مطالب سیاست - چغورک؛ تکنولوژی، اقتصاد، مهاجرت

هنوز حکمرانی مدرن نداریم.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

دوازدهم بهمن و آغاز چهل‌وسومین سال حکمرانی بنا شده بر اساس انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ است. من آشکارا و به صراحت معتقدم و استدلال کرده‌ام که بدون ساختن حکمرانی مدرن، با دو جین انقلاب یا چهار جین شعار دیگر، با هر گرایش و اندیشه‌ای، به جایی نمی‌رسیم؛ و البته به صراحت می‌گویم که هنوز حکمرانی مدرن نداریم … حکمرانی ایران یک قرن بعد از انقلاب مشروطه، هنوز استخوان‌دار نیست، استخوان حکمرانی پوک است و در زمان پهلوی‌ها هم پوک بود؛ و در همه هشتاد نود سال گذشته، زرق و برق برآمده از ثروت نفت، جلوه‌ای ظاهری به آن بخشیده است. وزارتخانه، کارخانه، بزرگراه و … بدون یک بوروکراسی عقلانی مدرن، حکمرانی پوک می‌سازد.. من ترجیح می‌دهم در چهل‌وسومین سالگرد انقلاب، فقط سهم خودم در هشدار دادن نسبت به تأخیر در دولت‌سازی مدرن و تعلل در ساخت بوروکراسی کارآمد به عنوان مغز عقلانیت و اداره کشور را یادآور شوم … پوکی حکمرانی مدرن در ایران، وجوه مختلف دارد و فقط یکی از نشانه‌های آن فقدان یک نظام مالیاتی مدرن، عادلانه، منصفانه و ابزاری برای سیاست‌گذاری اقتصادی-اجتماعی مؤثر است.. مرحوم دکتر حسین عظیمی مقاله‌ای با عنوان «ظرفیت ...

راه فلاکت.. محمد فاضلی - عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

ونزوئلا که یک دفعه ونزوئلایی و مفلوک نشد. چند دهه طول کشید تا «ونزوئلایی شدن» رخ بدهد.. راهی طولانی از افسانه الدورادو - شهری که سنگفرش خیابان‌هایش از طلا و نقره است - تا کاراکاس مفلوک طی شده است …اپیزود چهارم «پادکست دغدغه ایران» درباره فرایند ونزوئلایی شدن است. (انتشار: سیزده بهمن نود و نه) … …پادکست دغدغه ایران را می‌شود در اپلیکیشن‌های مختلف شنید:.. Castbox:. Shenoto:. Google Podcasts:. این پادکست با شناسه dirancast در اپلیکیشن‌های پادگیر در دسترس است …. برای کسانی که از اپلیکیشن‌های پادکست استفاده نمی‌کنند، این پادکست در محیط تلگرام هم منتشر می‌شود:.. ...

✍️درباره شیر خر، سندروم ذهن ساده، مهدی نصیری و ابراهیم اصغرزاده …🔷ماجرای سیلی به وظیفه و فراگیرشدن آن در شبکه‌های اجتماعی، باعث شد

البته این ویژگی فضای ای کشور است که هر چند روز یکبار، اذهان عمومی برروی یک بحث (یا یک حرف/رفتار) متمرکز می‌شود و سپس جنجالی دیگر و ماجرایی جدید.. 🔷 در آن گفتگوی تلویزیونی، میهمان برنامه زاویه (با چهره‌ای خسته و عصبانی) و با صدایی که هیجان در آن حس می‌شد، با تندترین واژگان، رئیس دولتی را خطاب قرار داد که چند ماه بیشتر از عمرش باقی نمانده. سوالی که مطرح می‌شد اینکه:. ✔️ «آیا آن میزان از خشم در کلام» آن هم برای دولتی که در حال رفتن است ضروری است؟. ✔️آیا «منقلی» خطاب کردن یک «فرد غائب»، (ولو اینکه مورد نقد ما باشد) امری اخلاقی است؟. ✔️آیا واقعا «نیاز» به استفاده از تعبیری همچون «شیر خر خوردن» در چنین بحثی بود؟. 🔷بخشی از فضای سیاسی در کشور ایران مبتنی بر یک اختلال ذهنی است که شاید بتوان آن را «سندروم ذهن ساده» خطاب کرد. ویژگی ذهنهای ساده این است که در هر زمانی گمان می‌کنند که اکنون «مقطع حساس کنونی» است و ما در «نقطۀ عطف تاریخ» هستیم و آن کار که ما به آن مشغولیم (یا آن دغدغه که «ما» داریم)، مهمترین کار کارگاه آفرینش است. در این «مقطع حساس کنونی» اگر که کسی به گونه‌ای عمل کند که خلاف درک ذهن ...

