یادداشت های محمدرضا اسلامی- - - - - - - - -در ادامۀ یادداشت های ژاپن و وبلاگ ارزیابی شتابزده؛ اینجا تلاشی است برای دیدن آمریکا و ثبت مشاهدات. تحلیل و مقایسه الگوی توسعه هر دو کشور آمریکا و ژاپن و مستندنگاری ها، در حد امکان.ارتباط :
افشای. راز خلوتیان
#امروز_با_حافظ
افشایِ
رازِ خلوتیان
خواست کرد
شمع/
شُکرِ خدا
که سِرِّ دلش
در زبان گرفت
▪️ ▪️ ▪️ ▪️ ▪️
این بیت از اون شکر کردن های عجیب #حافظ هست که طنز تلخی درش، مستتر هست.
انواع صنایع ادبی رو حافظ در این بیت بکار بسته.
شعله ای که بر سر شمع هست رو به "زبان" تشبیه کرده.(تناظر بین شکلِ زبان و شعله). اساسا شمع و خلوت، هم تصویرگری زیبایی هست که در مصراع اول انجام شده.
🔹یک نفری (یک شمعی) که در محفلِ خلوتیان بوده (حضور داره) و به لحاظ شمع بودنش در "میانه" هم هست، یک چیزهایی می دونه که حافظ بیخبره. حالا بر آن زبانی که بر سر شمعه، سرِّ دلش هست که هویدا شده بر «حافظ و دیگرانی که چون حافظ» از "خلوتیان" و رازهاشون، بی خبرند.
🔹خب مسلما به همچین لحظه ای که میرسه، حافظ خدا رو شکر می کنه! که الحمدله که فهمیدیم چی در دلش (یا دل هاشون) می گذره.
« سرِّ دلش در زبان گرفت! »
▪️▪️▪️▪️▪️
📌پی نوشت:
تعبیر "در زبان گرفت" هم، به لحاظ استفاده از فعل «در گرفت (در گرفتن)» اشاره به ناگهانی/اتفاقی بودن این ماجراست برای حافظ . مثلا می گوئیم: «آتش در گرفت». اشاره به ناگهانی و سریع بودنِ رویداد هست. اینجا حافظ، برملا شدن راز از دل به زبان رو، با "درگرفت" بیان کرده. هرچند که زیبایی دیگر ماجرا، استفاده از "درگرفت" برای جایی هست که اساسا بحث آتش در گرفتن (شمع) هم مصداق داره، و کاربرد این فعل، به زیباتر کردنِ بیت افزوده.
📌پی نوشت 2:
"شمع" اساسا «یک» کارکرد، در اشعارِ حافظ نداره. شمع هم، خوب و بد داره! شمعی که «لاف می زنه» با شمعی که «خالصانه می سوزه»، در ابیاتِ حافظ یکی نیستند. این آقای شمع در این بیت، شمعی هست که «در محفلِ خلوتیان» قرار داره.
آنها که رازهایی برای نگفتن (یا پنهان کردن)، دارند.
و خب حافظ با قدری بدجنسی، خوشحاله که سرّ دلِ این "شمع" بر زبانش (بر سرش) هویدا شده.
شمع اگر زآن لبِ خندان، به زبان لافی زد/
پیش عشّاقِ تو شبها به غرامت برخاست
حافظ این خرقه بیَنداز مگر جان ببَری/
کآتش از خرقه سالوس و کرامت برخاست
https://t.me/solseghalam