‍ ‍ ✔️طیف سنجی تجربی طلاب.. 🔸رضا تاران

‍ ‍ ✔️طیف سنجی تجربی طلاب

🔸رضا تاران

🔹در سالهای اخیر طیفی از طلبه ها در حوزه علمیه رشد کرده اند که از نظر فکری و سبک زندگی متفاوت از روال سنتی حوزوی هستند سعی میکنم بر اساس مشاهده هایم بخشی از دیدگاه های آن را بنویسم. ممکن است همه این خصوصیات در یک فرد پیدا شود یا اینکه فردی بخشی از این خصوصیت ها را داشته باشد.

🔹1-در جستجوی حقیقت بجای دفاع از تشیع: روال طبیعی در حوزه این بوده است که طلاب بعد از تحصیل در حوزه های علمیه به تبلیغ و دفاع از دیدگاه های شیعی می پرداختند. اما طیف مورد اشاره، راه و روش خود را «در جستجوی حقیقت بودن» می داند مساله آنها دفاع از حقانیت شیعه نیست. ممکن است بخشی از حقیقت در ادیان دیگر باشد یا حقیقت خارج از ادیان تعریف شود. در نتیجه نگاه به اعتقادات موجود، رویکرد انتقادی به خود می گیرد. انتقاد از سیره پیامبر(ص) و ائمه معصومین(ع) بارها و بارها در گفتگوهای این طیف به چشم می خورد یعنی مساله عصمت در ذهن آنها ممکن است متزلزل شده باشد. علاقمندی به یافتن تناقض ها در متون اسلامی و سیره رهبران دینی نیز در ادامه همین رویکرد دیده می شود.

🔹2-اخلاق به جای فقه و شریعت: عمده این طلاب اخلاق را محوریت اندیشه و رفتارهای خود می دانند. رفتاری برای آنها مورد قبول است که اخلاقی باشد. منظور از اخلاق، اخلاق برون دینی است. این طیف از طلاب با معیار اخلاق به اندیشه های دینی می نگردند و فقه و شریعت جایگاه خود را از دست می دهد.

🔹3-حوزه علمیه به مثابه یک مرکز آموزشی: از نظر آنها حوزه علمیه یک مرکز علمی است و همانطور که برای یادگیری علوم جدید باید به دانشگاه رفت، باید برای یادگیری علوم دینی به حوزه های علمیه رفت، تفکیک فرهنگ حاکم بر حوزه علمیه از دانش موجود مورد نظر آنهاست.

🔹4-طلبگی منهای طبقه روحانیت: آنها در حوزه علمیه تحصیل می کنند اما خود را جزو طبقه روحانیت نمی دانند و خود را ملزم نمی بینند از منافع طبقاتی روحانیت دفاع کنند. از نظر آنها سبک زیست حاکم بر زندگی روحانیت اخلاقی نیست و روحانیت امتیازات غیر عادلانه در جامعه و نظام سیاسی دارد در نتیجه می توانی طلبگی بخوانی اما روحانی و جزو طبقه روحانیت نباشی.

🔹5- ارتزاق از راه غیر دین: این طیف از طلاب علاقه ای به ارتزاق از طریق کارهای طلبگی ندارند و سعی می کنند از شهریه استفاده نکنند، از بیمه حوزه استفاده نکنند و در حد توان شغلی را انتخاب کنند که از طریق دین زندگی آنها اداره نشود. به نظر آنها پیوند معیشت به دین باعث می شود برداشت های دینی آلوده به منافع فردی و طبقاتی باشد. طلاب متعددی دیده ام که بمرور و در حد توان خود را از معیشت های مرتبط با دین جدا می کنند.

🔹6-از نظر این طیف نظام سیاسی دینی و روحانیت نه مشوق و زمینه ساز توسعه، بلکه از موانع توسعه ایران است. برخی نیز اساسا معتقدند در یک نظام سیاسی دینی امکان زندگی اخلاقی وجود ندارد.

🔸چند نکته:

🔹بیشتر این طیف از طلبه های دورگه هستند یعنی کسانی که هم در حوزه و هم در دانشگاه درس خوانده اند.

🔹این طیف از طلاب در مسیر تحصیل در حوزه به این دیدگاه ها رسیده اند نه آنکه از اول با این دیدگاه ها وارد حوزه شده باشند.

🔹دقیقا نمیدانم گستردگی این طیف چقدر است اما می دانم که کم نیستند و به سرعت در حال گسترش هستند.

🔹اسلام سنتی فرهنگی، اسلام سیاسی و جریان نوانديشی دینی سه جریان اصلی حوزه علمیه را تشکیل می دهند اما طیف یاد شده جزو این سه جریان حوزوی نیست و دغدغه آنها عبور از این سه جریان است.

#یادداشتها
#رضاتاران

👈 نقل از کانال نامه های حوزوی

‍ ‍ «دین و جامعه»، کانال مرجع محتوای تخصصی مطالعات اجتماعی دین:
@religionandsociology

https://t.me/religionandsociety/4