به کمترین قیمت پیشنهادی واگذار شده؛ و می‌دانی که همین پروژه با کمترین قیمت نیز بخشی از پروژه بزرگ‌تری است که به شرکت واسطی واگذار شده و این شرکت واسط نیز به دنبال پیمانکاری است که با قیمت کمتری آن‌را اجرا کند. تو این فساد در قیمت‌گذاری و واگذاری، و واسطه‌گری شرکت‌ها بزرگ‌تر را دیده‌ای. ✅ تو می‌دانستی که دست نظام مهندسی را در نظارت بر پروژه بسته‌اند. یکی بود مثل تو مهندس که خودش را سیاست‌گذار جا زده بود، تعیین تکلیف می‌کرد، و همه نظام و دانش مهندسی را به سخره گرفته بود. هر قدر تو می‌خواهی به بلندمدت فکر کنی، او به کوتاه‌مدت فکر می‌کند؛ انتخابات نزدیک است و او رأی می‌خواهد. تو می‌دانستی که با این قیمت نمی‌شود خانه، بیمارستان، جاده یا پل استاندارد ساخت، اما او دنبال سا ...

گفت‌وگویی که «مهندس» نقطه آغاز آن است. (محمد فاضلی)

✅ یادداشت ۳۳۲ کلمه‌ای «چگونه آسوده می‌خوابی مهندس؟!!» سبب شد تا بیش از ۱۵۰۰۰ کلمه یادداشت انتقادی دریافت کنم. ایده‌های اصلی آن حدود ۴۰۰۰ کلمه است و همان گونه که از ابتدا قصد داشتم در چند یادداشت به آن‌ها می‌پردازم. آن یادداشت و ادامه آن، بخشی از تعهد من به گسترش گفت‌وگو و تحریک جامعه به اندیشه‌ورزی درباره مسأله ایمنی است که بعد از عضویت در «کمیته ملی بررسی حادثه پلاسکو» آن‌را دنبال کرده‌ام، اما پیش از ادامه بحث، مواضعم را روشن کنم. ✅ اول، یادداشت «چگونه آسوده می‌خوابی مهندس؟!!!» آشکارا و تعمدا ساختار را نادیده می‌گیرد. من همواره از نگاهی ساختاری - و نه قربانی کردن فرد - استفاده کرده‌ام، اما دو چیز مد نظر داشتم: ۱. گفت‌وگوی اجتماعی درباره ایمنی را تحریک کنم؛ و موفق بودم. این میزان واکنش به متن (صدها هزار بار خوانده شدن، و تولید ده‌ها هزار کلمه در واکنش به آن) خوب است؛ و ۲. توجه بدهم به این‌که مسئولیت فردی در میان همه مشکلات سیستمی را در نظر بگیریم؛ ارجاع هر چیز به خرابی سیستم، از ما توجیه‌گرانی خطرناک می‌سازد که به تدریج یک گام در مسیر اصلاح برنخواهیم داشت. ✅ دوم، آیا باید برای رسیدن به ...

چگونه آسوده می‌خوابی مهندس؟!!. (محمد فاضلی)

