نشست سه‌جانبه روسیه چین پاکستان و سیاست نوین روسیه در آسیای جنوبی …. محمدحسین دهقانیان

نشست سه‌جانبه روسیه ـ چین ـ پاکستان و سیاست نوین روسیه در آسیای جنوبی



محمدحسین دهقانیان

اندیشکده روابط بین الملل: معادلات ژئوپلیتیک در آسیای جنوبی با پررنگ‌تر شدن حضور و نفوذ چین در پاکستان، به‌ویژه با اجرای پروژه دالان اقتصادی چین ـ پاکستان و نیز با تغییر جهت ملایم روسیه در سیاست خود در این منطقه با نزدیک شدن به پاکستان و فاصله گرفتن از هند وارد مرحله تازه‌ای شده است و تازه‌ترین تحول دراین‌راستا تشکیل کارگروه سه‌جانبه روسیه ـ چین ـ پاکستان با هدف رسیدگی به اوضاع افغانستان است. برگزاری این نشست را می‌توان تازه‌ترین تحول در سیاست نوین روسیه درقبال افغانستان و آسیای جنوبی تلقی کرد؛ سیاستی که موجبات ناخرسندی آمریکا، افغانستان و حتی هند به‌عنوان متحد سابق روسیه را فراهم آورده است.

نشست سه‌جانبه روسیه، چین و پاکستان با موضوع کلی مبارزه با تروریسم و با تمرکز بر روی اوضاع افغانستان در ۲۷ دسامبر در مسکو برگزار می‌شود. در آوریل ۲۰۱۶ ضمیر کابل‌اف، نماینده ویژه روسیه در امور افغانستان از قصد مسکو برای تشکیل قالب جدیدی برای گفتگو درمورد افغانستان سخن گفته بود و از اینکه روسیه از گفتگوها بر سر افغانستان کنار گذاشته شده بود ابراز ناخرسندی کرده بود. الکسی دیدوف، سفیر روسیه در اسلام‌آباد به‌تازگی اعلام کرد که این سومین نشست کارگروه سه‌جانبه درمورد افغانستان است و قبلاً دو نشست دیگر در پکن و اسلام‌آباد برگزار شده است. دیدوف می‌گوید: حکومت افغانستان در سه حوزه با مشکل جدی روبه‌روست که شامل نبودِ یک اقتصاد پایدار و خودکفا، ضعف در حکومتداری و عدم برخورداری از یک ارتش قوی است. از نگاه مسکو وخامت اوضاع امنیتی افغانستان و به‌ویژه خطر ناشی از احتمال تسری تروریسم از افغانستان، ضرورت برگزاری رایزنی‌های سه‌جانبه با هدف تشکیل یک ساختار منطقه‌ای ضدتروریسم را مطرح کرده است. از نگاه مسکو، طالبان در سالی که گذشت جبهه‌های جدیدی در برابر نیروهای امنیتی افغانستان در چندین ولایت شمالی در کنار مرزهای آسیای مرکزی گشوده است و دراین‌میان، داعش فرصت مناسبی برای صدور تروریسم به روسیه و چین به‌دست آورده است. دیدوف می‌گوید رشد نفوذ داعش در مناطق شمالی افغانستان تهدیدکننده «متحدان ما» در آسیای مرکزی است. بنابراین، تهدید مشترک ناشی از تسری ناامنی از افغانستان به روسیه و چین و تهدید مشترک داعش برای هر سه کشور از دلایل اصلی برگزاری این نشست است.

در کنفرانس قلب آسیا در آمریتسار هند در ابتدای دسامبر سال گذشته هم سخنان مقام‌های شرکت‌کننده حاکی از تغییر و تحولات ژئوپلیتیک در منطقه بود. در این کنفرانس ضمیر کابل‌اف، به‌طور غیرمنتظره‌ای به دفاع از پاکستان در برابر انتقادات هند و افغانستان پرداخت و به تمجید از سخنان سرتاج عزیز، مشاور سیاست خارجی نخست‌وزیر پاکستان پرداخت. نماینده روسیه سرزنش کردن پاکستان را اشتباه خواند و خواستار همکاری شد. او همچنین در تلنگری آشکار به هند با اشاره به رزمایش مشترک روسیه با پاکستان ضمن عادی توصیف کردن آن، این پرسش را مطرح کرد که آیا روسیه هم باید به همکاری نزدیک هند با آمریکا اعتراض کند. به‌این‌ترتیب، مسکو ضمن آنکه می‌خواهد از نقش پاکستان در افغانستان درجهت منافع خود استفاده کند، مایل است به دهلی نو نشان دهد درصورت گرایش بیشتر به‌سوی آمریکا ممکن است روسیه و چین به‌سوی انزوای منطقه‌ای این کشور حرکت کنند و درواقع، به‌نوعی به هند هشدار می‌دهد در سیاست خارجی خود تجدیدنظر کند.

بخش دوم در کانال ژئوپولیتیک ایرانی
@irgeopolitics