شرح قصائد خاقانی؛ بر اساس شرح برزگر خالقی کانال دیگر ما: گزینهٔ شعر معاصر @gozineyesher لینک پست اول: https://t.me/khaghanieshervani/4
قصیدهٔ۸..۲۰. چو مریم سرفکنده ریزم از طعن. سرشکی چون دم عیسی مصفا
قصیدهٔ۸
۲۰. چو مریم سرفکنده ریزم از طعن
سرشکی چون دم عیسی مصفّا
🍃🍃🍂🍁🍂🍃🍃
سرفکنده: سربهزیرانداخته و ناراحت.
چو مریم سرفکنده: اشاره است به این که جهودان مریم را به سبب آبستنی بیشوی شدیداً ملامت میکردند و طعنه میزدند و مریم تصمیم گرفت که در مقابل طعنهها و تهمتهای مردم سکوت اختیار کند. این خاموشی او به صوم سکوت مشهور است. (رک به قصیدهٔ۲؛ بیت۳۸)
در قرآن آیهٔ۱۵۶ سورهٔ نسا به طعنه زدن به مریم اشاره شده است: وَ بِکُفرهِم وَ قَولِهِم عَلی مَریَم بُهتاناً عظیما، و نیز به سبب کفرشان و آن تهمت بزرگ که به مریم زدند.
طعن: کسی که سخن رنجانیدن، سرزنش.
دم عیسی: دارای دو معناست: ۱. نفس حضرت عیسی(ع) که پاک و شفابخش و زنده کننده بود و به اذن الهی که در آیهٔ۴۹ سورهٔ آل عمران بدان اشاره شده است:
ْ أَنِّي أَخْلُقُ لَكُم مِّنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ فَأَنفُخُ فِيهِ فَيَكُونُ طَيْرًا بِإِذْنِ اللَّهِ
ﻣﻦ ﺍﺯ ﮔﻞ ﺑﺮﺍﻯ ﺷﻤﺎ [ﭼﻴﺰﻯ] ﺑﻪ ﺷﻜﻞ ﭘﺮﻧﺪﻩ ﻣﻰﺳﺎﺯم ﺁﻧﮕﺎﻩ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻣﻰﺩﻣﻢ ﭘﺲ ﺑﻪ ﺍﺫﻥ ﺧﺪﺍ ﭘﺮﻧﺪﻩﺍﻯ ﻣﻰﺷﻮﺩ.
۲. خون حضرت عیسی(ع) که در نزد مسیحیان مبارک و مقدس بود که هنگام بر دار کشیدنش از زخمهای وی جاری بود. خاقانی بنا بر اعتقاد مسیحیان این معنا را مورد نظر داشته است.
مصفّا: پاک و بیآلایش.
معنی: همانگونه که حضرت مریم از سرزنش و تهمت قوم یهود دلآزرده و غمناک بود و خون میگریست، من هم از زخم زبان و تهمتهای دشمنان و مدعیان اشک خونینی به پاکی و صفای دم عیسوی بر دیدگان جاری میسازم.
@khaghanieshervani