عظمت اعداد کوچک.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

اعداد، بالاخص اعداد مهم نظیر نرخ رشد اقتصادی، واقعیت واقعی خود را در طول زمان نشان می‌دهند. کوچک بودن این گونه اعداد بدون بعد زمانی، اغلب باعث می‌شود عموم مردم درک دقیقی از واقعیت آن‌ها نداشته باشند. یک مثال این نکته را نشان می‌دهد.. یک. فرض کنید کشور دیگری هست که همین الان جمعیت و تولید ناخالص داخلی‌اش دقیقا اندازه ایران است، ‌یعنی هر دو کشور ۸۰ میلیون نفر جمعیت و ۴۰۰ میلیارد دلار تولید ناخالص داخلی دارند.. دو. فرض کنید که ایران با نرخ رشد سالیانه ۱ درصد، و آن کشور دیگر با نرخ رشد سالیانه ۲ درصد رشد اقتصادی داشته باشند.. سه. بیست سال بعد، تولید ناخالص داخلی آن کشور دیگر به ۶۳۲ میلیارد دلار (یا سرانه ۷۹۰۰ دلار، با فرض ثابت ماندن جمعیت) می‌رسد.. ...

بوی مدفوع شیطان به مشام می‌رسد.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

خبرها، سخنان، بودجه‌ریزی، مصارف و منابع بودجه، خیز برای ریخت‌وپاش و هر چه در فضای حرف و سخن این روزها جریان دارد، حکایت از این می‌کند که «دوباره بوی پول نفت به مشام می‌رسد.». تحریم باید رفع شود، ایرانیان باید در دنیایی آزاد و قادر به تصمیم‌گیری درباره منابع خود زندگی کنند، و باید با جهان تعامل داشت از جمله در فروش و استفاده از منابع حاصل از نفت و گاز؛ اما تاریخ نشان می‌دهد پول نفت توسعه نمی‌آورد اگر بسط «ظرفیت دولت و حکومت» برای استفاده درست از منابع پول نفت وجود نداشته باشد.. اثر پول نفت، مخدری است که چند صباحی سرخوشی می‌آورد. تحریم باید رفع شود، اما رفع تحریم را باید برای چیزهایی بسیار فراتر از دست‌یابی مجدد به پول نفت خواستار شد؛ والا تجربه تکراری و شکست‌خورده چند دهه گذشته را تکرار می‌کنیم.. اگر خواستید به این فایل صوتی گوش کنید (یا اینجا) تا ببینید چگونه منابع بادآورده طلا یا نفت، از اسپانیای قرن شانزدهم تا ایران و ونزوئلای قرن بیستم را به فساد و تباهی کشیده‌اند. این جمله بنیان‌گذار ونزوئلایی اوپک را به خاطر بسپارید که در اوج رونق نفتی گفته بود: «نفت مدفوع شیطان است، ما در مدفوع ش ...

سیلی زدن یا زانو زدن.. محمد فاضلی - عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

سیلی نماینده مجلس بر صورت سرباز راهور و فیلم منتشرشده از آن، حاوی چند نکته جامعه‌شناختی البته بدیهی است که فقط به جهت آن‌که شاید گوشی را شنوا یا چشمی را بینا کند و هشداری باشد این‌جا می‌نویسم … یک. خطای مقامات سیاسی در هر کشوری ممکن است رخ دهد، اما وقتی خشم اجتماعی تولید می‌کند که دو چیز را همراه خود داشته باشد: اول، تکراری و رویه شدن از نظر ذهن مردم؛ و دوم، ناامیدی از رسیدگی و برخورد قانونی. مردم شاهد هر دو بوده‌اند … دو. خشم مردمی که در فیلم حضور دارند، به هنگام حرف زدن یا ابراز عصبانت و لگد زدن به ماشین نماینده خاطی، هشداردهنده است. این سطح از عصبانیت و خشونت در کلام و رفتار، ‌نشانگر وضعیت عادی نیست … سه. مایکل فیشر مردم‌شناس آمریکایی که چند سالی در دهه پنجاه شمسی در ایران زیسته و کار پژوهشی کرده و چند کتاب مهم درباره ایران دارد، برای توصیف نظام اجتماعی ایران از مفهوم «پارادایم کربلا» استفاده می‌کند. ایران از نظر او جامعه‌ای است که مفهوم محوری در آن «عدالت» است و مردم جهان را به صحنه کربلا تبدیل می‌کنند که در یک سوی آن امام حسین (ع) و یاران، و در سوی دیگر یزیدیان را بر محور برداشت‌ش ...

