کانالی برای تاریخ، تفکر و تمدن
⭕️؛ یک بررسی مقدماتی در قلمرو تمدن پیشین مسلمانان
⭕️#کارکرد_تمدنی_قرآن؛ یک بررسی مقدماتی در قلمرو تمدن پیشین مسلمانان
🔻مقاله از: #حجتالسلام_دکتر_محسن_الویری
#چکیده
اگر تمدن را مجموعهای از مؤلفههایی بدانیم که مبتنی بر یک اندیشه بنیادی و در قالب نظامهای گوناگون سامان مییابد، خاستگاه این اندیشه بنیادی در تمدن پیشین مسلمانان، آموزههای وحیانی اسلام بود که هسته مرکزی این آموزهها در قرآن آمده است. به این ترتیب، قرآن بنیان معرفتی، منطق ترکیب و تعیینکننده چگونگی رابطه میان اجزا و ترسیم¬کننده جهت اصلی تمدن مسلمانان بوده است. این یافته را میتوان با نگاهی درونی به قرآن و بررسی آموزههای تمدنی آن از یک سو و نگاهی بیرونی به واقعیت تمدن اسلامی، کارکردها و نقشآفرینیهای قرآن در آن مستند ساخت. این نوشتار به موضوع دوم، یعنی کارکرد تمدنی قرآن پرداخته و آن را در دو محور اصلی بررسی کرده است: اثرگذاری قرآن بر روح کلی و جهتگیریهای تمدن اسلامی و اثرگذاری قرآن بر اجزا و مظاهر تمدن اسلامی. در محور دوم دانشها، هنرها، فضاهای کالبدی زیستبومهای مسلمانان و زندگی اجتماعی مسلمانان بررسی شده است. نتیجه اینکه کنار رفتن آموزههای قرآنی از صحنه اجتماع مسلمانان و محدود ماندن آن در ساحت مسائل اندیشهای غیرمرتبط با نیازهای اجتماعی، نقطه آغاز ایستایی تمدن اسلامی خواهد بود، ولی وضعیت کنونی تمدنی بشر و پیچ تاریخی جابهجایی تمدنها، زمینهساز ورود دوباره قرآن به صحنه تمدن و محور قرار گرفتن آن در تمدن جدید اسلامی است.
#مقدمه
سخنگفتن از تمدن ما را در برابر دو گستره موضوعی متفاوت قرار میدهد: ۱. میراث تمدنی بشر؛ ۲. افق تمدنی بشر. گستره نخست نگاه به گذشته دارد و به داشتهها و سرمایههای پیشین معطوف است و گستره دوم نگاه به آینده دارد و به نوآوردهها و دستاوردهای جدید تمدنی بشر معطوف است. این دو قلمرو، مسائلی ویژه برای خود دارند و در برخی مسائل نیز مشترکاند. اینکه دین و آموزههای دینی چگونه بر شکلگیری یک تمدن اثر میگذارند میتواند در زمره مسائل مشترک باشد، ولی آن¬گاه که برای نمونه از دین اسلام سخن میگوییم و به گذشته نظر داریم، باید در قالب گزارههای خبری از نقش اسلام و قرآن در تمدن اسلامیِ پیشین سخن بگوییم و وقتی به آینده نظر داریم، در قالب گزارههای انشایی و هنجاری باید از نقشی که اسلام و قرآن میتواند در تمدن اسلامی جدید داشته باشد بحث کنیم.
در این نوشتار کوشیدهایم با استفاده از روش سندپژوهی، در پاسخ به پرسش از نقشآفرینی تمدنی اصلیترین و مهمترین متن دینی مسلمانان، نگاهی کلی به نقش و جایگاه قرآن در تمدن پیشین مسلمانان بیفکنیم و بر اساس یافتههای آن، چندین گزاره هنجاری درباره تمدن جدید اسلامی به دست دهیم. بنابراین، قلمرو پژوهشی این مقاله، تمدن اسلامی پیشین مسلمانان است که به اجمال در همان درک بیناذهانی از مجموعهای از دستاوردهای سخت و نرم جامعه بزرگ مسلمانان بازتاب یافت و سازگار با آموزههای اسلامی و مبتنی بر آنها شکل گرفت و تأثیرها از اسلام پذیرفت و در یک بازه زمانی بیش از هفت قرن، تمدن برتر جهان به شمار آمد. اگر در جزئیات چنین برداشتی از تمدن اسلامی میان اندیشمندان اختلافنظر باشد، این سطح از تفاوت دیدگاهها در ساختار و محتوای این مقاله اثرگذار نیست و از اینرو، بیش از این بر این موضوع درنگ نمیکنیم.
🔻#ادامه_مقاله را در لینک زیر بخوانید:
http://talie.ir/?p= 29075
🆔 @behruzfakhr
https://telegram.me/tamadone_novine_islami—----------------------------------------------------------------------------------------------—