✅ دو شب از زلزله گذشته است و بسیار درباره این مصیبت نوشته‌اند ولی در این مورد ترجیح دادم ساکت باشم پیش از آن‌که کاری برای هم‌وطنان مصیبت‌زده و داغ‌دار انجام دهم. نفرت‌بار می‌شود اگر این احساس در آدمی پدید آید که همه مسئولیتش را با چند کلمه نوشتن یک پست تلگرام انجام داده است. شما هم اگر کاری از دست‌تان برمی‌آید، پیش از انجام دادنش، خودتان را در تلگرام مشغول نسازید.. مهندس سلام. ✅ عکس خانه‌ها، برج‌ها و بیمارستان تخریب‌شده‌ای را دیده‌ای که تو پای اسناد نظارت بر کیفیت ساخت آن‌را امضا کرده‌ای؟ آیا ستون بتونی برج مسکن مهری را که خرده‌آجر لابه‌لای بتن آن ریخته‌اند، دیده‌ای؟ آیا دیدی که بیمارستانی که فقط چند ماه پیش اسناد تأیید رعایت اصول مهندسی آن‌را امضا کرده‌ بودی چنان تخریب شده که هیچ خدمت بهداشتی و درمانی در آن به این مردم مصیبت‌زده داده نشد؟. ✅ مهندس آن همه درس‌های دشوار استاتیک، مقاومت مصالح، سازه‌های بتنی، سازه‌های فولادی، محاسبات تیر و خرپا، مکانیک خاک و ریاضیات مهندسی خواندی که پای برگه این سازه‌های آشغال را امضا کنی؟. ✅ مهندس!! ...

ما هنوز اندر خم «متر» کردنیم. (محمد فاضلی)

✅ یک‌ماه و نیم قبل برای در ورودی آپارتمان‌مان یک در چوبی جدید سفارش دادیم. سه چهار روز تلفنی با نصاب شرکت سازنده در صحبت می‌کردم تا بالاخره بعد از کلی بدقولی آمد تا در را اندازه بگیرد. سی هزار تومان هم بابت این کار چند دقیقه‌ای گرفت. در قبلی آپارتمان کهنه شده و از بالا و پایین آن که درز داشت، هوای سرد و گرد و خاک وارد می‌شد و به همین دلیل صاحبخانه با تعویض در موافقت کرد. ✅ بیش از یک ماه از اندازه‌گیری گذشت و دری که قرار بود ظرف ده روز کاری ساخته و تحویل شود، یک ماه ساختش به طول انجامید. در موعود بالاخره چند روز قبل از راه رسید. همسرم موقع اندازه‌گیری تأکید کرده بود که اندازه‌های در بزرگ‌تر از در فعلی باشد تا مبادله هوا و ورود گرد و خاک کنترل شود. ✅ تیم نصاب‌ها امروز آمدند تا در را نصب کنند. متر اندازه‌گیری را که به کار بستند، تازه معلوم شد دو سانتی‌متر از طول و یک سانتی‌متر در عرض از در قبلی کوچک‌تر است. ...

‍ آب در تلاقی رشته‌ها. (محمد فاضلی)

✅ کتاب «آب، بوم‌سازگان‌ها و جامعه: تلاقی رشته‌ها» نوشته «جایانتا باندیوپادهیای» یکی از سه کتابی است که توسط پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات ترجمه و منتشر شده و حاوی رویکرد بین‌رشته‌ای به مسأله آب به مثابه امر محیط‌زیستی است. عنوان انگلیسی اصلی کتاب Water, Ecosystem and Society است و مترجم عبارت «بوم‌سازگان» را به جای اکوسیستم به‌کار برده است. کتاب در ۲۹۰ صفحه با قیمت ۱۶۰۰۰ تومان منتشر شده است. این کتاب ذیل مجموعه «فرهنگ و محیط‌زیست» این پژوهشگاه ترجمه و منتشر شده است. ✅ نویسنده در پیشگفتار کتاب می‌نویسد «کتاب می‌کوشد رویکرد برای تولید بینش میان‌رشته‌ای مهیا سازد تا مدیریت آب را به دانش‌های بسیار مورد نیاز میان‌رشته‌ای، نزدیک‌تر کند. در واقع، مدیریت سامانه‌های آب نیازمند کسب اطلاعات اولیه از گروداران مختلفی است که می‌توان آن‌را نقطه تلاقی رشته‌ها نامید.» مترجم واژه گروداران را به جای Stakeholders به‌کار برده است که واژه ذی‌نفعان نیز برای آن استفاده شده است. ✅ فصل اول کتاب را می‌توان بنیادی‌ترین پیام آن دانست، جایی که «دانش میان‌رشته‌ای در سامانه‌های آب» را بررسی می‌کند. نویسنده کتاب هندی ...

