دغدغه ایران

نابرابری‌ها، تهدید فروپاشی ملت.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

متن پیش‌نویس پایان‌نامه یکی از دانشجویان را می‌خواندم. ایشان عبارتی از قول فرهنگ روبر (که من نمی‌شناسم) نقل کرده‌ است: «ملت یک گروه انسانی نسبتا گسترده است که خصوصیت‌اش آگاهی نسبت به وحدت خویش و ارادهاش برای زندگی مشترک است.» عبارت از هر که هست، ژرفایی دارد … ملت به روایت عبارت فوق با دو چیز ساخته می‌شود: «آگاهی نسبت به وحدت» و «اراده برای زندگی مشترک». این دو اگر پایه‌های ملت شدن باشند، نابرابری‌ها – اعم از نابرابری اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی – هر دو را متزلزل و نابود می‌کنند … نابرابری، خواه در قالب زندگی سوپرلوکس اقلیتی و نان شب نداشتن کثیری باشد؛ خواه تجلیل باورها، ایده‌ها و سبک زندگی گروهی و تحقیر باور و سبک زندگی گروهی دیگر؛ یا بی‌عقوبت بودن خطا و فراتر از قانون بودن اقلیتی و در عوض بی‌پناهی و زیر ضرب بودن گروهی دیگر باشد؛ بنیان «آگاهی نسبت به وحدت» را به «آگاهی نسبت به تفاوت بی‌منطق و ناموجه» بدل می‌سازد و بنیان حس ملت‌بودن را ریشه‌کن می‌کند … نابرابری زننده و پایدار، بدون چشم‌اندازی از بهبود و درک اراده‌ای برای کاستن از آن، نفی «اراده برای زندگی مشترک» است. آن‌که نان ند ...

خارخاسکیسم و سلاطین اقتصاد ایران.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی.. یک خاطره

پدر عزیزم قریب سی سال پیش حدود یک هکتار سیب‌زمینی در زمین‌های پدری‌اش کاشته بود که سراسر آن‌را خارخاسک گرفته بود. گیاه خارخاسک – که در منطقه فراهان اراک آن‌را پیکل می‌نامند - علی‌رغم این‌که گیاه دارویی مفیدی است، ولی برای سیب‌زمینی آفت جدی است. شاخه‌های پیکل به سرعت روی زمین دراز می‌شوند (اصطلاحا دستک می‌زنند) و عرصه را بر گیاهان کشت‌شده تنگ می‌کنند. خارهای مخوف و قدرتمندی هم دارد که گاه از زیره کفش هم عبور کرده و مزرعه‌دار را آزار می‌دهند. موقع برداشت محصول با دست هم آزاردهنده‌اند … من در آن سنین نوجوانی، عاشق گذران تابستان در روستا بودم و وجین کردن پیکل‌ها بهانه خوبی برای ماندن در مصلح‌آباد بود. صبح می‌رفتم سر زمین، شل‌کاری و تفریحی، دو سه ساعتی پیکل‌ها را با بیل می‌زدم و روی هم پشته می‌کردم … چند روز طول می‌کشید تا به ته زمین برسم. پیکل‌ها را می‌زدم، نوبت آب زمین رسیده بود. آب می‌گرفتیم، زمین گل می‌شد و چند روزی نمی‌شد پا در زمین گذاشت. زمین که خشک می‌شد، دوباره پیکل‌ها سرتاسر زمین روییده بودند. ...

فطر، عید همه شهروندان.. محمد فاضلی - عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

فطر عید همه است، روزه‌دار بوده‌اند یا نبوده‌اند …روزه‌داران عید می‌کنند بابت بهره‌های معنوی که از روزه‌داری برده‌اند و آنان که روزه‌داری نکرده‌اند، حتی آنان که اعتقاد به روزه نداشته‌اند، عید می‌کنند بابت زیستن در کنار روزه‌دارانی که اکنون به فضل خدا، مهربان‌تر، خوش خلق‌تر و مداراگرتر از یک ماه پیش شده‌اند …عید فطر بر همه شهروندان مبارک باد. امید که فطر و گشایش روزی همه خلایق باشد. همگان به قدر خویش در این شادی سهیم هستند.. ...

