📚جامعه‌شناسی شناخت شیعه در فضای مطالعات ایران‌‌شناسی در فرانسه📚.. مروارید_ایاز

📚جامعه‌شناسی شناخت شیعه در فضای مطالعات ایران‌‌شناسی در فرانسه📚

مروارید_ایاز

▫️توضیح: در عصر دوشنبه ۱۹ شهریور ۱۳۹۷، نشستی با موضوع مطالعات شیعه در فرانسه، در گروه مطالعاتی جامعه‌شناسی تشع برگزار گردید. در این نشست مروارید ایاز، دانش‌آموخته‌ی جامعه‌شناسی از دانشگاه سوربون، به ارائه‌ی خلاصه‌ای از رساله‌ی دکتری خود با عنوان «‌جامعه‌شناسی شناخت شیعه در فضای مطالعات ایران‌‌شناسی در فرانسه ـ از ۱۹۴۷ تا ۲۰۱۰» Sociologie de la connaissance du chiisme dans l'espace des savoirs sur l'Iran en France1947-2010 پرداخت. او این رساله را در تاریخ دوازدهم ژانویه‌ی سال ۲۰۱۷ در دانشگاه سوربون، EPHE، زیرنظر پروفسور ژان پل ویلم دفاع کرده است. متن زیر خلاصه‌ای از پایان‌نامه‌ی مذکور است.

📗در فضای مطالعات ایرانشناسی، اظهارات در مورد بعد مذهبی ایران کم نیست، بلکه این حوزه انباشته از تحقیقات علمی است که یا دین را به‌عنوان موضوع اصلی مطالعه خود قرار داده‌اند یا از آن به‌عنوان عنصر اصلی ـ و یا حتی تنها عنصرـ فهم جامعه، فرهنگ و سیاست ایران بهره گرفته‌اند. اینکه تحقیقات اجتماعی و تاریخی غربی در مورد ایران به نحوی به سمت شیعه‌شناسی کشیده می‌شود، نه تنها حاکی از اهمیت بعد مذهبی ایران، بلکه بیانگر جدال تفسیری و گوناگونی راه‌های ورود به شناخت دین بین متخصصان علوم انسانی است؛ گوناگونی گرایش‌های معرفت‌شناسانه، آموزشی و همچنین ایدئولوژیک که همگام با واقعیت اجتماعی و تاریخی، «شرایط امکان شناخت» (conditions de

📕 برای فهم این موضوع، انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ را می‌توان به‌عنوان تاریخ آغاز یک گسست معرفت‌شناسانه rupture épistémologique) ) در مطالعه شیعه در نظر گرفت؛ گسستی که چالش‌های تفسیری بسیاری را بین «شیعه معنوی و باطنی» (chiisme spirituel et ésotérique) از یک طرف و «شیعه جامعه شناختی و ظاهری» chiisme sociologique et exotérique) ) از طرف دیگر سبب شد.

📙تمایل به بررسی جامعه‌شناسانه «شرایط امکان شناخت» شیعه در فضای ایران‌شناسی فرانسه در دوران معاصر، موضوع تحقیق کنونی است که میتوان آن را در حوزه جامعه‌شناسی شناخت دسته‌بندی کرد. تأکید بر این مرزبندی رشته‌ای ((disciplinaire از این روست که حوزه خود را از معرفت‌‌شناسی محض یعنی بررسی سیر تاریخی آغاز و گسترش یک حوزه شناختی، و همینطور باستانشناسی دانش یعنی روش مورد علاقه میشل فوکو در توصیف نظمی که در مجموعه‌ای از گفتارهای پراکنده حاکم است، جدا کنیم. در واقع ابزاری که در این دو روش مذکور غایب است و ‌جامعه‌شناسی شناخت به آن مسلح است، توجه به کنشگران حوزه‌ی شناختی است.

📘چه افرادی در فضای ایران‌شناسی دانشگاهی به تولید دانش در زمینه اسلام شیعه پرداختند؟ مولفه‌های اجتماعی روابط حرفه‌ای این افراد چیست؟ روابط قدرت (از نظر علمی و نهادی) چگونه بین آنها تعریف می‌شود؟ «مکان‌های شناخت» (lieux de savoir)، کارگروه‌های تخصصی، کتابخانه ها، سمینارها و کلاس‌های درس، کتاب ها و مقالات، نشریات تخصصی، همچنین اسناد، نامه ها و یادداشت‌های پراکنده آنها چه ابعادی از «شرایط امکان شناخت» را برجسته یا پنهان می‌کنند؟ از این‌رو، تحقیق حاضر، تحقیقی راجع به شیعه نیست بلکه راجع به گرایش‌های علمی، پیش فرض‌های معرفت شناسانه و ایدئولوژیکی است که «شرایط امکان شناخت» آن را فراهم می‌کند. سوالاتی که روش‌های مطالعه تاریخی به تنهایی پاسخگوی آنها نیستند و برای ورود به ساحتشان باید به باور ‌جامعه‌شناسی به تجربه‌گرایی، انضمامی و معاصر بودن دست آویخت.

📙تحقیق کنونی مبتنی بر تحلیل سه گروه منبع است که دو گروه از آنها منابع دست اول هستند از جمله آرشیوهای شخصی دو نفر از پیشوایان ایران‌شناسی در فرانسه یعنی لوئی ماسینیون و هانری کربن، آرشیو وزارت امورخارجه‌ی فرانسه در بخش روابط علمی و فرهنگی با ایران، اسناد اداری و گزارش‌های علمی نهادهای پژوهشی و دانشگاهی از قبیل سالنامه‌ها، گزارش فعالیت‌های کارگروه‌های مرکز ملی تحقیقات علمی فرانسه (CNRS)، همایش‌ها و نشست‌های علمی و همچنین مصاحبه با حدود پانزده نفر از متخصصان حوز ه‌ی ایران و شیعه. دسته‌ی سوم، مجموعه‌ای از تولیدات علمی اعم از کتاب، مقاله‌ی علمی و رساله‌ی دکتری شناخته‌شده و معرف حوزه‌ی مطالعات ایرانی در رشته‌های علوم اجتماعی و تاریخی (انسان‌‌شناسی، ‌جامعه‌شناسی، تاریخ معاصر، علوم سیاسی، جغرافیای فرهنگی) است که به منظور تحلیل ثانویه انتخاب شدند.

🎯کانال دانش سیاست👇👇👇
@policypaper