جمع‌بندی زایش‌های تاریخ. بعضی آدم‌ها جمع‌بندی زایش‌های تاریخ‌اند

جمع‌بندی زایش‌های تاریخ
بعضی آدم‌ها جمع‌بندی زایش‌های تاریخ‌اند. آدم‌های قبلی دست‌آوردهای کوچک و بزرگ‌شان را به تاریخ عرضه می‌کنند و به یک‌باره همه آن‌ها در وجود یک آدم ترکیب می‌شود و تجلی می‌کند و جمع‌بندی زایش‌های تاریخ می‌شود. محمدرضا شجریان در شمار همین آدم‌هاست. حافظ، سعدی، مولانا، خیام، شاملو، فریدون مشیری، اخوان ثالث، سایه و بسیاری دیگر قله‌ها ساخته‌اند از شعر و شجریان خوشه‌چین همه این‌هاست که خود هر کدام دست‌آورد تاریخ هستند. این قله‌ها در صدای او جاودانگی را بازتولید می‌کنند. موسیقی مقامی و ردیف و هزاران ملودی که به عمق یک تاریخ غنا دارند، و تمام تلاش خاندان‌های موسیقی ایران که عمدتاً از میانه عصر قاجار موسیقی امروز ایران را مدون کردند، و همه اصالت، خلاقیت و فرهیختگی نهفته در موسیقی بزرگان موسیقی ایران از ردیف‌دان‌ها و تصنیف‌سازهای عصر قاجار تا استادان بزرگ معاصر هم‌چون نورعلی برومند، فرامرز پایور، محمدرضا لطفی، حسین علیزاده، فرهاد فخرالدینی، پرویز مشکاتیان، و ده‌ها هنرمند دیگر به هم آمیخته است تا محمدرضا شجریان، جمع‌بندی زایش‌های تاریخ موسیقی ایران باشد. او حداقل زاییده تاریخ هنر شعر و موسیقی است، حتی اگر از نامش در موسیقی فیلم (دلشدگان) و سهمش در خوشنویسی بگذریم. شجریان محصول انتخاب‌های شخصی‌اش در بستر سیاسی-اجتماعی ایران معاصر نیز هست. او مصداق این عبارت انگلیسی است: The right person, in the right place at the right time (آدم درست در زمان و مکان درست). یک نفر باید دست‌آوردهای تاریخ را جمع می‌زده است. آن‌که تاریخ را جمع می‌زند، فراموش نمی‌شود.