یک پیشنهاد برای شفافیت.. محمد فاضلی - عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

ظاهرا امروز یا این روزها جلسه‌ای برای بررسی وضعیت فضای مجازی برگزار می‌شود. عقل و درایت زیادی نمی‌خواهد که آدم بفهمد یک عده‌ای دنبال فیلتر کردن اینستاگرام و دولت هم دنبال حفظ همین آب باریکه پهنای باند موجود است … هر دو گروه معتقدند خیر و صلاح کشور و مردم را می‌خواهند. گروه اول دنبال نجات خلایق از فساد و تباهی فضای مجازی هستند و گروه دوم هم معتقدند اقتصاد خانوارها، آرامش روانی و کسب‌وکار دیجیتال مهم است … پیشنهاد این است که جلسه‌ای را که کلا برای خیرو صلاح مردم برگزار می‌شود به اندازه بازی یک بازی لیگ برتر یا لالیگا برایش اهمیت قائل شده، حالا نه در شبکه سه، ولی در شبکه چهار، پخش زنده کنید تا مردم با استدلال دو طرف آشنا شوند. نظرسنجی پیامکی هم بگذارند تا مردم به استدلال دو طرف رأی بدهند … حق مردم است سطح دانش، استدلال، جهت‌گیری، رویکردشان به دنیای جدید، نظرشان نسبت به مردم و نوع نگاه خادمان خدوم خود را بدانند … (اگر می‌پسندید به اشتراک بگذارید.). ...

اپیزود سوم پادکست دغدغه ایران.. عنوان اپیزود. دولت نفتی: دون کیشوت در لی‌لی‌پوت

Audio

دانلود و مشاهده در تلگرام

قسمت اول از خلاصه کتاب «معمای فراوانی: دولت‌های نفتی و رونق‌های نفتی» نوشته‌تری لین کارل، نشر نی، سال ۱۳۸۸ …این اپیزود علت ناکامی دولت‌های نفتی کشورهای در حال توسعه در بهره‌گیری از درآمدهای نفت برای پیشبرد توسعه و حتی منجر شدن درآمدهای نفتی به فقر، بیکاری، تورم، رکود و بی‌ثباتی سیاسی بیشتر را بر اساس کتاب «معمای فراوانی: دولت‌های نفتی و رونق‌های نفتی» بررسی می‌کند.. شنیدن روی شنوتو. روی Google Podcasts. روی Castbox. متن و گوینده: محمد فاضلی. موسیقی آغازین. قطعه «سلام» اثر استاد حسن کسایی، با تنظیم استاد حسین علیزاده. موسیقی‌های متن. قطعه «فتح بهشت»، آهنگساز: ونجلیس. ...

