در دانشگاه استیونس نیوجرسی اقتصاد درس میدهم. حوزه تخصصم اقتصاد خرد کاربردی، اقتصاد انرژی و منابع طبیعی، مدیریت ریسک و کنترل بهینه تصادفی است. به علوم انسانی هم علاقهمندم. مسایل توسعه و سیاستگذاری ایران را دنبال میکنم و گاهی چیزهایی مینویسم.
تقویت انگیزههای خصوصی برای رفع بحران برق (بخش اول).. سام افلاکی (HEC Paris)، حامد قدوسی (SIT)
تقویت انگیزههای خصوصی برای رفع بحران برق (بخش اول)
سام افلاکی (HEC Paris)، حامد قدوسی (SIT)
وزارت نیرو اخیرا در یک اطلاعیه هشدار داده که با نزدیک شدن اوج مصرف به ظرفیت تولید برق کشور، امکان بروز یک خاموشی سراسری دور از ذهن نیست. ظرفیت اسمی تولید برق کشور به نقطه پیک مصرف نزدیک شده است و این به این معنی است که ظرفیت احتیاطی برای مدیریت بار پیک در تابستان خیلی کوچک است. تا جایی که ما میفهمیم مشکل فعلا در کمبود ظرفیت پیک است و هنوز با بحرانی شدن ظرفیت بار پایه فاصله داریم. پس باید به دنبال راهحلهایی برای افزودن سریع ظرفیت زمان پیک باشیم. در این متن کوتاه استدلال میکنیم که سرمایهگذاری خصوصی توزیعشده در انرژی خورشیدی میتواند یکی از چند راهحل اصلی برای مدیریت این بحران باشد (و تاکید میکنیم که حل این بحران با یک استراتژی منفرد ممکن نیست).
در مورد عوامل متعدد منجر به بحران برق فراوان گفته شده است. این عوامل در سه حوزه اصلی محدودیت سرمایه گذاری در تولید، ضعف مدیریت توزیع و قیمت گذاری و ناکارایی مدیریت مصرف قابل دستهبندی هستند که نهایتا همگی مرتبط با ضعف مکانیسمهای انگیزشی و ارسال علایم غلط اقتصادی به بخش تولید و مصرف هستند. عدم تعادل در هزینه های تولید و قیمت فروش انگیزه لازم را برای سرمایه گذاری بخش خصوصی در بخش تولید گرفته است. عدم وجود بستر لازم قانونی و مالی مانع سرمایه گذاری در بهبود و بهینه سازی شبکه های توزیع شده، و قیمت گذاری نامناسب برق در کنار تمایل به مصرف بالا دست به دست هم داده اند که کارزارهای دولتی درخواست مصرف کمتر توسط مردم را ناکام بگذارند
هفته پیش رکورد گرمترین هفته کره زمین در تاریخ ثبت شده بود، که کشور ما هم مستثنی نشد و کولرهای آبی و گازی باعث داغ تر شدن شرایط نابسامان شبکه برق شدند. نکته جالب اینجاست که در کشوری مثل ایران پیک مصرف و اوج تولید انرژی خورشیدی روی هم منطبق میشود ( بر خلاف مثلا بیشتر کشورهای اروپایی که اوج تولید برق خورشیدی در تابستان و اوج مصرف در زمستان است). طبق برآورد یک مقاله پژوهشی، بر فرض اینکه تنها ۱ درصد از تمام انرژی دریافتی در کشور را برداشت کنیم، و با فرض بسیار محافظه کارانه ۱۰ درصد کارایی سیستمهای خورشیدی، با یک حساب سرانگشتی میتوان محاسبه کرد که ۹ میلیون مگاوات ساعت انرژی خورشیدی در یک روز تابستانی قابل برداشت خواهد بود.
از مزایای زیست محیطی انرژی خورشیدی بگذریم، هزینه تولید برق توسط انرژی خورشیدی در دهه گذشته به خاطر پیشرفت تکنولوژی آنچنان پایین امده که هم اکنون در برخی از نقاط دنیا به یکی از منابع ارزان تولید بدل گشته است. البته در مورد خاص ایران با توجه به وجود منابع فراوان گاز و فرصتهای صادراتی محدود برای گاز، به نظر میرسد که حداقل در دهه آینده نیروگاههای گازی انتخاب بهینه محور اصلی تولید برق کشور باشند. ولی از آن طرف، نیروگاه خورشیدی هر چند که به لحاظ هزینه متوسط تولید برق (LCOE) ممکن است هنوز گرانتر از گاز باشد، ولی اگر ارزش کمیابی (Shadow Value) برق در زمانهای پیک تابستان را در محاسبات لحاظ کنیم، جذابیت نسبی برق خورشیدی افزایش یافته و سهم بهینه این فناوری در سبد تامین برق کشور بالا میرود.
ولی خب گره باقیمانده در این حوزه سرمایهگذاری گسترده مورد نیاز برای نصب پنلهای خورشیدی است. فناوریهای نو به طور کلیدی و انرژی خورشیدی به طور خاص، هزینه تولید بسیار پایین - نزدیک به صفر - دارند ولی در عوض هزینه سرمایهای (CAPEX) اولیه آنها به نسبت نیروگاه گازی و ذغالی بالاتر است. بودجه دولت برای سرمایهگذاری در زیرساختها بسیار محدود شده است و در نتیجه باید به سمت تقویت انگیزههای بخش خصوصی حرکت کرد که در بخش دوم مطلب به آن خواهیم پرداخت.
تماس با نویسنده @hamed_ghoddusi
@hamedghoddusi