‍ اخلاق آب. (محمد فاضلی)

✅ مسأله آب در ایران اگرچه خطیر و ناراحت‌کننده است، اما خیزش آگاهی همگانی درباره تهدیدات آب، امیدوارکننده است. نگاه از منظر علوم اجتماعی به آب در چند سال گذشته هر روز طنین بیشتری یافته است. سالیانی است که طنین «مدیریت منابع آب امری صرفا مهندسی نیست» در گوش‌ها پیچیده است. ✅ سه کتاب امروز به دستم رسید که شاید برای اولین بار آب را از موضعی کاملا متعلق به علوم اجتماعی بررسی کرده‌اند. این سه کتاب را در سه یادداشت معرفی خواهم کرد. ترجمه و انتشار این کتاب‌ها رویکرد میان‌رشته‌ای به آب را قوت می‌بخشد و به تدریج سیطره گفتمانی و اجرایی مهندسان بر موضوع آب را تضعیف می‌کند و بدان معناست که مسیر همکاری بین‌رشته‌ای برای حکمرانی و مدیریت بهتر منابع آب هموارتر می‌شود. ✅ اولین کتاب، «اصول اخلاق آب» ویراسته پیتر براون و جرمی اشمیت، شامل بیست و چهار فصل، در ۴۵۱ صفحه است که مباحثی درباره حقوق آب، اخلاق آب، اقتصاد آب، محیط‌زیست‌گرایی در زمینه آب، و مباحث مرتبط را پوشش می‌دهد. فصول کتاب توسط نویسندگان مختلف نوشته شده‌اند و طیفی از دانش‌های مختلف برای نگریستن به مسأله آب را در بر می‌گیرد. ✅ کتاب «اصول اخلاق آب ...

مردم منتظر نشانه‌اند: اهمیت موفقیت‌های کوچک. (محمد فاضلی)

✅ من پیش‌تر نیز نوشته‌ام که در دوران «همگرایی مشکلات» به سر می‌بریم، یعنی زمانی که مشکلات مالی دولت، بانکی مردم، محیط‌زیست، صندوق‌های بازنشستگی، آسیب‌های اجتماعی، و شماری دیگر از این گونه مسائل با هم بروز کرده‌اند. مشکلات جامعه زیادند و در این میان رخدادهای ناخوشایند نیز زیادند. رخدادهای ناخوشایندها از لغو عضویت سپنتا نیکنام در شورای شهر یزد گرفته تا پرونده‌های فساد که هر روز آشکار می‌شوند، ریزگردها که نفس شهرها را تنگ می‌کنند، انتصاباتی که به مذاق رأی‌دهندگان به دولت خوش نمی‌آیند، تا سیاست خارجی تهاجمی و غیرعقلانی دونالد ترامپ علیه ایران، همگی پیام‌های ناخرسندکننده ارسال می‌کنند. ✅ مردم اما از دامنه توقعات‌شان کاسته‌اند، انتظار معجزه ندارند و لازم نیست کسی برای آن‌ها توضیح بدهد که کشتی اقتصاد را نمی‌توان در سه چهار سال به جایگاه امنی رساند، و آرزوی بهبودهای زیاد در سیاست خارجی نیز پس از تنش‌آمیز شدن مسیر برجام، متعادل شده است. ✅ انرژی اجتماعی عظیمی که مردم وارد صحنه انتخابات کردند به‌واسطه همه این عوامل در مسیر فرسایش قرار گرفته است؛ و برخی مخالفان دولت نیز از آن‌چه پیش می‌آید خرسندند ...