دوگونه‌سوزها پراید را در آغوش بگیرید.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی.. یک خبر

فردی ایرانی به نام پیمان کارگر (Peyman Kargar) به عنوان مدیر عامل برند اینفینیتی (برند لوکس خودروهای گروه رنو-نیسان) انتخاب شده است. پیمان کارگر ۵۳ ساله، ۲۳ سال در مجموعه خودروسازی و شرکت چندملیتی رنو-نیسان سابقه فعالیت دارد. او دیپلم مهندسی از مؤسسه ملی علوم کاربردی لیون فرانسه و مدرک MBA از کالجی در لندن دارد … پیمان کارگر فعالیت‌های مهندسی، تولید، مدیریت پروژه، کیفیت، فروش، بازاریابی و توسعه تجارت را در شرکت رنو-نیسان انجام داده، و رئیس منطقه آفربقا، خاورمیانه و هند نیسان بوده و مسئولیت فعالیت با بیش از هشتاد کشور و بازار مختلف را بر عهده داشته است. او سابقه مدیرعاملی شرکت «رنو پارس» و مدیریت شرکت رنو در ایران را نیز در کارنامه‌اش دارد …دو سؤال. یک. آیا در سابقه خودروسازی دولتی ما هرگز آدم‌هایی مدیر عامل بوده‌اند که سابقه فعالیت‌شان در خودروسازی، در مقیاس بین‌المللی، به اندازه کسی نظیر پیمان کارگر باشد؟. دو. آیا مملکت آن‌قدر ظرفیت دارد که آدم‌هایی بین‌المللی در مقیاس پیمان کارگر را به همکاری دعوت کرده و در سمت‌های مدیر عامل قرار دهد؟. حافظه من پاسخ‌اش به سؤال اول منفی است، و در عوض ...

شاخصی برای پیشرفت.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

نوشته‌های گذشته را مرور می‌کردم و به احتمالا کوتاه‌ترین نوشته‌ام در کانال دغدغه ایران (به تاریخ آبان نود و شش) برخوردم: «این فقط ما نیستیم که مسأله‌ها را حل می‌کنیم، مسأله‌هایی که حل نشوند ما را در خود حل می‌کنند. حل کردن مسأله‌ها یا حل شدن در مسأله‌ها، مسأله این است. متغیر کلیدی، زمان است. زمان گاه برای حل کردن، و گاه برای حل شدن سپری می‌شود. آستانه بحرانی زمان چنان است که پیش از آن زمان در دست شماست، و پس از آن شما در دستان زمان؛ دروغ بزرگ آن است که ماهی را هر وقت از آب بگیرید، تازه است.». دو روز پیش هم در گفت‌وگویی با یکی از روزنامه‌ها گفتم: هیچ کشوری هیچ‌گاه در یک جا (نقطه بقا) باقی نمی‌ماند، کشورها در حال قهقرا (به عقب برگشتن) یا ارتقا (پیش رفتن) هستند. ایستادن در یک نقطه وجود ندارد. اگر حتی مطلقا در یک نقطه بمانید، دیگر کشورها هستند که پیش می‌روند و شما به‌طور نسبی از آن‌ها عقب می‌مانید، یا دیگران حرکت قهقرایی دارند و شما به‌طور نسبی جلو می‌افتید. هیچ‌گاه کشوری در یک نقطه باقی نمی‌ماند، قهقرا یا ارتقا … این دو توضیح را که کنار هم بگذارید، نتیجه‌گیری مهمی امکان‌پذیر می‌شود:. ...