مهم‌ترین سند کشور.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

هیچ سندی، هیچ حرفی، هیچ شعاری، هیچ ژستی، هیچ عقیده‌ای، هیچ راستی، و هیچ دروغی، هیچ بیانیه‌ای، هیچ قانونی و هیچ ایدئولوژی نمی‌تواند بیش از بودجه یک کشور معرفی حکمرانی و توزیع قدرت و نفوذ در سیاست و اقتصاد باشد.. جوزف شومپیتر اقتصاددان گفته: بودجه استخوان‌بندی حاکمیت است، صرف‌نظر از هر گونه ایدئولوژی گمراه‌کننده.. و. ماکس وبر جامعه‌شناس نوشته: «… در جائیکه عقلانیت به حداکثر رسیده است، مبنای چنین عقلانیتی برای افراد یا گروه‌ها در چارچوب بودجه تجلی می‌یابد.». پس بودجه‌ای که اکنون در حال بررسی و تصویب است، صرف‌نظر از هر شعار و ایدئولوژی، بیانگر ساختار واقعی قدرت و نفوذ است؛ و از طرفی حداکثر عقلانیت حکمرانی را نشان می‌دهد، حداکثر!. ریشه تورم، رکود، فقر، فساد، رانت، نابرابری، رشد، عقب‌ماندگی، شادی یا ناشادی ملی در همین بودجه است. شایسته است ملت بیشتر، بیشتر، بیشتر و عمیق‌تر درباره بودجه بداند؛ درباره تأثیراتش بداند؛ تا موقع تورم‌، رکود، فساد، تعمیق نابرابری، فقر و ناکارآمدی بیشتر در سال آینده، دنبال نخود سیاه ندود، و اگر این‌ها کمتر شد، علت‌اش را بداند.. لای خط به خط سند بودجه، هزاران واقعیت ...

پادکست دغدغه ایران

ماده دویست و هشتاد و سه قانون حمورابی.. محمد فاضلی - عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

هیچ کسی، حتی اگر با رأی کمتر از پانزده درصد مردم به نمایندگی به مجلس برده شده باشد، حق ندارد به صورت سرباز وطن سیلی بزند …سال ۱۷۵۰ پیش از میلاد.

آیا سرباز را باید زد؟.. محمد فاضلی - عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

فیلمی از نماینده مجلسی منتشر شده که سیلی به صورت سرباز زده است. چندی پیش هم کسی دیگر از صاحبان قدرت چنین کرده بود. آیا واقعا سرباز این کشور سزاوار چنین رفتاری است؟. آیا جوانی را که دو سال از عمر گرانبها را بدون حقوق، بدون آنکه مهارت و اندوخته‌ای از دوران سربازی بیندوزد که به کار زندگی‌اش بیاید، بدون شرایط رفاهی مناسب، و با انواع مصائب به معنای واقعی به می‌برند، باید سیلی زد؟. نماینده مجلس چه قدرت و زوری را پشتوانه خود احساس می‌کند که چنین رفتاری از خود نشان می‌دهد؟ پشتش به کجا بند است که چنین گستاخ می‌شود؟ و ما چه انتظاری از چنین جماعتی می‌توانیم داشته باشیم؟. و این جماعت چرا کلا نمی‌فهمند که آن سیلی فقط به صورت یک سرباز نمی‌نشیند، بلکه داغی می‌شود بر دل چند میلیون آدم که به اندازه کافی از صد مساله دیگر هم دل پری دارند. قدرت بسیاری را ابله ساخته است.. ...

✍️ ترامپ رفت ولی آمریکا دو تکه باقی خواهد ماند

🔹دیروز جماعت برنده آمدند و وارد کاخ سفید شدند و دونالد ترامپ (در حالی که سعی می‌کرد همچنان اقتدار و تسلط خود را بر امور نشان دهد) از کاخ سفید خارج شد.. 🔹 از دیدگاه برخی از طرفداران ترامپ (همان‌ها که هشت سال ریاست جمهوری اوباما برایشان حکم استخوان در گلو را داشت) «رئیس جمهور واقعی» بایدن نیست بلکه رئیس جمهور واقعی آن خانم کاملا هریس است.. همان جماعت خشمگینی که گمان می‌کنند حال و روز ایالات متحده طوری شده که امروز (این سالها) «خارجیها» (مهاجران) شغلهای خوب و درآمدهای بالا را تصاحب می‌کنند و فرزندان آنها «بیکار» یا مشغول به کارهای «کم درآمد» می‌شوند، برایشان دیدن «یک نسخۀ دیگر از باراک اوباما» حکایت همان استخوان در گلو را دارد ولی این بار تلخ‌تر! چرا که اینبار، فردی همچون ترامپ را (که به میهن پرستی می‌اندیشید) در میانۀ کارش، از کاخ سفید بیرون رانده‌اند.. 🔹 این «رانده شدن»، امر سهل و قابل پذیرشی برای آن جماعت سفیدپوست خشمگین نیست. واقعیت امروز آمریکا چنان است که وقتی در شرکتهای تراز اول نیویورک به جلسه می‌روی، اگر که بر صندلیهای پیرامون میز جلسه، کسی آمریکایی (سفیدپوست) نشسته باشد، «اقلیت» ...