ایران برای همه ایرانیان با مدیران بی‌کس و کار. (محمد فاضلی)

✅ ایران ما برای همه اقوام است، کردها، لرها، عرب‌ها، ترکمن‌ها، ترک‌ها، بلوچ‌ها و سایر اقوام باید که سهمی عادلانه از قدرت، ثروت، توسعه، رسانه، منزلت و همه مواهب ارزانی‌شده به انسان ایرانی داشته باشند. ایران عزیز ما برای منسجم شدن و احساس همبستگی، بالاخص در کوران رخدادهای ناخوشایند این سال‌های غرب آسیا، سخت نیازمند توزیع احساس عدالت و جلب مشارکت همه اقوام در اداره این کشور است. ایران باید برای همه ایرانیان باشد تا احساس عدالت و مشارکت فراگیر شود، تا ما با همه وجود یک ملت شویم. ✅ امروز از منظر آن‌که یک گام به سمت تحقق «ایران برای همه ایرانیان» برداشته شود، روز خوبی بود. دو نفر از شایستگانی که می‌شناسم، و پیش از هر چیز شایستگی‌شان برایم اهمیت دارد، در جایگاه‌هایی قرار گرفتند که حس «ایران برای همه ایرانیان» را تقویت می‌کند. «سلیمان پاک‌سرشت» دانشیار جامعه‌شناسی، محقق و سیاست‌پژوه شایسته، مردی از تبار کردهای اهل سنت ایران، معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و رئیس سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای ایران شد. یکی دو روز قبل نیز «روزبه کردونی»، مردی شایسته از دیار خوزستان، و متخصص جامعه‌شناسی و سیاست ...

«گلام» گالیور و «سوباسا ازارا» ی فوتبالیست‌ها. (محمد فاضلی)

✅ داستان‌های گالیور نام مجموعه‌ انیمیشنی است که در سال ۱۹۶۸ بر اساس رمانی از جاناتان سوئیفت ساخته شده و در ایران دهه ۱۳۶۰ پخش شد. «گلام» شاید مشهورترین شخصیت این مجموعه باشد. آدمی کوچک از شهر لی‌لی‌پوت با صداپیشگی اکبر منانی که هنوز تکه کلام «من می‌دونم ما موفق نمی‌شیم» یا «من می‌دونم کارمون تمومه» او در ذهن ایرانیان بسیاری به یادگار مانده است. ✅ مجموعه انیمیشن «کاپیتان سوباسا ازارا» که در ایران با عنوان فوتبالیست‌ها پخش شد، محصول ۱۹۸۱ ژاپن است. این مجموعه داستان نوجوانی به نام سوباسا است که در کنار دیگر نواجوانانی نظیر «واکی بایاشی» (دروازه‌بان افسانه‌ای مجموعه) و «کوجیرو یوگا» رقیب سوباسا که در نسخه ایرانی انیمیشن نام او را «کاکرو» نهاده‌اند، و دیگرانی نظیر «تارو میساکی» بالاخره قهرمان جام جهانی جوانان می‌شوند. ✅ انیمیشن فوتبالیست‌ها نهایت کارهای تخیلی در دنیای فوتبال است. زدن شوت‌های حیرت‌انگیز، سوار شدن بازیکنان بر شانه یکدیگر برای دفع توپ، حرکات تخیلی در بازی با توپ، شکست‌ناپذیری، و مهم‌تر از همه، بی‌توجهی به زمان. بی‌زمان بودن بارزترین ویژگی حرکات در کارتون فوتبالیست‌هاست. حرکت ت ...