حضرت ملک و روز محشر مجلس.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

روزهای آخر ماه رمضان، امر به آدمیزاد مشتبه می‌شود که کمالاتی یافته و خواب‌های عجیب می‌بیند. خواب دیدم روز رفتن مجلس دهم و آمدن مجلس یازدهم بود. یکی از حضرات ملائکه عزرائیل، میکائیل، اسرافیل یا دیگری که نمی‌شناختم – میان دو دسته نماینده رفتنی و آمدنی ایستاده بود آتش به دست برای سوزاندن، خشمگین و ترش‌رو، حساب می‌کشید از دهمی‌ها، رو به یازدهمی‌ها، به در می‌گفت که دیوار بشنود … نماینده‌ای را یک لنگه پا نگه داشته بود و همه ۱۴۶۰ روز نمایندگی‌اش را جلوی چشم‌اش با سند و مدرک ریسه کرده بود. پرسید: چرا سؤال پرسیدی از وزیر؟ گفت ناکارآمد بود. ملک گفت: ناکارآمد که بود اما یادت هست وقتی رزومه برادر (صدای بوق) را برای عضویت در هیئت مدیره شرکت (صدای بوق) نپذیرفت، طرح سؤال کردی؟ نماینده منکر شد، که یکباره فیلم جلسه نماینده و وزیر و رزومه برادر خانم با کیفیت فول اچ‌دی از تلویزیون مجلس پخش شد. چاره نبود، پذیرفت … ملک ادامه داد: چرا در عزل و نصب مدیر کل اداره (صدای بوق) مداخله کردی؟ بیچاره «شارل دو مونتسکیو» واضع اندیشه تفکیک قوا، چهار سال است از دست دخالت‌هایت در امور قوه مجریه به درگاه پروردگار عارض شده ...

بنگاهداری دولتی + شبه‌دموکراسی نیم‌بند ---> ناکارآمدی و فساد

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی. علی ربیعی، سخنگوی دولت، امروز گفته است دستگاه‌ها حق به‌کارگیری نمایندگان مجلس را ندارند. سخن ضدفساد و موضع درستی است، اما مشکل به‌کارگیری نمایندگان بیکارشده مجلس در دستگاه‌های دولتی، ریشه‌ای عمیق‌تر دارد. آن ریشه فسادزا را باید درمان کرد … قصه از این قرار است که اکثریت نمایندگان هر دوره مجلس – جز معدودی - تلاش می‌کنند تا دوره بعدی نیز نماینده باشند. اگر تلاش‌شان قرین موفقیت نباشد، صفی از نمایندگان تشکیل می‌شود که می‌خواهند راهی صندلی هیئت مدیره، مدیریت عامل، مشاور و معاون وزیر شوند. این سنت چنان جا افتاده که گویی به حقی برای نمایندگان تبدیل شده است … پی‌آمد نادرست و گاه فسادانگیز این رویه آن است که اولا اغلب نمایندگان تخصص مناسب برای اشغال آن سمت‌ها را ندارند. این نکته بالاخص درخصوص هیئت مدیره شرکت‌های دولتی بیشتر صادق است. عضو هیئت مدیره شرکت‌های دولتی می‌شوند و قرار است بر اموال عمومی اختیار داشته و شرکت‌داری کنند … اینها اغلب کارهای دیگرشان را دنبال می‌کنند و از تخصص نداشته‌شان در شرکت‌داری، بهره‌ای نمی‌برند و این سمت‌ها فقط برای حفظ نف ...

دستور حکومت.. محمد فاضلی - عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

گزیده‌ای از فرمان امام علی (ع) به مالک اشتر، برای سنجش و مقایسه و هشدار و اصلاح.. این فرمانی است از بنده خدا علی، که امیر مؤمنان است، و امر می‌کند به آن مالک‌بن حارث اشتر را، … تا به قانون و دستور و عهد و فرمان، خراج آن دیار بستاند، با دشمن جهاد کند، به اصلاح حال و خیال مردم پردازد، بلاد آن مملکت را آباد سازد، و به او فرمان دهد که تقوا را شعار کرده از خدا بترسد … حس مهر و محبت رعایا را در دل خود بیدار کن و طبعت را به ملاطفت با خلایق وادار نما و مبادا نسبت به بندگان خدا مانند جانور درنده باشی و خوردن ایشان را غنیمت شماری … کاری که باید از همه آن‌را بیشتر دوست داری، میانه‌روی در حق باشد و عملی مشتمل بر داد که عدل در آن شامل خاص و عام گردد و به رضای رعایا نزدیکتر … کسی که در پی عیب مردم افتد و تو را از آن خبردار کند مفسد است، باید او را از خود دور کنی و بدانی که والی به پوشیدن عیب مردم از همه کس سزاوارتر است … چون آیینی پسندیده و رسمی نیکو بینی و دانی که سران امت به آن سنت عمل کرده‌اند و اسباب الفت جماعت و صلاح حال رعیت شده، آن‌را بر هم مزن و مبدل به طریقه دیگر مکن … ای مالک! تا توانی با ...

