مناقشه در دریای چین جنوبی. بخش دوم.. سید نادر نوربخش

مناقشه در دریای چین جنوبی
بخش دوم

سید نادر نوربخش
دانشجوی دکترای جغرافیای سیاسی دانشگاه تهران

وابستگی اقتصادی کشورهای طرف درگیر مناقشه به اقتصاد چین نیز امر مهمی در این مناقشه است. در سال 2012 و با بالا گرفتن احتمال درگیری نظامی میان فیلیپین و چین، چین خرید موز از این کشور را تحریم کرد و آژانس‌های مسافرتی نیز فرستادن گردشگر به این کشور را به حالت تعلیق درآوردند: امری که برای صنعت گردشگری فیلیپین امری حیاتی تلقی می‌شود و باعث شد فیلیپین پس از مدتی در مورد مسائل پیش‌آمده عقب‌نشینی کند. میزان تجارت فیلیپین و چین از 874 میلیون دلار در سال 1995 به 7/ 2 میلیارد دلار در سال 2002 و 6/ 12 میلیارد دلار در سال 2011 بالغ شده است. همچنین چین بزرگ‌ترین شریک تجاری ویتنام تلقی می‌شود که طی آن تجهیزات الکترونیکی به این کشور صادر و از آن مواد پتروشیمی و زغال‌سنگ وارد می‌کند. چین همچنین در بخش کشاورزی و نیز صنایع کشتی‌سازی ویتنام سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای انجام داده است و درصورت هرگونه تحریم اقتصادی از سوی این کشور، اقتصاد ویتنام نیز به‌شدت آسیب خواهد دید.

در کل چین به‌عنوان بزرگ‌ترین شریک تجاری با کشورهای آسه‌آن در سال 2015 بالغ بر 473میلیارد دلار تجارت داشته است. با این وجود کشورهای آسه‌آن در قبال اتخاذ یک سیاست واحد در قبال این کشور ناتوان بوده‌اند. علت این امر را می‌توان در تنوع و گوناگونی ساختار‌های سیاسی و وضعیت اجتماعی و اقتصادی اعضای آسه‌آن و تفاوت میزان وابستگی اقتصادی آنها به چین دانست. در سال 2016 دادگاه بین‌المللی لاهه در پی شکایت فیلیپین رای خود را به نفع این کشور صادر کرد، در رای غیرالزام‌آور ادعای تاریخی چین بی‌اعتبار شناخته شد. از طرف دیگر عدم شفافیت کنوانسیون سوم حقوق دریا‌ها در مورد تعریف جزیره و صخره و مباحث حقوقی مربوط به وجود میزانی از آب شیرین و قابل سکونت‌بودن یک جزیره برای داشتن آب‌های سرزمینی نیز بر اختلافات افزوده است. کنوانسیون سوم حقوق دریا‌ها UNCLOS برای مشخص کردن حدود مناطق دریایی بر اساس قواعد خاصی بر اساس و پایه خط مبدا، مناطق بعدی شامل دریای سرزمینی، منطقه نظارت و منطقه انحصاری اقتصادی تعریف شده است.

لازم به یادآوری است چین از سال 1949 در 23 مناقشه مرزی درگیر بوده است که حداقل در 17 مورد از آنها به توافق قطعی دست پیدا کرده است اما سیاست این کشور در قبال دریای چین جنوبی بسیار قاطعانه است، ‌طوری که از عبارت «مالکیت غیر قابل نقض» برای آن استفاده می‌کند. باید توجه داشت مردم چین نیز از موضع رسمی دولت خود در مورد این دریا قاطعانه حمایت می‌کنند و این امر در شبکه‌های اجتماعی و وبلاگ‌های غیردولتی چین کاملا به‌چشم می‌خورد. ایالات‌متحده آمریکا نگران آن است که پذیرش ادعای چین در آینده مورد الگو‌برداری کشورهای دیگر نیز قرار گیرد. از طرف دیگر پس از روی کار آمدن ترامپ رقابت بین چین و ایالات متحده وارد مرحله جدیدی خواهد شد و انتظار می‌رود در این دوره روابط آمریکا با چین سطح بالایی از تنش‌ها را تجربه کند.

بخش اول در کانال ژئوپولیتیک ایرانی
@irgeopolitics