به اقتدار جهانی ایران میاندیشیم ارتباط با ما: هاشم منفرد @irgeopoliticsmail [email protected] انسانی کتاب: مرجع تخصصی کتب علوم انسانی ensaniketab.ir سایت ما: www.irgeopolitics.com
🇮🇷سناریوهای ایران در سال ۹۶.. سناریو ۳: آژانس شیشهای
#سناریوها
🇮🇷سناریوهای ایران در سال ۹۶
سناریو ۳: آژانس شیشهای
منازعات منطقه که در سالهای گذشته به صورت محدود ادامه مییافت، در سال گذشته (۹۶) شاید تغییراتی جدی بود. قدرتهای فرامنطقهای که از میان بازیگران منطقه اقدام به یارگیری کردهاند؛ در تمامی سال گذشته تلاش کردند تا پروژه کاهش نفوذ ایران در منطقه را پیش ببرند. این پروژه از طریق ابزارهای مختلفی و توسط بازیگران مختلفی پیگیری شد؛ پروژهای که میتوان اصلیترین رئوس آن را در رویدادهای زیر بازشناسی کرد:
اعمال تحریمهای جدید علیه ایران، که از ابتدای روی کارآمدن ترامپ در آمریکا آغاز شده بود، در ششماهه ابتدای امسال مورد تصویب دولت و کنگره این کشور قرار گرفت. تحریمهایی که بخشی از نیروهای سیاسی را به سمت خروج از برجام سوق داد. هرچند این توافق سیاسی هنوز توسط ایران و ۵ کشور دیگر (غیر از آمریکا) لغو نشده است؛ اما بیش از هر زمان دیگری شکننده به نظر میرسد.
قدرتهای فرامنطقهای (غیر از روسیه) بر خلاف رویه سالهای گذشته خود، به منازعات منطقه به صورت محدود و هدفمند ورود یافتهاند. حملات هدفمند نیروهای آمریکایی در منطقه شرایط را بیش از گذشته تغییر داده است. این ورود بیش از آن که ناظر به حل مشکلات داعش بوده باشد؛ منافع دیگر بازیگران از جمله ترکیه، ایران و عربستان را هدف قرار داده است. تغییر شرایط بازی به نفع برخی از بازیگران هدف غایی و نهان این بازیگران از ورود به منازعات بوده است.
یارگیری میان کشورهای منطقه به خصوص کشورهای عرب و ترکیه از کشورهای فرامنطقهای مانند آمریکا و تشکیل یک جبهه متحدِ مخالف ایران، قدرت
ایران در منطقه را با محدودیتهایی روبهرو ساخته است. روسیه نیز بر اساس منافع ملی خود، در یک فرآیند داد و ستد با این کشورها قرار گرفته است.
تلاش آمریکا و کشورهای عرب، به خصوص عربستان، برای بازگرداندن ایران به شرایط پیشابرجام، با هدفِ منزوی ساختن ایران در تمامی سال گذشته توسط این کشورها پیگیری شد. آمریکا در عمل با تصویب تحریمهایی علیه ایران، هزینة اروپاییها را برای همکاری با ایران افزایش داده است.
افزایش شدت منازعات شیعی-سنی، که از بمبگذاریهای متقابل در رویدادهای مذهبی (عاشورای خونین ۹۶ در کشورهای منطقه و بمبگذاریها در نمازجمعههای مختلف اهل تسنن) در کشورهای مختلف منطقه آغاز شده بود، تبدیل به اصلیترین ابزار شیعههراسی در جهان اسلام شده است.
به عبارت دیگر پروژه «حذف ایران از منطقه، بدون رویارویی مستقیم با ایران»، به صورت هدفمند کاهش نفوذ فرهنگی و مستشاری ایران را به دنبال میکند. انتخابات سال ۹۶ نیز نتوانست منجر به انتخاب رویکرد سیاست خارجی مناسبی در ایران شود. گروههای مختلف سیاسی ایران در سال گذشته راهحالهای بدیل و مختلفی را ارائه دادند؛ که صرف نظر از قوت آنها، در یک نقطه مشترک بودند: «فقدان اجماع ملی». به این ترتیب رقابت میان گروههای سیاسی تبدیل به عدم اجماع اجتماعی بر مساله خارجی شده است. تضاد راهحلهای ایران را میتوان از طیف «برخورد سخت» تا طیف «تعامل دیپلماتیک» دستهبندی کرد؛ هر چند موفقیت در این شرایط تنها از طریق یک سیاست منسجم قابل حصول است.
در سال گذشته (۹۶) اتحاد دشمنان و رقبای خارجی ایران و اقدامات خصمانه آنها علیه ایران، توانست منجر به کاهش موقت سطح رقابتهای سیاسی و همچنین نزول بحرانهای تنشزای داخلی شود. این تهدید خارجی نوعی از اتحاد موقت و ناپایدار را ایجاد کرده است. بازگشت مجدد تحریمها در سال گذشته، به واسطه تجربیات عمومیِ مربوط به سالهای ۸۹ تا ۹۱ جامعه ایرانی وارد یک دوران تورم انتظاری شدید کرده است. به دلیل همین ویژگی «انتظاری بودن» تورم سال گذشته، سیاستهای اقتصادی اعم از مالی یا پولی، نتوانست کنترل یا بهبودی در شرایط اقتصادی ایجاد نماید. همچنین کاهش امنیت روانی سرمایهگذاران داخلی و خارجی منجر به کاهش سطح سرمایهگذاری در کشور شده است. به این ترتیب سیاستهای اقتصادی دولت اساسا ناکارآمد بود و وضعیت اقتصادی به سمت یک رکود تورمی پیش رفته است.
در چنین شرایطی، علیرغم آن که شرایط سیاسی به صورت مقطعی به دلیل تهدید بیرونی به یک ثبات نسبی رسیده است؛ اما شرایط اقتصادی نامطلوب میتواند نشانههایی از یک بحران اجتماعی-اقتصادی جدی باشد. همچنین اظهارنظرهای ماههای اخیر برخی از چهرههای شناخته شده سیاسی در خصوص استفاده از گزینه اقدام نظامی علیه تهدیدات بیرونی نشانهای از ورود به شرایط امنیتی است. هراس این میرود که اینگونه اظهارنظرها، باردیگر منازعات میان گروههای سیاسی را آغاز نماید و شرایط ثبات و اتحاد سال گذشته (۹۶)، در سال آینده از میان رود.
بخش اول در کانال ژئوپولیتیک ایرانی
@irgeopolitics