در دانشگاه استیونس نیوجرسی اقتصاد درس میدهم. حوزه تخصصم اقتصاد خرد کاربردی، اقتصاد انرژی و منابع طبیعی، مدیریت ریسک و کنترل بهینه تصادفی است. به علوم انسانی هم علاقهمندم. مسایل توسعه و سیاستگذاری ایران را دنبال میکنم و گاهی چیزهایی مینویسم.
حلقه آخر مفقوده در انتشارات علمی اقتصاد
حلقه آخر مفقوده در انتشارات علمی اقتصاد
مشاور چند پایاننامه بودم و مدتی که تهران هستم در جلسه دفاع آنها شرکت کردم. برخی از این پایاننامهها واقعا با کیفیت درجه یک انجام میشوند و خود من از آنها بسیار آموختم. همین طور وقتی با همکاران و دانشجویان به صورت شفاهی صحبت میکنیم یا در جلسات ارائه حضور دارم نکتههای جدید زیادی یاد میگیرم. ولی متاسفانه بخشی (یا شاید باید بگوییم بخش قابل توجهی) از این دانش تبدیل به محتوای مکتوب منتشر شده نمیشود که در دسترس سایر محققان و جامعه قرار بگیرد، نقد شده و پایه پژوهشهای بعدی شود.
ساده شده قضیه این است: بخش قابل توجهی از دانشجویانی که پایاننامههای خوب انجام میدهند قصد ادامه تحصیل دارند. در نتیجه معمولا فقط فرصت میکنند تا آخرین مهلت ممکن روی محتوای پایاننامه و تولید نتایج متمرکز باشند و در لحظات آخر نهایتا دفاع کرده و مشغول ادامه تحصیل شوند. استادان راهنما هم مشغولیتهای فراوان تدریس و اجرایی و پژوهشی و مشاورهای دارند و فرصت و فراغت و انگیزه کافی برای تبدیل این پایاننامهها به مقالههای علمی را - که واقعا کار وقتگیری است- ندارند. خصوصا که وقتی دانشجو دیگر در دسترس نباشد و پس از دفاع مشغول کار یا تحصیل شده باشد و اولویتهای دیگری در زندگی دارد کار استاد سختتر هم میشود.
این دو موضوع دست به دست هم میدهد تا شانس تولید مقالههای علمی از پایاننامهها کم شود. یعنی در حالی که شاید ۹۰ درصد مسیر - که شامل تعریف مساله و جمعآوری داده و ساختن مدل و تحلیل و تولید محتوا است - انجام شده است، صرفا آن ده درصد آخر کار - یعنی تبدیل این پایاننامه به مقاله با کیفیت - به خوبی و با ضریب تبدیل قابلقبولی انجام نمیشود و نهایتا جامعه از دسترسی به نتیجه این کار علمی محروم میشود.
سیاست رایج اجبار دانشجو به تولید مقاله و کسر نمره یا عدم اجازه دفاع احتمالا ایدهای برای مدیریت این موضوع بوده است. ولی در عمل این سیاست برای پایاننامههای کارشناسی ارشد اقتصاد و رشتههای مشابه به سختی قابل پیادهسازی است٬ چرا که همان طور که گفتیم محتوای پایاننامه خوب معمولا تا لحظه آخر دانشجو را به خود مشغول میکند و دیگر فرصتی برای ارسال و داوری و انتشار مقاله (که گاهی بیش از یک سال طول میکشد) باقی نمیماند. در سطح دکترا این سیاست با شدت بیشتری اعمال میشود ولی در آنجا هم دیدهایم که گاه دانشجو - به خاطر طولانی بودن دوره داوری مجلات معتبر - مجبور است نتیجه کار ارزشمند خود را در مجلات ISI با سطح علمی پایین (ولی دوره داوری کوتاه و آسان) منتشر کند تا امتیاز مقاله را از دست ندهد.
احتمالا باید به راههای مختلفی برای این مشکل فکر کرد. یک راه دمدست که من به برخی دوستان پیشنهاد کردم اطمینان از حضور یک استاد مشاور با انگیزه و فراغت و مهارت کافی در تولید مقاله در تیم پایاننامه است تا مدیریت فرآیند انتشار مقاله را برعهده بگیرد. راه دیگر تغییر در فرمت استاندارد و سنتی نگارش پایاننامه و اجازه تولید متن پایاننامه به شکل مقاله (روشی که این روزها در دوره دکترا بسیار رایج است) است. به این ترتیب پایاننامه دفاع شده کمابیش آماده ارسال به مجلات علمی است.
@hamedghoddusi کانال یک لیوان چای داغ٬ نوشتههای حامد قدوسی