تلاش ترکیه برای توازن در سیاست منطقه‌ای بخش اول.. مصابه با حسن بهشتی‌پور (تحلیل‌گر مسائل خاورمیانه)

تلاش ترکیه برای توازن در سیاست منطقه‌ای بخش اول

مصابه با حسن بهشتی‌پور(تحلیل‌گر مسائل خاورمیانه)
روزنامه الکترونیکی امید ایرانیان شماره 353 روز سه شنبه سوم اسفند 1395
اظهارات همزمان وزرای خارجه عربستان سعودی، اسرائیل و ترکیه در اجلاس امنیتی مونیخ باعث نگرانی افکار عمومی از شکل‌گیری یک ائتلاف تندروی تازه بر علیه ایران در منطقه شده‌است، ائتلافی از دشمنان ایران که با وجود یک دولت تندرو و غیرمنطقی در آمریکا تلاش دارد از فرصت استفاده کند تا به ایران در منطقه ضربه بزند. انتظار چنین موضعگیری‌های خصمانه‌ای از عربستان سعودی و اسرائیل در مورد ایران می‌رفت، اما در این میان موضع‌گیری وزیر امور خارجه ترکیه، مولود چاووش اوغلو در این کنفرانس با توجه به همکاری‌های ترکیه با ایران و روسیه در مساله سوریه و همچنین سفرهای متعدد دو جانبه دیپلمات‌های ایرانی و ترک به پایتخت‌های یکدیگر در ماه‌های اخیر، باعث تعجب بود.
نباید از یک برش از گفته‌های وزیر خارجه یک کشور، کل رویکرد سیاست خارجه آن کشور را به نقد کشید. اگرچه وزیر خارجه یک مقام رسمی است و انعکاس دهنده سیاست‌های رسمی یک کشور در قبال مسائل بین‌المللی محسوب می‌شود، اما سخنرانی مدنظر در اینجا در یک کنفرانس امنیتی انجام شده‌است. نباید این سخنرانی ملاک تحلیل رویکرد سیاست خارجی ترکیه در قبال ایران تفسیر شود
باید ما با مطالعه روند های گذشته می توانیم دیدگاه یا تحلیل دولت ترکیه نسبت به عملکرد ایران در منطقه را بدست آوریم ؛ اما یک سخنرانی برای تحلیل کامل و واقعی کلیت سیاست خارجی ترکیه کافی نیست، بلکه باید سیاست خارجی این کشور را به صورت روندی مورد مطالعه قرار دهیم و نه به صورت مقطعی و برشی.
باید مجموعه رفتارهایی که دولت آقای اردوغان از زمان برکناری آقای داوداوغلو، نخست‌وزیر پیشین و به خصوص پس از تحولات پس از کودتا تابستان امسال، در پیش گرفت در نظر بگیریم، تا بهتربتوانیم روند و سیاست کلی ترکیه را در قبال ارزیابی بکنیم.
حال برای اینکه بفهمیم که ترکیه به سوی یک اتحاد استراتژیک و ائتلاف سه جانبه با عربستان و اسرائیل تحت رهبری آمریکا می‌رودهم زمان ترکیه نوعی توازن در روابط خارجی‌اش با روسیه و ایران ایجاد کرده‌است و با مسکو و تهران در موضوع سوریه همکاری می‌کند.
می توان گفت ترکیه در حال تلاش برای اصلاح مواضع گذشته خودش است.امروز شاهد هستیم که موج رسانه‌ای در ایران در مورد نگرانی از مواضع ترکیه ایجاد شده‌است و به نوعی افکار عمومی نگران وضعیت روابیط دو کشور می‌شود. برجسته کردن چنین موضع‌گیری‌های مقطعی محصول عملکرد رسانه‌هاست. اصولاً کار رسانه‌ها این است که یک خبر یا سوژه را مطابق با سیاست و خط مشی خود برجسته کنند و روی آن مانور تبلیغاتی دهند.
اما یک تحلیل‌گر سیاسی وقتی می‌خواهد موضوعی را مورد بررسی قرار بدهد، موضوع را به صورت روندی تحلیل می‌کند. یعنی مجموعه‌ای از رفتارها در یک دوره زمانی را بررسی می‌کند. از زمانی که تابستان امسال در ترکیه کودتا شد و بعد از آن تغییراتی که در دولت ایجاد شد و در نهایت تغییراتی که قانون اساسی ایجاد شد و قرار است همه‌پرسی مربوط به آن در بهار آینده برگزار شود، یک سلسله اتفاقات و تحولات سیاسی در ترکیه رخ داده‌است که باید اظهارات اخیر آقای چاوش اوغلو را هم در متن این تحولات ارزیابی کرد.
حال بادرنظر گرفتن این تحولات باید به این سئوال پاسخ داد که آیا اکنون با عوض شدن دولت در آمریکا ترکیه تصمیم گرفته‌است که به سمت اسرائیل و عربستان برود و ائتلافی علیه ایران تشکیل دهد؟ یا اینکه نه، ترکیه به دنبال یک بازی جدید دیگر در منطقه است و تلاش می‌کند از یک سو با اسرائیل و عربستان سعودی روابط حسنه‌ای داشته‌باشد و از سوی دیگر روابط و همکاری‌های خودش را با روسیه و ایران حفظ کند.
با توجه به تحلیلی که می‌توان از رفتار و عملکرد ترکیه می‌توان نتیجه گرفت که ترکیه به دنبال ایجاد یک توازن در روابط منطقه‌ای خود است. تا بتواند منافع خود را به حداکثر برساند . یعنی می توان نتیجه گرفت ترکیه دنبال درگیر شدن با ایران نیست و قصد ندارد یک جبهه جدید علیه ایران تشکیل دهد بلکه صرفا بصورت تاکتیکی بازی می کند. تا بتواند امتیاز بیشتری از هر دو طرف بدست آورد.
از نگاه ایران نباید فراموش کرد که اصل این تفکر و سیاست باید جدی گرفته‌شود. این برای هر کشوری مایه نگرانی است که تعدادی از کشورهای همسایه در خصومت با آن کشور وارد اتحاد شوند. جمهوری اسلامی ایران نمی‌تواند اتحاد همسایگانش را علیه خودش به عنوان یک مزیت یا حسن برای خود بداند.

بخش دوم در کانال ژئوپولیتیک ایرانی
@irgeopolitics