کوروش تو بخواب! ما هم می‌خوابیم!

…چرا امارات وزارت هوش مصنوعی ایجاد کرد و اولین وزیر هوش مصنوعی جهان را منصوب کرد؟ به خاطر پرستیژ؟ صد در صد نه! سهم هوش مصنوعی در اقتصاد جهان در سال ۲۰۳۰ به بیش از ۱۵ تریلیون دلار می‌رسد. بنابراین امارات تصمیم گرفته چند برنامه اجرا کند از جمله برنامه تبدیل دوبی به شهر تمام هوشمند و برنامه چاپ سه بعدی دبی! یعنی چه؟ یعنی تا سال ۲۰۳۰، ۲۵ درصد ساختمان‌های دوبی با استفاده از فناوری سه بعدی ساخته شود و …. دولت کره قصد دارد علاوه بر سرمایه گذاری ۱٫۷ تریلیون وون روی تکنولوژی اتومبیل‌های خودران، از سرمایه گذاری ۳۵ میلیارد دلاری یک شرکت خصوصی در این زمینه حمایت کند؟ آیا به خاطر این است که خوشی زیر دلشان را زده است و از ماشین‌های فعلی ناراضی اند؟ ...

چگونه عزم سیاسی مقامات برای بهبود را تشخیص دهیم؟.. محمد فاضلی - عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

من در جایی درباره مبارزه با فساد سخن میگفتم و از قول نیکا گیلائوری مقام گرجستانی که کشورش در پانزده گذشته سابقه خوب مبارزه با فساد و رشد اقتصادی دارد نقل کردم که گام اول مبارزه با فساد، داشتن عزم سیاسی مقامات است. دوستی پرسید، عزم سیاسی را چگونه تشخیص دهیم؟ همه در حرف از مبارزه با فساد سخن می‌گویند، پس چرا عزمی نیست؟. گفتم عزم سیاسی مقامات برای مبارزه با فساد را می‌شود از تغییر روش تشخیص داد. اگر دیدید روشی ناکارآمد بیش از یک قرن دوام آورده، بدانید عزمی نیست و بعد برایش مثال زدم … سیاست‌های اقتصادی حکومت همواره در ایران باعث تورم شده ولی حاکمان دست به کار چوب و فلک بازاری تجار شده‌اند. چوب و فلک کردن سیدهاشم قندی و اسماعیل خان، تجار عمده قند و شکر به دستور علاءالدوله حاکم تهران در آغاز جنبش مشروطیت که تا تعهد کتبی ندادند قیمت قند و شکر را کاهش دهند، یک نمونه است … تکرار نرم‌تر این روش سال ۱۳۵۴ رخ داد. مبارزه با گران‌فروشی به عنوان اصل چهاردهم انقلاب سفید شاه شروع شد. گروه ضربت ویژه تشکیل شد به ریاست وزیر بازرگانی، که شامل ۲۰۰۰ دانش‌آموز هم می‌شد که بر قیمت‌ها نظارت کند و از گرانفروشان ...

انشاءالله کسی دقیق بداند.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

شبی که باراک اوباما برنده انتخابات سال ۲۰۰۸ در آمریکا شد، برخی خوشحال بودند و حداقل از وضعیتی که رقیب او، جان مک کین، سرود بمباران ایران را در برنامه تلویزیونی می‌خواند، بهتر به نظر می‌رسید.. من بعد از اعلام خبر پیروزی اوباما، متنی نوشتم با عنوان «او با ما؛ ما با کی؟» متن را ندارم که بازنشر کنم، اما حرفم این بود: گیریم که حتی اوباما، سیاستمداری طرفدار حل و فصل مناقشه با ایران یا سیاست‌های بهتری در قبال ایران است؛ یعنی فرض کنید «او با ما»، خب! آیا ما تکلیف‌مان را در قبال آمریکا می‌دانیم؟ یعنی، خب، «ما با کی؟». ما آیا دقیقا می‌دانیم در جهان چه می‌خواهیم؟ راه توسعه‌مان چیست؟ چه مسیری را در سیاست خارجی می‌پیماییم؟ ما از سیاست خارجی دقیقا چه منظوری داریم؟ چه اتفاقی بیفتد برای ما خوب است؟ ...

