و یک هفته در زندان قم محبوس شد و دوباره به شهر بازگشت

و يک هفته در زندان قم محبوس شد و دوباره به شهر بازگشت. مرتضي کيوان از نوجواني ـ شايد تحت‌تأثير پدربزرگش ـ به شعر علاقه داشت و علاوه بر اينکه اشعار بسياري از شاعران کلاسيک ايران را به خاطر داشت، خود نيز در قالب کلاسيک شعر مي‌سرود. همين دلبستگي موجب شد تا در همدان به انجمن شاعران شهر راه يابد و اشعار خود را در محفل ایشان بخواند. اعضاي انجمن شعر ـ به‌ويژه «علی محمدآزاد» از مدیران ارشد وزارت فرهنگ و رییس انجمن و شاعرِ مطرح آن سال‌هاي همدان ـ از اشعار مرتضي استقبال مي‌کردند و توانايي او را مي‌ستودند. محل دیدار کیوان و دیگر جوانان شهر خیابان بوعلی (مهمترین خیابان شهر از زمان پهلوی اول تا امروز) بود. گاه به سینما الوند هم می رفتند و گاه در محوطه بیرونی سینما می ایستادند و از پنجره های طبقه دوم سینما، سخنرانان سیاسی برای مردم ایستاده در میدان سخنرانی می کردند. کیوان سال 1325 به تهران بازگشت. سینما میتینگ‌های جبهة ملی، حزب توده و مذهبی‌ها را در میدان شهر نظاره می‌کرد، دکتر حسین فاطمی که به همدان آمد، مردم همدان از مقابل سینما الوند همراه او به به پستخانه رفتند و فاطمی در آنجا برای مردم سخنرانی کرد. 25 مرداد که رسید، ملی‌ها و توده‌ای‌ها مجسمة شاه جوان سوار بر اسب را از وسط میدان پایین کشیدند. مرحوم وزیری که گاراژدار بود یک کامیون ده چرخ ماک به میدان آورد و جوانترها از پایه مجسمه بالا رفته، سیم بکسل به گردن مجسمه انداختند، ماک به راه افتاد ودقایقی بعد مجسمة برنزی شاه و اسبش سرنگون در وسط میدان افتاده بود و سینما الوند شاهد ماجرا بود. علی پوینده و حاج محمدستاری از فعالان ملی شهر هم در کنار وزیری بودند. پوینده بالای یکی از ستونهای دوازده گانه دور میدان ایستاد و برای تهییج مردم سخنرانی کرد. سه روز بعد که کودتا شد علی وکیل و عده ای از جاهلهای شهر که در همدان به آنها "خزّی" می گویند، نفس کش کنان به وسط میدان ریختند و علی وکیل مردی را با گلوله زد و تظاهرکنندگان مخالف شاه پراکنده شدند. شاه به کشور برگشت،شاهدوستان و خزّی های شهر در وسط میدان شهر پایکوبی می‌کردند. ساختمان کنار سینما الوند حدفاصل خیابان عباس آباد و خیابان باباطاهر تبدیل شد به فرمانداری نظامی شهر به ریاست سرهنگ نعیما. سینما الوند کماکان شاهد گذر روزهای شهر بود. بعد از کودتای ۲۸ مرداد در روز ۳ شهریور ۱۳۳۳ مرتضی کیوان به همراه چند افسر فراری ارتش که به خانه وی پناهده شده بودند توسط کودتاچیان دستگیر شد و در سحرگاه روز ۲۷ مهر ۱۳۳۳ تیرباران شد. وی تنها غیر نظامی ای بود که همراه افسران توده ای اعدام شد. نفر بعدی که سینما الوند با او هم خاطره داشت و روز 18 آبان 1333 به جوخه اعدام سپرده شد دکتر حسین فاطمی بود و در آن روز نه تنها سینما که بسیاری ازمردم شهر در سوگ فاطمی غمگین بودند و آن روز یکی خ