برنده بحران خاورمیانه/ بخش دوم.. رابرت فیسک

برنده بحران خاورمیانه/ بخش دوم

رابرت فیسک

درست همان طور که رئیس‌جمهوری پر و بال شکسته شوروی واحدهای مسلمان اما تاجیک ارتش شوروی را در غرب کابل مستقر کرد، پوتین هم سربازان مسلمان چچن‌تبار ارتش روسیه را در پالمیرا استقرار داده است. اما نکته این است که این سربازان، عربی را فصیح صحبت می‌کنند. پوتین می‌داند که چگونه قدرت روسیه را در خاورمیانه بسنجد و البته افزایش دهد. او خوشحال است که پرچم و پایگاه‌های روسیه را در منطقه به اهتزاز درآورده است. پوتین اکنون بیسمارک‌گونه میان اعراب، ترکیه و اسرائیل درحال بازی است.»

پوتین به ایران، ترکیه، سوریه و مصر رفت؛ وفاداران اسد و شورشیان سوری را در آستانه گرد یک میز می‌نشاند؛ نتانیاهو و لیبرمن را به مسکو دعوت می‌کند؛ ملک‌سلمان را به کرملین می‌آورد؛ کریمه را فراچنگ آورده و تکه‌ای از اوکراین را جدا کرد و الخ. گویی اکنون کرملین به نقطه ثقل خاورمیانه تبدیل شده و همه پایتخت‌ها چشم یاری از کرملین دارند. چنین است که فیسک می‌نویسد پوتین اکنون جامه یک «دولتمرد بین‌المللی» را بر تن دارد. تور منطقه‌ای پوتین (سفر به سوریه، مصر و ترکیه) به منزله «بسط نفوذ مسکو در منطقه و تداوم کاهش نقش آمریکا» توصیف شده است. جالب این است که این تور منطقه‌ای در یک روز (شنبه ۲۰ آذرماه) انجام گرفت. «نیل مک فارکوهر» و «آن برنارد»، گزارشگران نیویورک‌تایمز در گزارش ۱۱ دسامبر ۲۰۱۷ خود می‌نویسند: «سفر پوتین در شرایط مناسبی زمان‌بندی شده بود: در زمانی که خشم از تصمیم ترامپ به‌خاطر شناسایی قدس به‌عنوان پایتخت اسرائیل در منطقه افزایش یافته و موجب انزوای بیشتر آمریکا در منطقه می‌شود، پوتین پیروزمندانه جهان عرب را درمی‌نوردد» و این باور را القا می‌کند که ایالات‌متحده رویکردی به‌شدت ضداسلامی را دنبال می‌کند.

در واقع، خشم از ترامپ برابر است با حمایت از پوتین چراکه تزار کرملین با عقب راندن و تار و مار داعش در سوریه همچون «ناجی اعراب» وارد گود رقابت‌ها شده است. سفر پوتین تاثیرات داخلی هم دارد. او بار دیگر برای ریاست‌جمهوری مارس ۲۰۱۸ نامزد شده است و با بهره‌برداری از وجهه «سیاستمدار جهانی» دست برتر را در رقابت‌های داخلی یافته است. به نوشته این دو روزنامه‌نگار آمریکایی، پوتین در دیدار با سیسی در مصر یک قرارداد هسته‌ای ۳۰ میلیارد دلاری امضا کرد (اگرچه رویترز آن را ۲۱ میلیارد دلار اعلام کرده است. هر چند احتمال دارد که در کنار این قرارداد هسته‌ای، توافقات دیگری هم منعقد شده باشد که مجموع آن ۳۰ میلیارد دلار تخمین زده شده باشد). اواخر ماه گذشته، روسیه و مصر بر سر استفاده روس‌ها از پایگاه‌های نظامی مصر توافق کرده بودند. به این ترتیب، پوتین یک استراتژی چندوجهی را در پیش گرفته است: از یکسو، با ورود به سوریه نفوذ کشورش در شامات و مدیترانه را تقویت کرده است؛ با فروش سیستم موشکی اس-۴۰۰ به ترکیه، این کشور را ترغیب به ورود به مدار مسکو کرده و افزون بر این، می‌تواند ترکیه را به‌عنوان حائلی میان مسکو با اروپا و آمریکا قرار دهد؛ با فعالیت در مصر، نفوذ کرملین به شاخ آفریقا هم می‌رسد.

«فارکوهر- برنارد» می‌نویسند دیدار روز شنبه، هشتمین دیدار پوتین- اردوغان در سال‌جاری بود. پوتین با استفاده از فرصت‌طلبی راهبردی خود و با بهره‌برداری از بی‌میلی آمریکا در تحولات منطقه‌ای، روابط با بسیاری از پایتخت‌ها را تقویت می‌کند؛ پایتخت‌هایی که روزگاری در دوران شوروی از آنجا رانده شد. پوتین بار دیگر به پایتخت‌هایی که به‌طور سنتی محل نفوذ این کشور بود روی آورده و با «احیاگری» می‌کوشد جای پای خود را در این منطقه پر آشوب محکم‌تر سازد.
محمدحسین باقی

بخش اول در کانال ژئوپولیتیک ایرانی
@irgeopolitics