آقای رئیس‌جمهور بعدی – قسمت چهاردهم.. محمد فاضلی - عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

نوزدهمین نکته‌ای که برای شما نوشتم درباره مرزبانی بود، ولی الان می‌خواهم یکی از تلخ‌ترین واقعیت‌های زندگی حرفه‌ای رئیس‌جمهور را بگویم، با شماره بیست که یادت بماند. نکته بیستم: رئیس‌جمهور، تنهای کم‌اعتماد. شما به سختی باور می‌کنی، اما به سرعت متوجه می‌شوید که رئیس‌جمهور تنهاست و به سختی می‌تواند اعتماد کند. این تنهایی ویژگی خاصی دارد که اگر آن‌را درک و برایش فکری نکنی، گیج و گنگ، بی‌اعتماد و ناکارآمد می‌شوی … شما رئیس‌ هیئت دولتی هستی که قریب بیست نفر دور میز آن می‌نشینند و خودت فکر می‌کنی همه آن‌ها زیرمجموعه شما و گوش به فرمانت هستند. واقعیت تا اندازه زیادی متفاوت است.. یک. آن آدم‌هایی که به اسم وزیر یا معاون رئیس‌جمهور دور میز کابینه می‌نشینند، هر کدام خودشان رئیس یک سازمان (وزارتخانه، بانک مرکزی یا …) هستند، و آن سازمان‌ها اهداف، ایده‌ها و منافعی دارند که الزاما با آن‌چه شما شعارش را داده‌ای و در سر داری، یکی نیست.. دو. شما دائم به دریافت گزارش‌های داده و اطلاعات درباره عملکرد آن دستگاه‌ها نیاز داری، و به علاوه باید بتوانی صحت گزارش‌ها را بررسی کرده و از آن‌ها مطمئن شوی. ...

موفقیت کوچک: نتیجه کار پیش روی شماست.. (محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

اول گفتند سیاسی است. جالب این بود که برخی از سیاسی‌ترین آدم‌ها که به عمرشان جز سیاسی‌کاری نکرده بودند، گفتند سیاسی است. بعد گفته شد این گزارش‌ها به چه درد می‌خورد. کار که جلوتر رفت، گفتند اصلا از قبل معلوم است می‌خواهند چه کار کنند. گزارش اولیه که نهایی و منتشر شد، نخواندند و حتی بایکوت کردند. برخی به اندازه زایمان یک خرس پاندا در باغ وحشی در چین یا شلیک به دانش‌آموزان مدرسه‌ای در آمریکا هم ارزش خبری و تحلیلی برایش قائل نشدند.. ما ده نفر اما بی‌سر و صدا، به این حواشی توجه کرده و روی نهایی کردن گزارش‌های تفصیلی کار کردیم. راست‌اش را بخواهید کسی هم پیگیر نبود، خودمان انگیزه داشتیم کار به نتیجه برسد. می‌دانستیم جنس این جور کارها بلندمدت و ساختاری است، و حالا حالاها باید کار کرد تا بهبودی ایجاد شود.. ...

فایل صوتی سخنرانی دکتر محمدرضا اسلامی در مراسم رونمایی از کتاب «اقتصاد سیاسی مناقشه اتمی ایران».. T

سخنرانی دکتر محمدرضا اسلامی در مراسم رونمایی از کتاب اقتصاد سیاسی… (پویش فکری توسعه)

دانلود و مشاهده در تلگرام

me/PooyeshFekri/۸۲۸. لینک سفارش و خرید اینترنتی کتاب «اقتصاد سیاسی مناقشه اتمی ایران»:. shahreketabonline. com/Products/Details/۳۲۸۳۷۹.

فیلم سخنرانی دکتر محمدرضا اسلامی در مراسم رونمایی از کتاب «اقتصاد سیاسی مناقشه اتمی ایران».. T

دانلود و مشاهده در تلگرام

me/PooyeshFekri/۸۲۹. لینک سفارش و خرید اینترنتی کتاب «اقتصاد سیاسی مناقشه اتمی ایران»:. shahreketabonline. com/Products/Details/۳۲۸۳۷۹.