یادش به خیر «خانواده دکتر ارنست». (محمد فاضلی)

✅ انیمیشن پنجاه قسمتی «خانواده دکتر ارنست» ساخته استودیو «نیپون انیمیشن» ژاپن در سال ۱۹۸۱ میلادی (۱۳۶۰ شمسی) است که برای کودکان و نوجوانان دهه ۱۳۶۰ ایران کاملا آشناست. ساخته‌ای برگرفته از رمان «خانواده سوئیسی رابینسون» که شرح داستان پزشکی سوئیسی است که با خانواده‌‌اش شهر برن سوئیس را به مقصد استرالیا ترک می‌کند. کشتی حامل ایشان در میانه راه غرق می‌شود و دکتر ارنست و اعضای خانواده (همسر دکتر ارنست، فلون دختر ده ساله، جک سه چهار ساله، و فرانس جوان) در نهایت با قایق خود را به جزیره‌ای متروکه می‌رسانند و به مدت یک سال در این جزیره چه سختی‌ها که نمی‌کشند. خانواده‌ای که در انزوای از جهان بیرون و در آرزوی گریز از فضای زیبا ولی ناخوشایند و خشن جزیره متروکه، روی درخت خانه می‌سازند، کشاورزی را از نو گسترش می‌دهند، تیروکمان درست می‌کنند، شکار می‌آموزند و با دو بز موجود در جزیره کارشان راه می‌افتد؛ اما یک چیز دست از سرشان برنمی‌دارد: گریز از جزیره متروکه و قدم گذاشتن به دنیایی که آرزوی آن‌را دارند. ✅ دکتر ارنست هر تدبیری به خرج می‌دهد و آنا همه گونه همراهی می‌کند تا خانواده ناامید نشود و رخدادهای ...

برند «مدیر درویش». محمد فاضلی

✅ پاییز ۱۳۹۲ بود و برای انتخاب فردی به عنوان سردبیر بخش محیط‌زیست «شبکه مطالعات سیاست‌گذاری عمومی» (شمس، npps. ir) به دنبال یک چهره شناخته‌شده محیط‌زیستی می‌گردیدم. جست‌وجوهای به فردی رسید که مدیر مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط‌زیست بود. تلفنی صحبت کردیم و قرار شد در دفترش یکدیگر را ملاقات کنیم. محمد درویش را اولین بار در دفترش ملاقات کرده و ساعتی صحبت کردیم. احساس کردم سال‌هاست یکدیگر را می‌شناسیم. این همکاری به دوستی بدل شد و تا به امروز دوام یافته است. ✅ این متن را اما به مناسبت دوستی یا از سر احساسات نمی‌نویسم، بلکه برایم به معنای واقعی «برند درویش» مهم است. محمد درویش را در این چهار سال که شناخته‌ام، نمونه آدم‌هایی دیدم که چند ویژگی را با هم دارند: عاشق دانش و کارشان هستند، حاضرند هزینه اعتقاد و عمل‌شان را بپردازند، امیدوارانه به تغییر اجتماعی در مسیر اصلاح دلبسته‌اند، عاشقانه ایران را دوست دارند، به آن‌چه اعتقاد دارند عمل می‌کنند. ...

گزیده‌ای از نوشته‌های چند ماه اخیر محمد فاضلی. ✅ یادش به خیر «تنسی تاکسیدو و چاملی»

پوپولیست‌ها و زبل‌خان. هم‌وطن کرد من، تو نگران نباش. فساد، و چرخه تولید مدیران فاسد. عکس‌های خانم موگرینی: این‌ها فقط عکس نیستند. «تعارض منافع» ما را به خاک سیاه می‌نشاند. صنعتی‌شدن سیاست درست‌تر می‌خواهد نه زمین بیشتر. معادن، توسعه و اشتغال: واقع‌بین باشیم. کلنگ‌ها را غلاف کنید. بودجه‌ریزی جنگلی. ...