شب قدر ما؟؟.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

حدود بیست سال پیش به سخنرانی اندیشمندی درباره شب قدر گوش سپرده بودم. ایشان در تفسیر شب قدر چیزی نزدیک به این مضمون می‌گفت: اگر مؤمن روزه واقعی بگیرد و تزکیه نفس کند، تحولی عمیق در او پدید می‌آید. بیست روز روزه گرفتن واقعی، ظرفیت این تحول روحی و درونی را تقویت می‌کند. بنابراین شب قدر، برای آدمی که روزه در او تزکیه نفسی خلق نکرده و از درون متحول نشده، اثری ندارد. شب قدر، زمان خاصی نیست، خاص بودن از خود فرد و تحولی که در او پیدا شده حاصل می‌شود. شب قدر افراد می‌تواند متفاوت باشد و هر زمانی رخ دهد که آن تحول درونی در فرد پدیدار شود. البته ماه رمضان به دلیل زمینه‌ای که روزه برای تزکیه فرد ایجاد می‌کند، زمان مناسبی برای شب قدر هر فرد است … اگر این تعبیر از شب قدر را بپذیریم – که من شخصا تصور می‌کنم تعبیر خوبی از شب قدر است – جدای از عرصه زندگی فردی، یک نتیجه بزرگ اجتماعی-سیاسی می‌توان از آن گرفت. تقدیر ملت‌ها، محصول تصمیم‌های سختی است که می‌گیرند و درست مثل روزه‌داران واقعی، چشم بر بدی‌ها می‌بندند، کردار نادرست انجام نمی‌دهند … تقدیر هر جامعه‌ای، حکومتی و اقتصادی، تابع تصمیم‌های سخت است. جال ...

خدا علی را نیامرزد!. دکتر مجتبی لشکربلوکی

زنی مراجعه کرد به معاویه و با او بر سر موضوعی بحث و جدل کرد. معاویه از این گستاخی و جسارت زن در گفتگوی بی محابایش ناراحت شد و به او گفت «خدا علی را نیامرزد» که او این رسم را فراگیر کرد. منظور او چه بود؟ رسم هم‌ترازی حاکم و شهروند، پارادایم نقد پذیری حاکمان، آیین اعتراض بدون لکنت به حاکم و رسم بدهکاری حاکم و طلبکاری شهروند.. این روایت را که در یک سخنرانی شنیدم و به فکر فرورفتم. آیا علی (ع) فقط همین هنجارشکنی را انجام داد؟ جواب این بود: هنجار شکنی‌های او بیش از اینهاست! به ۷ نمونه اشاره می‌کنم..۱⃣ به روایت محققان تاریخ، در دوران حکومت ایشان زندانی سیاسی گزارش نشده است. آن هم آن زمانی که امیر مالک جان و مال و ناموس مردم بود و زندانی سیاسی امری رایج …۲⃣ امروزه می‌شنویم که مدیران ارشد کشورها شامل نخست‌وزیران و روسای جمهور، به خاطر تخلفات مالی در زمان مسوولیت یا بعدش محاکمه می‌شوند و این را نشانه آزادی و عدالت می. ...

