نمودار جریان انرژی کشور

نمودار جریان انرژی کشور

مطالب قبلی تشویقم کرد که سری هم به گزارش‌های تراز انرژی کشور و خصوصا نمودار جریان انرژی - که در بالا ارسال شد - بزنم تا هم فروضی که در مطلب استفاده شده را یک بار دیگر راست‌آزمایی کنم و هم خودم تصویر به‌تری پیدا کنم. آخرین نموداری که موجود است مربوط به سال ۱۳۹۴ است و کلیت آن بسیار با فروض استفاده شده در مطالب قبلی سازگار است. دقت کنیم که محاسبات مطالب بر اساس معادل بشکه نفت در روز بود ولی این نمودار آن را برای «سال» حساب کرده است، در نتیجه همه اعداد ۳۶۵ برابر است.

۱) سمت چپ نمودار «ورودی» حامل‌های مختلف به کل نظام انرژی کشور را نشان می‌‌دهد که معادل ۹/۵ میلیون بشکه نفت در روز است. از این ۹/۵ میلیون بشکه حدود ۲ میلیون بشکه صادر می‌شود (سمت چپ پایین نمودار) و در نتیجه خالص مصرف انرژی اولیه داخلی معادل حدود ۷/۵ میلیون بشکه در روز است.

۲) سمت راست نمودار «مصارف» نهایی انرژی در کشور - یا کار تولید شده توسط انرژی اولیه - است که که معادل ۳/۲ میلیون بشکه نفت خام در روز است. به طور سرانگشتی می‌بینیم که کارایی تبدیل انرژی (نسبتا ورودی به خروجی) زیر ۵۰٪ است.

۳) بخش برق ما به شدت به گاز متکی است. قبلا هم نوشته‌ایم که بخش برق ما بر خلاف بیش‌تر کشورهای دیگر اصلا ذغال‌سنگ نمی‌سوزاند (که از منظر تغییرات اقلیمی خوب است) ولی در مقابل مقدار قابل توجهی فرآورده نفتی مثل مازوت می‌سوزاند. روزانه تقریبا معادل یک میلیون بشکه نفت گاز طبیعی و حدود ۲۵۰ هزار بشکه، محصولات نفتی وارد نیروگاه‌ها می‌شود. یعنی «ورودی» سوخت‌های فسیلی نیروگاه‌های ما تقریبا معادل ۱۷ درصد کل انرژی اولیه مصرفی است. متاسفانه سهم تجدیدپذیرها (اعم از برقابی و خورشید و باد) از ورودی نیروگاه‌ها زیر دو درصداست.

۴) برای مردم عادی شاید جالب باشد که علی‌رغم وجود سدهای متعدد در کشور، حدود ۹۸ تا ۹۵ درصد ورودی انرژی اولیه برق کشور از منابع فسیلی (گاز و گازوییل و مازوت) تولید می‌شود. این عدد به خاطر میزان بارش در سال‌های مختلف کمی تغییر می‌کند ولی محدوده سهم تجدیدپذیرها - عمدتا برقابی - حدود ۲ تا ۵ درصد است. البته وقتی تلفات تبدیل نیروگاه‌های حرارتی را در نظر بگیریم، سهم برقابی در سبد «خروجی» بخش برق بیش از این مقدار و شاید نزدیک ده درصد است.

۵) سمت مصرف را که نگاه کنیم قاعده‌های سرانگشتی این است: تقریبا ۳۰ درصد انرژی نهایی کشور برای گرمایش بخش خانگی و تجاری (عمدتا گاز طبیعی) و ۳۰ درصد دیگر برای حمل و نقل (بنزین و گازوییل) استفاده می‌شود. یک ۲۰ درصد دیگر هم سهم صنعت از گاز است. یعنی نزدیک ۸۰ درصد مصرف فقط تا این‌جا کلا از بخش «غیربرق» تامین شده است. سهم بخش برق در مصرف نهایی انرژی کشور حدود «ده درصد» است که می‌گوید نظام انرژی کشور ما خیلی «برقی‌سازی» نشده است.


تماس با نویسنده @hamed_ghoddusi
@hamedghoddusi