اهداف ترکیه در مدیترانه و چالش‌های افزایش نقش بخش اول.. دکتر رضا صولت

اهداف ترکیه در مدیترانه و چالش های افزایش نقش بخش اول

دکتر رضا صولت

کارشناس مسائل ترکیه بااشاره به رشد منافع اقتصادی ترکیه و افزایش شدید وابستگی این کشور به تامین انرژی از خارج از ترکیه ؛ به بررسی سیاستهای حزب عدالت و توسعه در خصوص حضور ترکیه در شرق مدیترانه و استفاده از منابع اقتصادی آن منطقه پرداخته است .

*دکتر رضا صولت: همسو با رشد منافع اقتصادی ترکیه و افزایش شدید وابستگی ترکیه به تامین انرژی از خارج از ترکیه و همچنین تلاش برای تامین امنیت انرژی با دسترسی به منابع انرژی جدید و افزایش اعتماد به نقش این کشور در اجرای آنچه که دست اندرکاران حزب عدالت و توسعه در شرایطی که در زمان آقای داوود اوغلو به عنوان سیاست مستقل خارجی چند جانبه گرا طراحی می کردند، ترکیه موضوع حضور در شرق مدیترانه و استفاده از منابع اقتصادی در آن منطقه را به صورت انحصاری برای خود ترسیم می کرد. در این دریا ترکیه توانست با توجه به حادثه 11 سپتامبر و طرحی کوفی عنان ، توانست مواضع خود را در سطح بین المللی محکم تر کند. از طرفی با توجه به احتمال وجود منابع عظیم نفت و گاز در بستر دریای مدیترانه برای ترکیه (که داعیه تبدیل شدن به یکی از ده اقتصاد بزرگ جهان تا سال 20233 را دارد) منابع عظیم نفت و گاز در بستر دریای مدیترانه برای ترکیه جاذبه بسیار زیادی دارد. بنابراین ترکیه دو هدف را در مدیترانه دنبال می کند، یکی کسب سهمیه از منابع نفتی گازی منطقه است که اخیرا از طرف شرکت های آمریکایی ، اسرائیلی و شرکت های روسی و ورود چین به این منطقه، جذب سهمیه از منابع نفتی و گازی برای ترکیه بسیار مهم است. همچنین ترکیه هدفی استراتژیک و اقتصادی را در مدیترانه دنبال می کند و در رقابت با تنگه هرمز ایران در انتقال نفت و گاز را، ترکیه از مدیترانه به بازارهای جهانی دنبال می کند. در واقع ترکیه سعی دارد که با تنگه هرمز در زمینه انتقال نفت و گاز از طریق مدیترانه نیز به رقابت بپردازد. این دو هدف، دو هدف اقتصادی و ژئوپلیتیکی بسیار مهمی برای ترکیه است که ابعاد سیاسی، اقتصادی و نظامی خود را در این منطقه پیگیری می کند.



رویکردهای امنیتی و دریایی و نظامی ترکیه در مدیترانه

ترکیه در دریای مدیترانه به غیر از رقابت برای کسب سهم بیشتر اقتصادی، به دنبال کسب برتری قدرت استراتژیک به نسبت یونان، مصر و اسرائیل می باشد. بنابراین از یک استراتژی سنتی به نام استراتژی ایجاد کمربند امنیتی در محیط پیرامونی ترکیه در مدیترانه استفاده می کرد. اما این استراتژی با توجه به ظهور خطرات نامتقارن و تهدیدهای مختلفی، که اخیرا در حول ترکیه در مدیترانه به وجود آمده است، جای خود را به استراتژی ژئوپلیتیک معنایی رقابتی در منطقه داده است. به این خاطر است که قرار است در آینده انتقال نفت و گاز شمال عراق، کویت، امارات، بحرین و قطر نیز به مدیترانه منتقل شود. در واقع بخش اعظم کریدورهای نفتی و گازی در مسیر و سواحل ترکیه خواهد بود. در این بین تامین و حفظ امنیت این کریدورها فوق العاده مهم و حیاتی برای استراتژیست های آنکارا می باشد. به همین دلیل این موارد چالش ها و فرصت های خاصی را برای ترکیه ایجاد می کند و باعث می شود که ترکیه وارد یک شیفت از استراتژی سنتی ایجاد کمربند امنیتی در محیط پیرامونی خود در مدیترانه شود. لذا ترکیهعلاوه بر چالش کشورهای سنتی مدیترانه، از طرفی با عراق، ایران، روسیه، چین و کشورهای عربی نفت خیز منطقه نیز در مدیترانه رو به رو است. علاوه بر این ها، حضور داعش، النصره و سایر گروه های کردی درگیر در سوریه، مناسبات امنیتی ترکیه را در مدیترانه وارد مدیریت استراتژیک امنیتی متفاوت به نسبت سالیان گذشته خود کرده است. حتی این کریدورها بخشی از جنوب ترکیه را از طریق مدیترانه وارد تهدیدهای امنیتی بیشتر می نماید. بنابراین شیفت تغییر استراتژیکی در سیاست امینتی- راهبردی در مدیترانه به خاطر عوامل زیادی مانند حادثه کشتی مرمره، بحران سوریه ، موضوع قبرس و همچنین تعدد و نقش بازیگران متعدد بین المللی و جهانی به خارج از منطقه مدیترانه در منطقه، استراتژی های سنتی ترکیه را با چالش اساسی رو به رو کرده است و ترکیه را وارد تدوین و تنظیم استراتژی های جدیدتری نموده است.


بخش دوم در کانال ژئوپولیتیک ایرانی
@irgeopolitics