سیاست‌گذار آیینه‌ به دست!.. امیر ناظمی.. خرد جمعی

فرانسیس گالتون در ۱۹۰۶ از یک مسابقه تفریحی توانست نتایج بزرگی بگیرد. در این مسابقه افراد در مقابل ۶ پنس می‌توانستند وزن گاوی را که می‌دیدند، حدس بزنند. بهترین حدسی که به واقعیت نزدیک بود، برنده مسابقه بود …مجموعا ٧٨٧ نظر داده شده بود. گالتون و می‌خواست ببیند «خرد جمعی» چه قضاوتی کرده است. او فکر می‌کرد عدد میانگین پیش‌بینی فرسنگ‌ها از واقعیت فاصله داشته باشد، چرا که از دید او اکثریت قاطع افراد ناتوان از تخمین وزن گاو بودند …میانگین نظرات جمعیت ۱۲۱۲پوند بود و وزن واقعی گاو ۱۲۰۸پوند! گالتون نوشت: «قضاوت‌های جمعی و دموکراتیک از اعتباری بیش از انتظار برخوردارند» …دموکراسی و خرد جمعی. دموکراسی همان باور عملی مردم به این واقعیت است:. «خرد جمعی» از درک تک تک آن‌ها بهتر است، هرچند در میان این جمع پر باشد از افرادی که بدترین تصمیم‌گیری‌های شخصی را دارند!. در حقیقت ما چاره‌ای نداریم تا باورکنیم دموکراسی و خرد جمعی بهتر از ۹۹٫۹ درصد تک تک ماها برآورد می‌کند! ...

چگونه مقامات و مدیران را سر کار بگذاریم؟. (قسمت دوم: اسلایدهای سر کاری)

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی …اغلب مقامات و مدیران جلسه دوست دارند، گونه جلسه‌گریز آن‌ها کمتر رؤیت شده است. جلسه را از آن جهت دوست دارند که نظام اداری ظرفیت کارشناسی و رویه‌های مولد مسئولیت‌پذیری ندارد و مدیران پایین‌دست اغلب تصمیم نمی‌گیرند و تصمیم‌سازی نمی‌کنند، و تصمیم‌گیری به عهده مقامات و مدیران ارشد گذاشته می‌شود. آن‌ها هم اغلب برای شناخت وضعیت و تقسیم کردن بار مسئولیت تصمیم بر شانه‌های تعدادی زیادتر، ترجیح می‌دهند جلسه تشکیل دهند.. اغلب تعدادی «جلاس گردگو» یعنی کسانی که بسیار جلسه می‌روند و آن‌قدر بی‌خاصیت و گرد حرف می‌زنند که هیچ خطری متوجه‌شان نشود، در جلسه حاضر می‌شوند. اسلاید خوراک همیشگی این گونه جلسات است. شما اغلب احتیاج دارید اسلایدهایی ارائه کنید که نشان دهد کار کرده‌اید، اما دست آخر گرهی هم از کار باز نکنند. اسلایدی که منجر به تصمیم شود، مسئولیت دارد و دردسر درست می‌کند. شما می‌توانید برای ارائه اسلایدها راهبرد زیر را اجرا کنید …۱⃣ حداقل دو برابر تعداد دقایق زمان جلسه اسلاید تهیه کنید. برای جلسه‌ای یک ساعتی، ۱۰۰ تا ۱۲۰ اسلاید آماده کنید …۲⃣ اسلایدها را ...

زلزله و فراموشی سیاستی.. محمد فاضلی - عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

