غارها و گاز رادن:. انجمن پزشکی کوهستان ایران:

غارها و گاز رادن:
انجمن پزشکی کوهستان ایران:
رادن گازی پرتوزا از خانواده اورانیوم-رادیوم است که معمولا از هسته اورانیوم 238 پس از طی چند دوره تجزیه خارج می شود. این گاز بدون رنگ، بدون بو، سنگین، با توانایی حرکت کند است، که معمولا در غارها و در امتداد شکستگی ها خارج می شود و به ویژه در بخش پایانی تونل و غارها جمع می گردد. از ایزوتوپ های مهم گاز رادن، رادن222 است که از رادیوم 226 با پرتو آلفا در خانواده ی اورانیوم-رادیوم تولید می شود. نیمه عمر رادن یاد شده بیش از سه روز نیست که آن هم در مرحله ی بعد به رادیوم218 تبدیل خواهد شد. هسته های رادیوم ایجاد شده با پرتوزایی قوی و خاصیت یون سازی که دارند، به هنگام تنفس خطراتی را بوجود می آورند. رادن تنفس شده به تدریج به رادیوم تبدیل می شود و در حفره های داخلی شش های غارنورد بر جای می ماند. این رادیوم، می تواند عاملی برای بیماری سرطان دستگاه تنفسی باشد. خوشبختانه، در غارهای آهکی، به دلیل پرتوزا نبودن مواد آهکی، مقدار گاز رادن به کمترین میزان ممکن کاهش می یابد و در بیشتر موارد پایین تر از مقدار خطرناک است. از این رو در این غارها غارنوردان تا حد زیادی از ایمنی برخوردارند. با وجود این هر از گاهی باید با پایش های علمی میزان گاز رادن موجود در این غارها را سنجید. جای خوشوقتی است که بسیاری از غارهای ایران از نوع غارهای آهکی هستند. با این وصف در صورت لزوم توقف های طولانی در این غارها، باید اندازه گیری های لازم انجام پذیرد. در غارهایی که جنس سنگ های در برگیرنده ی دیواره از نوع سنگ های آذرین باشد، انجام این امر از سوی متخصصان امری بسیار ضروری است. اندازه گیری گاز رادن به وسیله ی دستگاه های ویژه امکان پذیر است.

"هواشناسی و طبیعت گردی"
دکتر جعفر سپهری
انجمن پزشکی کوهستان ایران