یادش به خیر «تنسی تاکسیدو و چاملی». (محمد فاضلی)

✅ کارتون «تنسی تاکسیدو و چاملی» خاطره‌ای برای کودکان دهه شصت است. تنسی (پنگوئن) و چاملی (گراز دریایی) در باغ وحش زندگی کسالت‌باری دارند و تلاش می‌کنند کارهایی انجام دهند که برای‌شان مفرح یا حلال مشکلات باشد. این دو هر بار ایده‌ای به ذهن‌شان می‌رسد و برای عملی کردن آن از باغ وحش می‌گریزند و پیش پروفسوری می‌روند به نام «آقای ووپی». ووپی پروفسوری است که همه چیز می‌داند، کمدی دارد که انواع وسایل علمی در آن است و تخته سیاه سه بعدی را از میان کمدش بیرون می‌کشد و شروع می‌کند درباره ایده «تنسی تاکسیدو و چاملی» توضیح می‌دهد. ✅ آقای ووپی روی تخته سیاهش شیوه ساخت دستگاه‌ها، پرواز، یا هر کار پیچیده دیگری را توضیح می‌دهد. تنسی و چاملی به محض آن‌که ایده اولیه را می‌بینند فکر می‌کنند راه‌حل را یافته‌اند و جمله «تنسی تاکسیدو هرگز شکست نمی‌خورد» را به زبان آورده و دست به کار اجرای ایده می‌شوند. بیچاره آقای ووپی هرگز فرصت پیدا نمی‌کند توضیح دهد داستان به همان سادگی نیست که شما روی تخته سیاه سه‌بعدی می‌بینید؛ اما تنسی و چاملی رفته‌اند تا عمل کنند. تنسی و چاملی هر بار شکست می‌خورند و دست از پا درازتر بازم ...

بعد از تصمیم ترامپ درباره برجام چه کنیم؟. (محمد فاضلی)

همه شواهد نشان می‌دهد ترامپ برجام را تأیید نمی‌کند و چالش‌های جدیدی ایجاد می‌شود. مناقشه در کنگره آمریکا، مناقشه آمریکا و دیگر کشورهای حامی برجام، و مهم‌تر از آن مناقشه‌ای در ایران درباره آن‌که پس از برجام چه باید کرد. مخالفان دولت حسن روحانی و مذاکرات برجام همین الان هم شمشیر را از رو بسته‌اند و اختلاف بر سر ماندن در توافق یا خروج از برجام آغاز خواهد شد. چند نکته درباره آن‌چه باید انجام شود، قابل ذکر است. ✅ اول، ایران خواهان و نیازمند به «تعامل گسترده با جهان» است و برجام گام آغازین برای بازسازی تعاملات تخریب‌شده بوده و هست. خروج آمریکا از برجام به ظرفیت آن برای بازسازی تعامل گسترده با جهان ضربه می‌زند، اما این ظرفیت را نابود نمی‌کند. «حفظ برجام به دور از نگاه احساسی و با محوریت تأمین منافع ملی در درازمدت» فعلا عاقلانه‌ترین راه برای هموار کردن راه «تعامل گسترده با جهان» است. ✅ دوم، تعامل گسترده با جهان، ضرورتی انکارناپذیر برای بقا و ارتقای ایران است؛ اما استفاده از ظرفیت تعامل گسترده با جهان، نیازمند اصلاحات واقعی در درون کشور است. اصلاحاتی هم هست که صرف‌نظر از هر طرحی برای سیاست خارج ...

رئیس‌جمهور یا نخست‌وزیر، مسأله این نیست. (محمد فاضلی)