زلزله هر چند سال یکبار به یادمان می‌آورد که در شهری ناامن، روی گسل، و ناآماده برای کاستن از خسارات زلزله زندگی می‌کنیم … خوب است این بار به خود بگوییم و بر سر سیاست فریاد بکشیم که زلزله چند دهه به ما فرصت داده است و ما کماکان در غفلتیم، فراموشی سیاستی … چهار دهه قبل تهران کمتر از چهار میلیون نفر جمعیت داشت و امروز بیش از ده میلیون نفر. جمعیت در معرض خطر بیش از دو و نیم برابر شده است … ما چه زمانی احساس کردیم ایمنی در برابر زلزله در دستور کار جدی سیاست است؟ و سیاست چه موقع گزارشی به ما از اقداماتش برای ایمنی زلزله داد؟. ما باز هم فراموش خواهیم کرد و سیاست گویی کارهایی مهمتر از ایمنی بیش از ده میلیون نفر و سرنوشت یک کشور در برابر زلزله دارد … انشالله که امشب زلزله دیگری رخ نخواهد داد، اما این سوال کاش بی‌پاسخ نماند که زلزله چه زمانی در دستور کار سیاست و جامعه قرار می‌گیرد؟ چگونه زلزله و جان ده میلیون انسان را دستور کار سیاست کنیم؟. اگر سیاستی دستور کارش جان ده میلیون انسان نیست، پس به چه کار می‌آید؟. ما در این چند دهه چه کاری باید انجام می‌دادیم غیر از انتظار کشیدن برای فاجعه زلزله تهران ...

به چه زبانی هشدار دهیم که شنیده شویم؟.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

اعتراضات دی‌ماه ۱۳۹۶ را «جنبش چیزباختگان ناامید» نامیده بودم. سیاست و اقتصاد در ایران یکی از کارهایش تولید چیزباخته است، یعنی دائم بر شمار افرادی می‌افزاید که احساس می‌کنند یک چیز ارزشمند زندگی‌شان - مال‌شان، جوانی‌شان، استعدادشان، آینده‌شان، فرزندشان و … - را می‌بازند … خصیصه «چیزباخته» سازی سیاست و اقتصاد که در سخنرانی «افسانه پیل و پراید» گفتم با قوت بیشتر در جریان است و وضعیتی شده که میلیون‌ها نفر در حال باختن حداقل‌های زندگی هستند. کرونا هم مزید بر علت شده است … تورم دورقمی نزدیک به پنج دهه است که گریبان این کشور را گرفته است. تورم در سال‌های پیشین و امسال با شدت بیشتری، در حال عمیق کردن دره نابرابری و بر باد دادن حداقل امیدهای چیزباختگان ناامید است … تورم فزاینده، سودهای نجومی بورس، افزایش سرسام‌آور قیمت خودرو و ارزش‌های کهکشانی مسکن، داشتن شماری را از دارایی‌ها را برای بخش‌هایی از مردم به آرزوهای دست‌نیافتنی تبدیل می‌کند … قریب بیست سال پیش پژو ۲۰۶ خودرو طبقه متوسط حتی تا دانشجویان بود. یادم هست وقتی برای اولین بار با همسرم وارد خوابگاه متأهلی دانشگاه تربیت مدرس شدیم، از این‌که ...

آدم کسی مباش!.. محمد حسین کریمی پور.. معلم عزیزی، دو سه باری، چند نفر از ما را برد منزل علامه جعفری

ما بچه‌ها، روی زمین دورش می‌نشستیم و او با آن شمایل با نمک و لهجه شیرین آذری، برایمان حرف می‌زد. بلد بود از آن اوج فلسفه و معقولات فرو آید و با یک مشت پسر بچه سر به هوا، ارتباط فکری برقرار کند!. علامه جورابهایش را نشانمان داد و با افتخار، تعریف کرد چقدر در رفوی جوراب مهارت دارد. یک ذره منیت و رعونت و جبروت آخوندی نداشت. آدم بود. نور به قبرش ببارد.. از آن نشست‌ها، دو قصه از تجارب شخصی علامه یادم مانده که امروز، یکی را برایتان نقل می‌کنم …آقای من که شما باشی، نقل به مضمون، علامه گفت:. روزی طلبه فلسفه خوانی نزد من آمد تا برخی سوالات بپرسد. دیدم جوان مستعدیست که استاد خوبی نداشته است. ...

