🔗آیا کودتای ترکیه واقعی بود؟.. دیوید ال فیلیپس

🔗آیا کودتای ترکیه واقعی بود؟

دیوید ال فیلیپس
سرویس جهان- گمانه زنی های زیادی در مورد کودتای 15 جولای 2016 ترکیه صورت می گیرد. برخی حتی آن را «کودتای کاذب»ی می نامند که رئیس جمهور رجب طیب اردوغان، برای توجیه سرکوب مخالفان خود سازمان دهی کرده است. نمونه های زیادی از کودتاهایی وجود دارند که در آن ها ارتش تلاش کرده رئیس جمهور غیرنظامی را برکنار کند. مطالعات موردی نشان دهنده یک الگو در این نوع از کودتاهاست که می توان برای ارزیابی رویدادهای ترکیه در سال گذشته از آن استفاده کرد.

در هنگام انجام یک کودتا، اولین اقدام دستگیری یا کشتن رئیس دولت می باشد که در این مورد اردوغان است.

به موازات کشتن و یا دستگیری رئیس دولت، واحدهای نظامی و امنیتی وفادار باید جهت جلوگیری از مانع تراشی برای کودتا از قدرت ساقط شوند.

اطلاعات عمومی حیاتی است. کودتاچیان معمولا کنترل رسانه ها را به دست می گیرد تا بتوانند روند اطلاع رسانی را به عموم مردم مدیریت کنند. رسانه های سنتی هم رادیو و تلویزیون دولتی و هم خصوصی را شامل می شوند. رسانه های جدید شامل رسانه های اجتماعی مانند توئیتر، فیس بوک و یوتیوب هستند.

یکی از سران کودتا خود را معرفی می کند تا مردم بتوانند مسئول وقایع را بشناسند و اطمینان حاصل کنند. اگر مردم بر ضد کودتا اعتراض کنند، سربازان از تمام اقدامات لازم برای حفظ نظم استفاده می کنند.

در ترکیه اتفاقات به این شیوه رخ داد.

اردوغان در روز 15 جولای در سفر تفریحی در شهر مرمر به سر می برد. هنگامی که سربازان برای دستگیری او به هتلی که وی در آن جا اقامت داشت رفتند، اردوغان آن جا را ترک کرده بود و در راه فرودگاه دالامان بود.

اولین نکته مشکوک این کودتا زمانی رخ داد که واحدهای مکانیزه از تانک برای مسدود کردن پل بسفر و پل فاتح سلطان محمد استفاده کردند که سمت آسیایی استانبول را به سمت اروپایی آن متصل می کنند. نیروهای ژاندارمری بر روی این پل به نیروهای زمینی ملحق شدند.

اعضای برجسته نیروهای مسلح ترکیه دستگیر شدند. ژنرال هلوسی آکار ارتشبد نیروی زمینی ترکیه، ژنرال یاشار گولر معاون رئیس کارکنان در پایگاه هوایی اکینسیلار در حومۀ آنکارا زندانی شدند. ژنرال صالح زکی چولاک فرمانده نیروی زمینی ارتش ترکیه، غالب مندی فرمانده ژاندارمری, ژنرال عابدین اونال فرمانده نیروی هوایی ترکیه و فرمانده نیروی دریایی ترکیه بولنت بوستانوغلو نیز بازداشت شدند. هاکان فیدان،رئیس سازمان اطلاعات ملی به یک مکان امن پناه برد.

«تی آر تی»، تلویزیون عمومی ترکیه از آنتن خارج شد. سربازان همچنین کنترل «سی ان ان» ترک را به دست گرفتند و پخش زنده آن را متوقف کردند. هیچ کانال تلویزیونی خصوصی دچار مشکل نشد.

اردوغان در طی کودتا ناپدید شد. در ساعات اولیه صبح، او از طریق شبکه اجتماعی « فیس تایم» برای ملت سخنرانی کرد. او از پیروان خود خواست تا در دفاع از دموکراسی ترکیه به خیابان ها بروند.

امامان مساجد درخواست اردوغان را تکرار کردند. شعار «الله اکبر» از مساجد بلند شد. هزاران نفر از هواداران به فرودگاه اتاترک و میدان تقسیم در استانبول رفتند. در بیرون کاخ ریاست جمهوری در آنکارا نیز جمع شدند.

جت های جنگنده اف -16 که توسط کودتاچیان کنترل می شدند، مقر ارتش و مجلس بزرگ ملی کبیر ترکیه را بمباران کردند.

با وجود این که ارتش ترکیه به کارآیی شهرت دارد، اقدامات آن در آن زمان به شدت ضعیف و ناکارآمد بود. این کودتا از یک تصرف توانمند نظامی بسیار فاصله داشت.

چگونه سربازان از برنامه اردوغان برای ترک هتل بی خبر بودند ؟ ناکامی در یافتن وی بزرگترین گافی بود که این کودتا را از همان ابتدای کار خراب کرد.

چرا اردوغان در راه فرودگاه و قبل از اینکه به هواپیمای ریاست جمهوری خود در فرودگاه برسد، دستگیر نشد؟ کودتاچیان که جت های جنگنده اف -16 داشتند، چرا هواپیما را متوقف یا منهدم نکردند؟

اعضای ستاد عمومی ترکیه به نمایندگی از شاخه های اصلی نیروهای مسلح ترکیه دستگیر شدند. آیا دستگیری آنان بخشی از برنامه کودتا بود یا به هدف از جلوگیری از پیوستن آنان به صفوف شورشیان انجام گرفت؟

هاکان فیدان،رئیس سازمان اطلاعات ملی دستگیر نشد.در میان تمامی اعضای سازمان امنیت ملی ترکیه، فیدان به اردوغان نزدیک تر است و بهترین فرد برای حفاظت از رئیس جمهور است. اردوغان یکبار او را «sır küpü» نامید که به معنای «شیشه اسرار» است.

کودتاچیان هرگز خود را به مردم معرفی نکردند، رویدادها را توضیح نداند و به آنان اطمینان نداند.

چرا کودتاچیان نتوانستند شبکه های خصوصی مهمی را که اکثر مردم ترکیه آن ها را نگاه می کنند، بگیرند؟ هم «تی آر تی» و هم «سی ان ان» از تماشاگران نسبتا کمی برخوردارند.

بخش دوم در کانال ژئوپولیتیک ایرانی
@irgeopolitics