آیا اسکنانس درشت از لحاظ سیاستی موضوعی خنثی است؟

آیا اسکنانس درشت از لحاظ سیاستی موضوعی خنثی است؟

فرض کنیم بانک مرکزی تصمیم بگیرد اسکناس‌های خیلی درشت چاپ کند و اسکناس‌های ریز را با آن‌ها جای‌گزین کند. آیا صرف چاپ اسکناس یک یا ده میلیون تومانی - طبعا با فرض ثبات بقیه عوامل از جمله حجم پول - سیاست درستی یا غلطی است؟ در نگاه اول ممکن است به نظر برسد این اسکناس هم تکه کاغذی است مثل بقیه و تعداد صفرهای روی آن به خودی خود اهمیت خاصی ندارد. تازه ممکن است فایده هم داشته باشد، چون برای یک حجم نقدینگی یک سان در سطح کلان، یک اسکناس ده میلیونی جای هزار اسکناس ده هزار تومانی را می‌گیرد و در حجم کاغذ و چاپ و وقت شمارش و انتقال پول و غیره صرفه‌جویی می شود. ولی نکته جالب و ظریفی در این بین هست: بانک مرکزی اروپا تصمیم گرفته است اسکناس‌های ۵۰۰ یورویی را جمع کند. چرا؟ چون به این نتیجه رسیده‌اند که یک فرد عادی برای مبادلات روزانه معمولا به اسکناس ۱۰ یا ۲۰ یا حداکثر ۵۰ یورویی نیاز دارد. برای معاملات سنگین‌تر (مثلا خرید ماشین یا خانه یا پرداخت حقوق‌های ماهیانه) هم معمولا کسی اسکناس پرداخت نمی‌کند٬ بل‌که از طریق پرداخت بانکی این کار را می‌کند. پس عده مشتریان اسکناس ۵۰۰ یورویی چه کسانی هستند؟ لری سامرز در مقاله‌ای استدلال می‌کند که «تبه‌کاران» مشتریان عمده اسکناس این قدر درشت هستند٬ تا بتوانند بدون ردیابی مبلغ درشتی را جا به جا کنند. از طرف دیگر وجود اسکنانس‌های خیلی درشت انگیزه تقلب را بالا می‌برد٬ چون با هزینه ثابت یک‌سان (مثل هزینه‌های لابراتور و خطر دستگیری و الخ) می‌تواند منافع بیش‌تری به متقلبان برساند. جمع کردن اسکناس‌های درشت یا عدم چاپ آن‌ها هزینه معاملات غیرقانونی و پول شویی و جعل را زیاد می‌‌کند و اقدامی برای مقابله با تبه‌کاری است. گاهی یک متغیر اعتباری - که ممکن است در تحلیل کتاب درسی خنثی به نظر برسد - می‌تواند از مسیرهای خاصی اثرات حقیقی داشته باشد.

کانال «یک‌ لیوان چای داغ»، https://telegram.me/hamedghoddusi