زنده باد زندگی.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

دکتر محسن رنانی نامه مفصلی (۴۶۰۰ کلمه) به «ویروس مبارک کرونا» نوشته و اثراتش بر جامعه ایران را برشمرده است. نامه او، درسی در سیاست‌گذاری و حکمرانی است. منتخبی از این نامه را اینجا آورده‌ام. لینک کل نامه در انتهای این یادداشت هست …کرونا تو کمک کردی تا پرستاران ما، بدون نگرانی از مؤاخذه، در بیمارستان‌ها برقصند، تا ما دریابیم که موسیقی بخشی از انرژی سرشار دوران مدرن را آزاد می‌کند و … موسیقی همزمان با جریان زندگی، فرصتی برای بازسازی روان و کسب آرامش به ما می‌دهد …کرونا تو به ما نشان دادی که روح انسانی در هر شرایطی قدرت معجزه دارد. تو به ما فرصت دادی تا صحنه‌های بی‌نظیر مهربانی و همدردی و همراهی پزشکان و پرستارانی را که از جان مایه می‌گذارند ببینیم و اشک همدلی بریزیم …تو سؤالات بزرگی در برابر دستگاه فقاهت و نهادهای دینی، اندیشمندان و روشنفکران مسلمان قرار دادی و جامعه مسلمانان را وارد شرایط بی‌نظیری برای تجربه دینداری‌های شخصی فارغ از مناسک جمعی کردی …کرونا تو ما را متوجه کردی که سازمان مدیریت بحران کشور، به‌جای نوشتن تفاهم‌نامه با حوزه علمیه برای کاهش بلایای طبیعی از طریق دعا، بهتر است بر ...

آب، برق و کرونا در هوای داغ.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

هوا بالاخص در استان‌های گرمسیر به سرعت به سمت گرم و داغ شدن پیش می‌رود. شواهد درباره اثر گرمای هوا بر کرونا ضد و نقیض است. برخی می‌گویند کرونا تحت تأثیر گرما کمتر شده و برخی می‌گویند بی‌‌تأثیر است. من از آن دسته‌ام که به دلایل غیرپزشکی معتقدم اگر حواس‌مان نباشد، گرمای هوا باعث می‌شود گرمای هوا مهار کرونا را سخت‌تر کند … کادرهای درمان خط مقدم «مقابله درمانی» با کرونا هستند. کرونا اما یک خط مقدم «مقابله پیشگیرانه‌» هم دارد: صنعت آب. آخرین نظرسنجی که من دیدم نشان می‌داد ۹۲ درصد مردم گفته‌اند به‌طور مرتب دست‌های خود را برای مقابله با کرونا می‌شویند. میزان حمام رفتن مردم بیشتر شده و شست‌وشوی وسایل خریداری‌شده از بیرون ضروری شده است. این‌ها همه باعث افزایش مصرف آب در منازل شده است … اگر شست‌وشوی دست‌ها نباشد و آب به اندازه کافی برای «مقابله پیشگیرانه» با کرونا در دسترس قرار نگیرد، بیماری بیشتر می‌شود کادرهای درمان باید فشار بیشتری را تحمل کنند … وضعیت منابع آب کشور در دو سال گذشته با بارش‌ها بهتر شده اما برخی شهرها شاهد ۳۰ تا ۴۰ درصد افزایش مصرف آب شرب و بهداشت هستند. هوا درست در چنین شرایطی ...

راهنمای سر کار گذاشتن مقامات ارشد. (قسمت اول، گزارش ضخیم)

محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی …گیج کردن با گزارش ضخیم. یکی از راه‌هایی که کارمندان، کارشناسان و مدیران دولتی آگاهانه یا از سر ناآگاهی برای گیج، خنثی و فلج مغزی کردن مقامات ارشد به‌کار می‌گیرند، نوشتن گزارش‌های حجیم، قطور، مملو از متن و با ضخامت است … پرونده‌های بسیاری روی میز مقامات اداری ارشد (احتمالا نودونه درصد آن‌ها) وجود دارد که در کنار زمانی که برای جلسات، رفت و آمد بین جلسات در شهر و ارتباطات سیاسی صرف می‌کنند، سبب می‌شود هرگز فرصتی برای خواندن زیاد و صرف کردن وقت بسیار برای متون ضخیم و حجیم نداشته باشند … شما با آگاهی از این موضوع می‌توانید برای هر بار که خواستید موضوع مهمی را گزارش کنید، یک گزارش ضخیم و تا حد ممکن پرابهام، دارای زبان مغشوش و در هم ریخته محتوایی، اما شکیل برای مقام ارشد ارسال کنید. او فرصت خواندن ندارد و ذهن درگیر هزاران مسأله‌اش پردازش نمی‌کند … مقامات ارشد در مقابل چنین گزارش‌هایی چند سناریو دارند. فکر می‌کنند تخصصی‌تر از آن است که بفهمند، مثل بقیه گزارش‌های اداری مزخرف است یا مطلب آن‌قدر مهم است که باید به یک بخش تخصصی ارجاع کرد. سرنوشت غالب ...

