قصیدهٔ۴..۳۸. تو را که از مل و مال است مستی و هستی. خمار و خواب تو را صور نشکند به صدا

قصیدهٔ۴

۳۸. تو را که از مل و مال است مستی و هستی
خمار و خوابِ تو را صور نشکند به صدا

🍃🍃🍂🍁🍂🍃🍃
مل: شراب انگوری، مل و می در اصل به معنی شربت و عسل بوده است و بعدها به شراب انگوری و سکرآور اطلاق شده است.(فرهنگ لغات و تعبیرات خاقانی)
خمار: شراب‌زده، مخمور، رنجی که پس از رفتن مستی شراب و جز آن حاصل شود؛ حالتی از سنگینی سر و سردرد و کاهلی که در اعضا حادث شود شراب‌خوار را پیش از هضم تمام شراب.
صور: بوق و نای، ناقور، در این‌جا منظور صور اسرافیل است که در روز محشر خواهد دمید. مطابق نصوص قرآن کریم؛ از جمله: در آیهٔ ۵۱ سورهٔ یس و آیهٔ ۶۸ سورهٔ زمر و روایات اسلامی. اسرافیل به هنگام رستخیز در صور می‌دمد و مردگان از گور برمی‌خیزند. صور شاخی است عظیم که دایرهٔ آن از پهنای آسمان و زمین فراخ‌تر است و اسرافیل لب بر آن نهاده و منتظر فرمان الهی است. به موجب روایتی بسیار مفصل وی سه بار در صور می‌دمد؛ نخستین را نفخهٔ فزع می‌گویند که از اثر آن کوه‌ها به شتاب در حرکت می‌آیند و زمین چون کشتی گرانباری بر روی آب به گردشمی‌افتد و جهان دگرگون می‌شود؛ دومین، نفخهٔ صعق نام دارد که با آن مردم و هر زنده‌ای در آسمان و زمین می‌میرند و جز خدا هیچ‌کس باقی نماند، تا بدانجا که ملک‌الموت نیز جان می‌سپارد؛ سومین را نفخهٔ بعث می‌نامند که بر اثر آن جان بر ابدان بازمی‌گردد و مردگان از گور برمی‌خیزند و به سوی موقف و صحرای محشر رانده می‌شوند؛ اما معمولاً برای اسرافیل دو صور ذکر می‌کنند: قبل از روز قیامت که با صور اول همه چیز نابود می‌شود؛ چنان‌که در آیهٔ ۶۸ سورهٔ زمر می‌فرماید:

وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَمَن فِي الْأَرْضِ إِلَّا مَن شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخْرَىٰ فَإِذَا هُمْ قِيَامٌ يَنظُرُونَ (۶۸)
ﻭ ﺩﺭ ﺻﻮﺭ ﺩﻣﻴﺪﻩ ﻣﻰ‌ﺷﻮﺩ، ﭘﺲ ﻫﺮ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺁﺳﻤﺎن‌ها ﻭ ﻫﺮ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺯﻣﻴﻦ ﺍﺳﺖ ﺑﻴﻬﻮﺵ ﺩﺭﻣﻰ ﺍﻓﺘﺪ، ﻣﮕﺮ ﻛﺴﻰ ﻛﻪ ﺧﺪﺍ ﺑﺨﻮﺍﻫﺪ ﺳﭙﺲ ﺑﺎﺭ ﺩﻳﮕﺮ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺩﻣﻴﺪﻩ ﻣﻰ‌ﺷﻮﺩ ﻭ ﺑﻨﺎﮔﺎﻩ ﺁﻧﺎﻥ ﺑﺮ ﭘﺎﻯ ﺍﻳﺴﺘﺎﺩﻩ ﻣﻰ‌ﻧﮕﺮﻧﺪ.

سپس اسرافیل بار دیگر در صور می‌دمد و این‌بار همهٔ مردگان زنده می‌شوند؛ چنان‌که در آیهٔ ۵۱ سورهٔ یس می‌فرماید:
وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَإِذَا هُم مِّنَ الْأَجْدَاثِ إِلَىٰ رَبِّهِمْ يَنسِلُونَ
ﻭ ﺩﺭ ﺻﻮﺭ ﺩﻣﻴﺪﻩ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ، ﭘﺲ ﺑﻨﺎﮔﺎﻩ ﺍﺯ ﮔﻮﺭﻫﺎﻯ ﺧﻮﺩ ﺷﺘﺎﺑﺎﻥ ﺑﻪ ﺳﻮﻯِ ﭘﺮﻭﺭﺩﮔﺎﺭ ﺧﻮﻳﺶ ﻣﻰﺁﻳﻨﺪ.

به طور کلی مراد از نفخ صور نفخی است که بر اثر آن مردگان زنده می‌شوند و از این‌رو کنایه از روز قیامت است.
بین «مل» و «مال» جناس زاید، و بین «مستی» و «هستی» جناس لاحق است

@khaghanieshervani