✅ لیکاف و کارهای او (۲)

✅ لیکاف و کارهای او (2)

نخستین کار لیکاف بررسی دستاوردهای مفهوم مقولۀ پیش‌نمونه (که توسط همکار روان‌شناسش در دانشگاه برکلی، النور رُش، ارائه گردیده بود) برای معناشناسی زبان بود. لیکاف مفهوم ساختار مقولۀ درجه‌بندی‌ شده (graded category structure) را برای بسیاری از چیزهایی به کار برد که رُش در کارهای آزمایشی خود به کار نبرده بود. برای نمونه، عنوان کتاب Woman, Fire, and Dangerous Things (1987) را درنظر بگیرید که اشاره‌ای به یکی از چهار طبقۀ اسمی (یا جنسیت‌ها) در زبان استرالیایی دیربال است. این چهار طبقۀ اسمی عبارتند از: مذکر، مؤنث، غذاهای غیرحیوانی، و چیزهایی به جز این‌ها. چیزها و مفاهیم بر پایۀ پیشینۀ اسطوره‌ای و باورهای فرهنگی در این طبقه‌های اسمی قرار می‌گیرند. از این رو، آتش جزء طبقۀ اسمی مؤنث به شمار می‌آید، نه به این دلیل که زن‌ها آتشین هستند یا آتش‌ها زنانه هستند، بلکه به این دلیل که آتش با خورشید در ارتباط است و خورشید در اسطوره‌ها زن بوده است. بنابراین لزومی ندارد که همۀ اعضای یک طبقه دارای ویژگی‌های مشترک باشند.
دومین زمینۀ مهم پژوهشی در کار لیکاف، نقش دانش پس‌زمینه‌ای (یا دانش‌نامه‌ای) در توصیف مفاهیم بود. لیکاف با بررسی واژۀ bachelor که یکی از مثال‌های فیلمور (1982) بود، نشان داد که همۀ مفهوم این واژه را نمی‌توان «فرد مذکر بزرگسال ازدواج‌ نکرده» دانست. بلکه معنای آن را باید بر پایۀ الگوی شناختی آرمانی‌شده از آداب ازدواج در جامعه درک کرد.
یکی از جنبه‌های موضوع این است که ازدواج در بازۀ سنی خاصی انجام می‌شود. پس مردانی که در این سن ازدواج نکنند bachelor به شمار می‌آیند. منظور از الگوی آرمانی‌شده این است که همۀ موارد موجود در جامعه را پوشش نمی‌دهد؛ برای نمونه، کشیشان کاتولیک را دربرنمی‌گیرد و به همین دلیل است که پاپ را نمی‌توان یک bachelor دانست. از این رو، پیش‌نمونۀ مفهوم bachelor (یعنی کسانی که نمونه‌های بهتری از این مقوله هستند) را نمی‌توان به کمک مجموعه‌ای از ویژگی‌های معنایی توصیف کرد، بلکه بستگی به میزان تناسب میان فرد با الگوی شناختی آرمانی‌شده دارد.

مطالب بیشتر را در وبلاگ زیر بخوانید:

www.parsling.blogfa.com

@linguiran🍃🌺🍃