شرح قصائد خاقانی؛ بر اساس شرح برزگر خالقی کانال دیگر ما: گزینهٔ شعر معاصر @gozineyesher لینک پست اول: https://t.me/khaghanieshervani/4
قصیدهٔ۷..۲۶. چرخ را توقیع او حرز است، چون او بر کشد. آن سعادتبخش مریخ زحلوش در وغا
قصیدهٔ۷
۲۶. چرخ را توقیع او حرز است، چون او بر کشد
آن سعادتبخش مرّیخ زحلوش در وغا
🍃🍃🍂🍁🍂🍃🍃
توقیع: دستخط و فرمان شاه.
حرز: دعای حفظ و سلامت.
مرّیخ: نام دیگر آن بهرام است که خدای جنگ و دلاوری است. در شرح بیست باب ملّامظفٌر آن را کوکب امیران ظالم ترکان و لشکریان و مظهر مکابره، جسارت و شجاعت خوانده است. خانهٔ شرف مرّیخ برج حمل و خانهٔ دیگر آن برج عقرب است و لذا بدآن والی عقرب هم گفتهاند. مرّیخ نحس اصغر است و زحل نحس اکبر و قران آن دو را نحسین گویند، نور مرّیخ سرخ است؛ از اینرو، رنگ آن را سرخ گفتهاند که جامهٔ جنگجویان است. سهشنبه را منجّمان منسوب به بهرام فلک میدانند. آهن منسوب به مریخ است. (فرهنگ اشارات، سیروس شمیسا)
زحل: فارسی آن کیوان است، هفتمین ستاره و نزد منجّمان قدیم نحس اکبر بوده که با مشتری، که سعد اکبر است، در تضادّ با هم آورده میشوند و از دوری و بلندیای که نسبت به زمین داشته، زحل نام گرفته است؛ به همین مناسبت در ادبیات عرب هر چیز بلند را بدان مثل زنند و آن را شیخالنٌجوم گویند و این ستاره منسوب به آهن است؛ از آنجا که زحل آخرین سیّارهٔ سبعه میباشد و بر بام فلک قرار دارد، او را پاسبان فلک گفتهاند و به خاطر رنگ سیاه آن به او غلام فلک نیز گفته میشود. (فرهنگ اصطلاحات نجومی، ابوالفضل مصفّا)
وش: پسوند شباهت به معنی مثل و مانند.
آن سعادتبخش مرّیخ زحلوش: کنایه از شمشیر ممدوح است که برای دوستان سعادت و برای دشمنان نحوست به همراه دارد.
وغا: جنگ.
@khaghanieshervani