کارشناس مسائل غرب آسیا در گفتگو با سایت شورا پیشنهاد کرد

کارشناس مسائل غرب آسیا در گفتگو با سايت شورا پيشنهاد کرد
راهبردی در قبال شورای همکاری


رحمان نجفی سیار در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی اظهار داشت: قدرت‌هایی همچون آمریکا و انگلیس در تلاش‌اند تا با ایجاد رقابت تسلیحاتی میان کشورهای منطقه و فرسایش اقتصادی این کشورها، آن‌ها را در مدار وابستگی به خود قرار دهند و از این کشورها برای تعمیق پایه‎های اقتصادی، نفوذ سیاسی و راهبردی خود در منطقه بهره ببرند.

آنچه در پی می‌آید متن کامل این گفتگوست.

پرسش: چه تحلیلی از نوع رویکرد شورای همکاری خلیج‌فارس به جمهوری اسلامی ایران دارید؟

از ابتدای شکل‌گیری انقلاب اسلامی ایران در سال 1357، کشورهای منطقه خلیج‌فارس با تهدید قلمداد کردن جمهوری اسلامی ایران و البته با کمک آمریکا، به تشکیل شورای همکاری خلیج‌فارس و ایجاد مجموعه امنیتی منطقه‌ای متمایل به غرب، مبادرت ورزیدند. این امر باعث اتخاذ رویکرد مقابله‌ای این شورا در طول بیش از سه دهه گذشته علیه ایران شده است. در حال حاضر نیز اولویت نخست شورای همکاری خلیج‌فارس، نگاه امنیتی و تقابلی علیه ایران است. این کشورها نگاه انقلابی ایران را تهدید جدی برای نظم و نظام امنیتی مستقر در منطقه می‏دانند و درصدد تخریب نفوذ ایران در منطقه هستند. از ابتدای بیداری اسلامی در منطقه غرب آسیا و شمال آفریقا از ابتدای 2011 میلادی که منجر به افزایش عمق ژئوپلیتیک ایران در حوزه‎های نفوذ کشورهای این منطقه خصوصاً عربستان شد، رویکرد تقابلی شورای همکاری خلیج‌فارس علیه ایران تشدید شد. می‎توان گفت یک نوع وضعیت «جنگ سرد» میان ایران و برخی کشورهای منطقه خصوصاً عربستان حاکم شد. خریدهای کلان تسلیحاتی، تلاش عربستان و برخی کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس برای ایجاد ائتلاف‎های منطقه‎ای (نظیر ائتلاف نظامی در جنگ یمن، نیروی سپر جزیره در اشغال بحرین و ...)، پروپاگاندای سیاسی-نظامی و ایجاد جنگ روانی علیه ایران و... نمودهای این حالت جنگ سرد و رویکرد تقابلی شورای همکاری با ایران است. هرچند که جمهوری اسلامی ایران در این مسیر سعی در رویکرد اعتدالی با این کشورها نموده، اما افزایش نفوذ ایران در منطقه و تحت‎الشعاع قرار گرفتن جایگاه کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس از اهمیت این رویکرد تقابلی نکاست.

پرسش: بهترین نوع مواجهه ایران با چنین رویکردی چیست؟

کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس با معضل بحران مشروعیت مواجه هستند و این بحران، بقای سیاسی آن‌ها را به چالش کشیده است. این کشورها مشروعیت خود را وابسته به حمایت قدرت‌های بزرگ می‎دانند و معتقدند که پشتیبانی و حمایت قدرت‌های بزرگ، شرایط را برای بقا و ادامه حیات سیاسی آن‌ها فراهم می‌کند. با این تفاسیر راهبرد جمهوری اسلامی ایران برای مواجهه با شورای همکاری خلیج‌فارس می‌بایست مبتنی بر تداوم تنش‌زدایی، حل‌وفصل مسائل و مشکلات دوجانبه از طریق مذاکرات و جلوگیری از تشدید موج ایران‌هراسی باشد که قدرت‌های بزرگ به‌شدت به آن دامن می‌زنند. با توجه به اینکه ایدئولوژی در محور سیاست‌های کشورهای منطقه قرار دارد، به نظر می‌رسد فاصله گرفتن از جدل‌های ایدئولوژیک در منطقه، بهترین راهبرد ایران در قبال شورای همکاری خلیج‌فارس باشد. به‌علاوه اینکه، تعمیق روابط اقتصادی با کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس، تأکید بر ایجاد نظم بومی و مشارکتی در منطقه مبتنی بر بازی بُرد-بُرد، می‎تواند از حساسیت‎های روابط سیاسی و چالش‌های موجود میان دو طرف بکاهد. در این زمینه، مدل پیشنهادی ایران، فرمول 2+6 یعنی مشارکت 6 کشور شورای همکاری خلیج‌فارس در کنار ایران و عراق در فرآیند تأمین امنیت و تنظیم نظم منطقه‎ای است.



پرسش: سابقه روابط طرفین همچون اینکه کشورهای حاشیه خلیج‌فارس عمدتاً از رژیم صدام علیه ایران حمایت کردند، اما ایران از اشغال کویت به دست صدام حمایت نکرد، چه تأثیری بر رویکردهای آینده روابط ایران و شورای همکاری خواهد داشت؟

در خصوص سابقه روابط جمهوری اسلامی ایران و شورای همکاری خلیج‌فارس باید اشاره کرد که روابط دو طرف، همواره تقابلیِ صرف نبوده است. در برهه‎هایی دو طرف به سمت تنش‌زدایی و عادی‌سازی روابط حرکت کردند. برای مثال، جمهوری اسلامی در مقابله با صدام در ماجرای اشغال کویت، رویکرد هماهنگی با شورای همکاری خلیج‌فارس داشت و حتی اجلاس مشترکی با این شورا در سال 1370 در نیویورک برگزار کرد. علاوه بر این، اجلاس سران کشورهای اسلامی با حضور امیر عبدالله، ولیعهد عربستان و بقیه اعضای شورا در آذر 1376 در تهران، نشان‌دهنده بهبود روابط ایران و شورای همکاری خلیج‌فارس بود.

بخش دوم در کانال ژئوپولیتیک ایرانی
@irgeopolitics