روشن‌فکر غیرسازنده

روشن‌فکر غیرسازنده

اخیرا چند تا مطلب دیدم که در تلگرام دست‌ به دست می‌شود در نقد «روشن‌فکر غرزن و غیرسازنده»*. حرف‌شان این است که اگر نقد می‌کنید، راه حل هم بدهید، عمل‌گرا باشید و از ایده‌آلیسم دوری کنید. با تجربه‌ای که از فضای مجازی دارم، برایم عجیب نیست که چنین مطالبی فورا محبوب می‌شوند. ولی راستش روح این مطالب گاه افتادن از آن سر بام است. نشاندن این جور قیدها بر تن روشن‌فکر و منتقد، تهی کردن نقد از معنای رادیکال و ویران‌گر آن، و تبدیل منتقد/روشن‌فکر به یک کانفورمیست و توجیه‌‌گر وضع موجود است. کار روشن‌فکر/منتقد ارائه راه‌حل (خصوصا راه‌حل عملی) و ساختن نیست، دیدن سوراخ‌ها و خلاء‌ها و شکاف‌ها و تضادها و برجسته کردن و فریاد کردن آن‌ها است. روشن‌فکر واقعی قادر به دیدن نقطه‌کورهایی است که در غفلت دسته‌جمعی جامعه گم می‌شوند.


فراموش نکنیم که رستگاری جامعه محصول کار یک گروه نیست، حاصل تعامل ده‌ها نگاه و تخصص و روحیه متفاوت و متضاد است. کار ساختن را به تکنوکرات‌ها و اقتصاددانان و سیاست‌مداران و کارآفرینان بسپاریم و روشن‌فکر را هم در مقام ناظر سخت‌گیر و تیزبین فرآیند سازندگی ببییم. با این قیدها و نصایح جامعه ایران را از روشن‌فکر واقعی محروم نکنیم، همین طوری هم روشن‌فکر خوب و درجه یک کم داریم.

* با این نوع نگاه ناآشنا نیستم. ۱۵ سال پیش در روزنامه شرق مقاله‌ای نوشتم با عنوان « در نقد تورم روشن‌فکرگرایی چپ، ضرورت گردش به راست» که از همین جنس حرف‌ها می‌زد و در زمان خودش بحث‌برانگیز شد. الان اندکی تجربه‌ام بیش‌تر شده و دیگر چنین مطلبی نمی‌نویسم.


تماس با نویسنده @hamed_ghoddusi
@hamedghoddusi