کانالی برای تاریخ، تفکر و تمدن
✅ بازشناسی تفاوت فرهنگ و تمدن … … …. ✍۲⃣
✅ بازشناسی تفاوت فرهنگ و تمدن..........✍2⃣
هر چند میان تمدن و فرهنگ، تمایز معنایی وجود دارد، رابطهی میان آنها ارتباطی متقابل و متعامل است. به نظر میرسد گفتار دکتر محمد علی اسلامی ندوشن، در زمینهی تفاوت تمدن و فرهنگ فراگیرترین نظریه باشد. وی دو تفاوت اصلی برای آنها بر میشمارد:
نخست آن که، تمدن بیشتر جنبهی علمی و عینی دارد و فرهنگ بیشتر جنبهی ذهنی و معنوی. هنرها، فلسفه، حکمت، ادبیات و اعتقادها (مذهبی یا غیر مذهبی) در قلمرو فرهنگ هستند، در حالی که تمدن بیشتر ناظر به سطح حوایج مادی انسان در اجتماع است. دوم آن که تمدن بیشتر جنبهی اجتماعی دارد و فرهنگ بیشتر جنبهی فردی.(۱) تمدن و فرهنگ با هم ارتباطهایی دارند، ولی ملازمه ندارند. ما جامعههای متمدنی را میشناسیم که ممکن است فرهنگ آنها به پایینترین درجه تنزل کرده باشد. به طور کلی، مفهوم فرهنگ وسیعتر و قدیمتر از تمدن است. بنابراین همانگونه که متمدن بیفرهنگ داریم، با فرهنگ بیتمدن نیز بوده است.(۲)
گفتهاند:
فرهنگ میراث اجتماعی هر جامعه است و همهی دست کاریهای مادی و ساختههای ذهنی و روحی گروهی و نیز اشکال متمایز رفتار را در بر می گیرد که مردم در فعالیتهای جاری در درون شرایط زندگی خاص خود پدید آورده اند و از نسلی به نسل دیگر منتقل شده است.(۳)
با این تعریف باید دید که تفاوت فرهنگ و تمدن چیست؟ و آیا اساسا تفاوتی وجود دارد؟ در این زمینه دو رویکرد وجود دارد:
1 ـ رویکرد اول می گوید تمدن همان فرهنگ است که در درون آن سه گونه کاربرد وجود دارد.(۴)
۲ ـ بینش دوم، فرهنگ را در نقطهی مقابل تمدن قرار میدهد. در این نگاه، فرهنگ همهی عقاید و آفرینشهای انسانی مربوط به اسطوره، دین، هنر و ادبیات را در بر می گیرد، در حالی که تمدن به حوزهی خلاقیت انسانی مرتبط با فنآوری (تکنولوژی) و علم اشاره می کند.
منابع:
۱ـ فرهنگ و شبه فرهنگ، محمد على اسلامى ندوشن، تهران، انتشارات یزدان، ۱۳۷۱، چ ۱، ص ۱۰۶٫
۲ـ فرهنگ و شبه فرهنگ، ص ۱۰۷٫
۳ـ فرهنگ اندیشه ى نو، ویراستار: ع. پاشایى، تهران، انتشارات مازیار، ۱۳۶۹، چ ۱، صص ۵۷۷ ـ ۵۷۸٫
۴ـ فرهنگ علوم اجتماعى، جولیوس گولد و…، ص ۲۶۷٫
https://telegram.me/tamadone_novine_islami