حمله به سفارت عربستان و نظریه «جامعه کوتاه مدت» / از طرح نظریه جامعه کوتاه مدت دکتر همایون کاتوزیان درباره تاریخ بلند ایران زمین ب

حمله به سفارت عربستان و نظریه " جامعه کوتاه مدت " / از طرح نظریه جامعه کوتاه مدت دکتر همایون کاتوزیان درباره تاریخ بلند ایران زمین بیش از چندین سال می گذرد ، اساس نظریه این است که به دلیل فقدان وجود طبقات در شکل گیری حکومت ها در ایران و به تبع آن شکل گیری حکومت های غیر پاسخگو معمولا نمی توان انتظار داشت که تحولات در ایران برای مدتی طولانی تداوم یافته و مبنایی برای برنامه ریزی های بلند مدت تلقی شود. حالا این نظریه می تواند به خوبی تبیین گر داستان برجام و تحولات بعد از آن محسوب شود. تجربه برجام اقدام ارزشمندی بود که نشان داد می توان در حین غوطه ور بودن در دریای روزمرگی ها چشم به اقداماتی راهبردی دوخت که می تواند فصل جدیدی را برای این کشور رقم زند. اقدامی که می تواند مبنایی برای حضور قدرتمندانه ایران در عرصه جهانی آن هم پس از مذاکراتی دو ساله و فاخر با قدرت های جهانی محسوب شود. دولت هم البته می کوشید تا چهره ای جدید ازایران در عرصه جهانی به نمایش گذارد ولی تسخیر خودسرانه سفارت عربستان نشان داد که هنوز هم ایران جامعه ای کوتاه مدت تلقی می شود هر چند که تحول صورت گرفته در آن از جنس اقدام ارزشمند برجام باشد. نزاع بین انقلابی گری و دیپلماسی که از تسخیر سفارت امریکا و استعفای دولت بازرگان آغاز شده همچنان در فرهنگ سیاسی بخش هایی از جامعه ایران به قوت وجوددارد و نتوانسته خود را بر اساس شاقول منافع ملی تنظیم کند . جمهوری اسلامی بر اساس دینامیسم خود یعنی کشوری برآمده از انقلاب 57 که به نفوذ منطقه ای و الهام بخش در جهان و به ویژه منطقه می اندیشد نمی تواند یکسره با انقلابی بودن وداع و در قامت کشوری عادی آرام بگیرد ولی می توان انتظار داشت که چنین آسان دستاوردهای عظیمی همچون برجام را برباد ندهد. در چنین شرایطی است که می توان انتظار داشت مولفه ای به نام " منافع ملی " به ما نشان دهد که کجا باید انقلابی و کجا باید دیپلمات بود ؟ البته نبایدانتطار داشت که منافع ملی هم یکباره و مکانیکی به عنوان یک سند در کریدورهای حکومتی مورد تصویب و بدون مشارکت مردم مورد تایید قرار گیرد. زیبنده آن است که ابتدا مقوله منافع ملی در عرصه عمومی طرح و فارغ از احساسات تند مورد مباحثه کارشناسان و صاحب نظران قرار گیرد و پس از اشباع در این عرصه مورد استفاده نهادهای سیاسی قرار گرفته و به عنوان سندی باپشتوانه ملی مورد تصویب قرارگیرد. فقط وفقط از دل این سازوکار است که می توان انتظار داشت حوادث ناگواری همچون تسخیر سفارت عربستان در آینده تکرار نشود. جامعه ایران به تلفیقی میان انقلاب و دیپلماسی در کوتاه ترین زمان ممکن نیازمند است وگرنه همچنان دستاوردهای خود را به سرعت از کف می دهد هرچند که این دستاورد به عظمت برجام باشد.