✅ چند نماینده مجلس اخیرا به گونه‌ای سخن گفته‌اند که بحث از تغییر نظام ریاست جمهوری به پارلمانی مطرح شده است. ایشان البته از افزایش سال‌های ریاست جمهوری به هفت یا هشت سال نیز سخن گفته‌اند. استدلال‌ درخصوص تغییر از نظام ریاستی به نخست‌وزیری و پارلمانی نیز به صورت ساده این است که دولت به اندازه کافی با مجلس هماهنگ نیست و اگر نخست‌وزیر از دل مجلس بیرون بیاید، هماهنگی بیشتر شده و احتمالا مشکلات کشور کمتر خواهد شد. اهمیت مسأله به حدی هست که از کنار آن به سادگی نگذریم. چند ملاحظه ابتدایی درخصوص این طرح مسأله وجود دارد. ✅ اول، پذیرش نظام پارلمانی به شکلی که در اغلب نظام‌های حکومتی امروز دنیا متداول است، مستلزم پذیرش نظام حزبی با همه ملزومات آن است و در جایی که هنوز به اشکال مختلف از پذیرش احزاب خودداری می‌شود، نخست‌وزیر منتخب پارلمان چه معنایی دارد؟. ✅ دوم، آیا مجلس فعلی بازتاب همه جامعه ایران است؟ آیا این همان مجلسی نیست که اکثریت فهرست امید آن در شرایطی اضطراری و در حالی که نامزدهای اصلی رد صلاحیت شده بودند، تشکیل شده است؟ آیا چنین مجلسی می‌تواند به جای ملت تصمیم بگیرد؟. ...

ائتلاف علیه درستکاران. (محمد فاضلی)

صحنه عاشورا و امام حسین (ع) در میان آن معرکه، و ائتلاف‌کنندگان برای ریختن خونش، را که خوب بنگریم، بیش از هر چیز نمادی از این سنت تاریخی آشکار می‌شود که مستحکم‌ترین ائتلاف‌ها، علیه درستکاران شکل می‌گیرند؛ علیه آن‌ها که چیزی نامشروع برای خود نمی‌خواهند و بنابراین به نامشروع‌خواهی دیگران هم تن نمی‌دهند؛ و عهدی به‌جز با حقیقت نبسته‌اند، و بنابراین با کس دیگری هم زد و بند نمی‌کنند. ائتلاف علیه این درستکاران، سهل‌الوصول‌ترین و محکم‌ترین ائتلاف‌های تاریخ تا به امروز است. مقیاس توسعه‌یافتگی هر جامعه‌ای می‌تواند «میزان سهولت ائتلاف برای کار درست» و «میزان دشواری ائتلاف علیه درستکاران» باشد. سیاه‌روز جامعه‌ای که گرد آمدن در کنار یکدیگر برای کار درست، دشوار، و جمع‌ شدن برای از میدان به در کردن درستکاران سهل باشد. (این متن را اگر می‌پسندید، برای دیگران هم ارسال کنید.) ...

بی‌بی و اسب کدخدا. (محمد فاضلی)

این متن را در تاسوعای سال ۱۳۹۵ نوشتم، و به این جهت تکراری است، اما هنوز موضوعیت دارد.. ✅ کدخدای مصلح‌آباد تنها اسب روستا را نگهداری می‌کرد و آن هم به یک مقصود خاص، برای این‌که اسب تعزیه باشد. اسبی که به تعزیه‌خوان‌های سپاه امام حسین و یزید به یکسان سواری می‌داد و برای تعداد زیادی از عزاداران روستای مصلح‌آبادی یکی از مهم‌ترین نمادهای تعزیه و عزاداری بود. تعزیه بدون اسب، چیز مهمی کم داشت. نگهداری اسب کار پرهزینه‌ای است آن هم اسبی که همه سال هیچ کاری جز خدمت به تعزیه در دهه محرم و چند روزی در کل محرم و صفر نداشت. کدخدا البته وضعش آن‌قدر خوب بود که از پس نگهداری سالیانه یک اسب برآید. ✅ مادربزرگم «ایران» نام داشت و او را از کودکی همگی «بی‌بی» صدا کرده بودیم. پیرزنی عمیقا مذهبی و از صمیم قلب ارادتمند امام حسین (ع)، که تعزیه برایش قداستی عجیب داشت و گاه چنان می‌گریست که گویی کل صحنه عاشورا را هر سال به چشم خویش می‌بیند. نذر جالبی داشت: هر تابستان وقت برداشت محصول جو، حدود ده بیست کیلو جو را که نصف گونی می‌شد برای اسب تعزیه می‌فرستاد. ...