کانالی برای تاریخ، تفکر و تمدن
✅جستاری در فرهنگ و تمدن اسلامی … … …
✅جستاري در فرهنگ و تمدن اسلامي..........✍7⃣ بخش پایانی
#اشاره: در سلسله مطالبی که تحت عنوان "جستاری در فرهنگ و تمدن اسلامی" تا کنون ارائه شده، مطالبی در خصوص تعریف و تبیین مفاهیمی چون: (تاریخ)، (فرهنگ)، (تمدن)، (تجدد) و عناصر تشکيل دهنده فرهنگ و تمدن، و قرابت معنايی این دو واژه و مفهوم طی (6) بخش مورد بررسی قرار گرفته است. در ادامه، بخش هفتم و پایانی این مطلب را به دوستان تقدیم میکنیم.
🔴 #تعريف_تمدن_اسلامي و #محدوده_تاريخی_و_جغرافيايی_آن
#تمدن_اسلامي يا آنچه بعضي به اشتباه تمدن غرب مينامند نامي است که به تمدن شرق همزمان با قرون وسطي اطلاق ميشود. تمدن اسلامي تمدن يک ملت يا نژاد خاص نيست بلکه مقصود، تمدن ملتهاي اسلامي است که عربها، ايرانيان، ترکها و ديگران را شامل مي شود،(1) که به وسيله دين رسمي يعني اسلام و زبان علمي و ادبي يعني عربي با يکديگر متحد شدند.(2) اين تمدن با هنر ايراني و رومي و ساير جوامع ترکيب گرديد و تمدني به نام تمدن اسلامي به وجود آورد.(3) اين تمدن به درجهاي از عظمت و کمال و پهناوري است که آگاهي از همه جنبههاي آن و احاطه بر همه انحاي آن کاري بس دشوار است. با پيدايش اسلام و انتشار سريع و گسترده آن در ميان اقوام و ملل و جلب و جذب فرهنگهاي گوناگون بشري بناي مستحکم و عظيمي از فرهنگ و تمدن انسان پايهگذاري شد که در ايجاد آن ملل و نژادهاي مختلفي سهيم بودند. اين ملل با ارزشها و ملاکهاي نوين اسلامي موفق به ايجاد تمدني شدند که بدان تمدن اسلامي گفته ميشود.
تمدن اسلامي را از لحاظ تاريخي ميتوان به دو دوره تقسيم نمود؛ دوره اول از آغاز دعوت اسلامي و پيدايش اسلام در قرن هفتم ميلادي آغاز شد و تا سقوط بغداد بهدست هلاکو ادامه يافت.(4) دوره دوم با پذيرش اسلام توسط مغولان و ايجاد حکومتهايي مانند صفوي و عثماني تا اواسط قرن 18 ميلادي به طول انجاميد. هريک ازاين دوره ها داراي ويژگيهاي خاصي هستند که آنها را از هم متمايز مي نمايد. منظور از تمدن اسلامي در بحث حاضر دوره اول مي باشد که در زمان امويان در شام وارد دوره پختگي شد و در عصر عباسيان به اوج خود رسيد و مرکز اين تمدن درخشان شهر بغداد در سالهاي (1258 - 750 م) و به روزگار خلافت امويان در اندلس در سالهاي1492 - 755 م بود.(5)
مطالعه در اطلس تاريخ اسلامي و چگونگي انتشار اسلام در جهان نشان مي دهد که : اسلام در طول چند قرن بر بيشتر سرزمينهاي آباد آن روز جهان مسلط شد و قسمت اعظم آسيا، آفريقا و قسمتي از اروپا را تحت سلطه و اقتدار خود درآورد.(6)
آندره ميکل در مورد محدوده جغرافيايي تمدن اسلامي مينويسد:
«يک جغرافيدان عرب در قرون وسطي، روزي تصميم ميگيرد که تعريف مناسبي از سرزمينهاي اسلامي در اطراف دو بيابان ارائه دهد. از اين رو سرزمينها را به دو منطقه ايالات عربي شامل عربستان و سوريه و ايالات غير عربي شامل ايران آن روز تقسيم ميکند. اين تعريف، عليرغم نارساييهاي آن يکي از تقسيمبنديهاي اساسي سرزمينهاي اسلامي است.»(7)
در مرکز از عراق، ايران، افغانستان و در شرق تا چين و هند امتداد داشت. از جانب شمال شرقي تا سمرقند و بخارا و خوارزم تا کوههاي يکي از فرغانه را شامل ميشد.(8)
اين مناطق با فرهنگ و دين مشترکي به هم وصل شده بودند و ساکنان آن خود را عضو تمدن واحد و وسيعي ميدانستند که مرکز روحاني و مذهبي آن مکه و مرکز فرهنگي و سياسياش بغداد بود.(9) اين تمدن بيش از همه تمدنها به علم و دانش اهميت داده و کهن ترين دانشگاههاي جهان را پديد آورده است و با تلفيق علوم گوناگون و افزودن برآنها ميراث عظيم و تکامل يافتهاي را تحويل بشريت داد. با اين اوصاف ميتوان گفت منظور از تمدن اسلامي مجموعه افکار، عقايد، علوم، هنرها و صنايع است که با الهام از آموزه هاي ديني توسط مسلمين پديد آمده است.
#پایان.
—-------------------------------------------------------------------------------------------------
پينوشتها:
1- مجموعه مقالات اولين کنفرانس بين المللي فرهنگ و تمدن اسلامي، ص 191
2- برررسي مختصر فرهنگ و تمدن اسلامي، و.و بار تولد، علي اکبر ديانت، تبريز: ابن سينا، ج اول 1337 ص 7.
3-احمد تاج بخش، تاريخ تمدن و فرهنگ ايران از اسلام تا صفويه، شيراز: نويد شيراز ، ج اول 1381شمسي، ص 99.
4- تاريخ فرهنگ و تمدن اسلامي، زين العابدين قرباني، بي جا، دفتر نشر فرهنگ اسلامي، بي تا، ص 6
5- نقش پيامبران در تمدن انسان، ص 140
6- علل پيشرفت اسلام و انحطاط مسلمين، زين العابدين قرباني، بي جا، دفتر نشر فرهنگ اسلامي ج پنجم 1374، ص 18 .
7- اسلام و تمدن اسلامي، آندره ميکل، ترجمه حسن فروغي ، تهران ، سمت ، ج اول ،1381 ، ج 1 ، صص 21-20
8- علل پيشرفت اسلام و انحطاط مسلمين، ص 17
9- همان منبع ، ص 16
@tamadone_novine_islami
https://telegram.me/tamadone_novine_islami