در دانشگاه استیونس نیوجرسی اقتصاد درس میدهم. حوزه تخصصم اقتصاد خرد کاربردی، اقتصاد انرژی و منابع طبیعی، مدیریت ریسک و کنترل بهینه تصادفی است. به علوم انسانی هم علاقهمندم. مسایل توسعه و سیاستگذاری ایران را دنبال میکنم و گاهی چیزهایی مینویسم.
مرور ادبیات از باب تزیین نیست!
مرور ادبیات از باب تزیین نیست!
در بین بحث و نقدهای جالبی که حول نقد کتاب دکتر رنانی شکل گرفته است برخی نکتهها چشمگیر است. در چند جا این نظر بیان شد که «این کتاب که «پایاننامه» دانشجویی نیست که نیاز به ارجاع به ادبیات و منابع داشته باشد». بد نیست چند کلمهای در مورد این شکل برخورد با مساله «ادبیات علم» حرف بزنیم.
الزام ارجاع به ادبیات و مقالات معتبر از حیث «تزیین و صحنهآرایی» نیست که مثلا باید به صورت صوری در پایاننامه دانشجویی رعایت شود، ولی اگر در کتابی که از دید خودش مدعی است قرار است سیاست کلان کشور را تحتتاثیر قرار دهد رعایت نشود نه تنها اشکالی ندارد بلکه تحسین هم شود. اتفاقا برعکس، اگر دانشجویی در مرور دقیق ادبیات غفلت کند ممکن است حداکثر یک قدم فرمال در پژوهش را رعایت نکرده باشد، ولی مقاله و کتاب سیاستی اگر مبتنی بر بنای عظیم ادبیات روز علم نباشد ممکن است منجر به نتایج مخرب واقعی شود.
معاف کردن توصیههای سیاستی از اتکا به ادبیات و مدلهای استاندارد شبیه این است که مهندسی پل مهم و حساسی را طراحی کند ولی به هیچ فرمول و جدول و استاندارد و دستورالعمل و نرمافزار رایج رجوع نکند و مدعی شود که دارد پل میسازد و مشغول نوشتن پایاننامه دانشجویی عمران نیست! بقیه هم دست حمایت بر پشت او بزنند.
ادبیات علمی معتبر در هر حوزهای چکیده دانش بشری در آن حوزه (شامل نتایج، روششناسی، کیفیت دادهها و حدسها) است و هر توصیه سیاستی و عملی - خصوصا اگر خودش فاقد تحلیل و محاسبه جدی مبتنی بر مدل و داده باشد، که کتاب رنانی همین طور است - باید در شکل «حداکثری» به این ادبیات متکی باشد. اتکا به ادبیات معتبر این اطمینان را بیشتر میکند که توصیهها صرفا بر اساس حدسها یا نظریات فردی نویسنده نیست و بحثهای انتقادی صدها محقق دیگر - که نهایتا ماحصل خودش را در قالب چند مقاله علمی منتشر شده و معتبر نشان میدهد - هم آن را پشتیبانی میکند.
البته روانشناسی موضوع تا حدی قابل فهم است. اگر فرض اولیه در مرحله «تولید» مقاله، این باشد که تولیدات علمی موضوعی تزیینی و از سر باز کنی یا به عنوان ابزاری برای ارتقاء شغلی است، طبعا همین نگاه به مقالههای تولیدشده توسط دیگران هم وجود خواهد داشت و مرور آنها صرفا از حیث رعایت تشریفات خواهد بود. ولی اگر محقق در مرحله تولید علم آنرا فرآیندی جدی، هدفدار و نقدشده فرض کند، مقالات دیگران را هم جدی خواهد گرفت.
@hamedghoddusi کانال یک لیوان چای داغ٬ نوشتههای حامد قدوسی