لعنتی همیشه سخت‌تر است.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

ال پاچینو – هنرپیشه مشهور آمریکایی - با نقش سرهنگ اسلید در فیلم «بوی خوش یک زن» (محصول ۱۹۹۲) در یکی از سکانس‌های پایانی و درخشان فیلم می‌گوید: «تو زندگیم هر وقت به دو راهی رسیدم، بدون استثنا می‌دونستم راه درست کدومه، اما همیشه راه غلط را انتخاب کردم؛ می‌دونی چرا؟! چون راه درست لعنتی، همیشه سخت‌تر بود.». «بوی خوش یک زن» چند دیالوگ درخشان دیگر هم دارد، اما من این یکی را خیلی بیشتر از بقیه دوست دارم، چون تصویری از سیاست‌گذاری عمومی و حکمرانی است، درباره زندگی فردی نیست و عین سرنوشت سیاست عمومی است … سیاست‌گذار، حکمران یا مجری اغلب یا شاید همیشه می‌داند «راه درست کدومه، اما لعنتی همیشه سخت‌تر است.» او در چنین مواقعی دنبال کسانی می‌گردد که راه راحت‌تر اما نادرست را توجیه کنند یا درست جلوه دهند.. او گاه آن‌قدر موضوع را به این و آن ارجاع می‌دهد تا نظرات مختلف دریافت کند، معرکه آراء راه بیندازد و دست آخر مسئولیت خودش را در بین دیدگاه‌های متناقض گم یا کم‌رنگ کند و دست آخر راه راحت اما نادرست را برگزیند، بدون عذاب وجدان … دستگاه اداری هم همیشه پر از آدم‌هایی است که به داد او می‌رسند. آدم‌هایی که ...

املاء بنویس! انشاء ننویس!.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

تقدیم به همه معلمانی که عاشقانه و عالمانه، سودای ساختن ایرانی آباد و آزاد، از مسیر تربیت دانش‌آموزان و دانشجویانی خلاق، قلندر و سرکش، نوآور، متعهد و مسئول در سر دارند … من برای خلاصه کردن آموزش و پرورش (آپ) ما در یک جمله می‌نویسم: «املاء بنویس! انشاء ننویس!». انشاء حتی اگر موضوعش همان جمله تکراری «علم بهتر است یا ثروت؟» باشد، عامل به حرکت درآوردن ذهن، خلاقیت و درگیر شدن با دوراهی‌های بنیادی زندگی است. ابوالفضل بیهقی بزرگ بی‌دلیل ننوشته است: «مرد آن‌گاه آگاه شود که نبشتن گیرد و بداند که‌ پهنای کار چیست …» … انشاء در فرهنگ معین چنین معنی شده است: «آفریدن، به وجود آوردن. ۲ - آغاز کردن. ۳ - از خود چیزی گفتن. ۴ - سخن‌پردازی.» آپ باید آفریدن و خلق کردن بیاموزد، و دانش‌آموز خلاق و آفرینش‌گر شود. انشاء آدمی را به ضرورت خلق کردن، فراتر رفتن از زندگی روزمره، اندیشیدن به مفاهیم مهم چون آزادی، عدالت، انسانیت، اخلاق، حقیقت، دین، معنای زندگی و … آگاه می‌کند. انشاء نوشتن، چیزی فراتر از سیاه کردن کاغذ است … انشاء قدرت دادن به دانش‌آموز است. ...