asrdiplomacy. ir. هند و ایران فراتر از آن چه به نظر می‌رسد

asrdiplomacy.ir
هند و ایران فراتر از آن چه به نظر می رسد

تاریخ: ۸:۴۰ :: ۱۳۹۶/۰۶/۰۶
هند و ایران فراتر از آن چه به نظر می رسد

مهتا کتان

یورو آسیا ریویو آمریکا

حفظ روابط دوستانه با ایران در راستای منافع دهلی نو است.
سفر نیتین گادکاری، وزیر «حمل و نقل جاده ای، بزرگراه ها و کشتیرانی» هند که به عنوان نماینده این کشور در مراسم تحلیف آقای حسن روحانی شرکت کرد، نشان دهنده سهم فراوان دهلی نو در ایران است؛ کشوری که سرمایه گذاری های بسیار زیاد هند در بخش های زیرساختی و انرژی آن در آینده پیامدهایی خواهد داشت. اختلاف اخیر ایران و هند بر سر توسعه میدان گازی «فرزاد ب» و همکاری مسکوت و بی رونق میان دهلی نو، تهران و کابل برای ایجاد موازنه در برابر رشد چین وضعیت روابط میان آن ها را پیچیده کرده است. در این شرایط، هند باید از منافع خود در منطقه حفاظت کند و موجبات خشم ایران را در موضوعاتی که به حاکمیت سرزمینی و سیاسی اش مربوط می شود، فراهم نیاورد.
زمانی که اقدام ابتکاری بزرگ چین، یعنی «یک کمربند، یک جاده»، در منطقه با استقبال رو به رو شد، این تحولات با بحران مواجه شد. با وجود این، بزرگ ترین معاملات دستخوش مخاطره آسیا در قالب طرح یک کمربند یک جاده و همکاری سه جانبه هند پیامدهای سیاسی، اجتماعی – اقتصادی و امنیتی دارد. از آن جا که همکاری با تهران هم برای دهلی نو و هم برای چین بسیار مهم است، بلوای اخیر بر سر رنجش دهلی نو از توسعه میدان گازی «فرزاد ب» نشان می دهد تحولات مربوط به روابط دهلی نو و تهران بسیاری پیچیده تر از آن است که به نظر می رسد.
تقاضای هند و میدان گازی «فرزاد ب»
با توجه به نیاز روز افزون به سوخت و تصویب اخیر توافق نامه پاریس برای قطع انتشار [گازهای گلخانه ای]، گاز که در ایران بسیار فراوان است، همچنان برای هند کالایی بسیار پر ارزش است که باید تأمین شود. با وجود این، دهلی نو که یکی از مشتریان مهم نفت و گاز ایران است، به تازگی بر سر تصمیم ایران برای پیشنهاد مناقصه ای برای توسعه میدان گازی «فرزاد ب»، با این کشور دچار اختلاف شده است.
جالب است که «شرکت ویدش اُ ان جی سی» هند میدان گازی «فرزاد ب» را در سال ٢٠٠٩ کشف کرد. در آن زمان، هند با دشوار شدن پیشرفت کار در نتیجه تحریم ایران از سوی غرب، سود خود در این طرح را از دست داد. با وجود آن، دهلی نو خرید نفت و گاز را از ایران ادامه داد و با وجود واهمه از واشنگتن، بهای آن ها را به دلار پرداخت می کرد. تشدید تحریم ها از سوی دولت اوباما در سال ٢٠١١ به علت برنامه هسته ای جنجالی ایران سرمایه گذاری و دسترسی به بانک های بین المللی را بسیار دشوارتر کرد و در نتیجه هند ابتدا از یورو و در نهایت روپیه هند برای پرداخت بهای واردات نفت و تسهیل این فرایند استفاده کرد.
این موضوع زمانی معلوم شد که محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران، در جریان سفر خود به هند حمایت دهلی نو را در آن دوره پر هیاهو منافع هند را تأیید کرد. منافع هند در این میدان گازی پس از امضای توافق نامه هسته ای تاریخی میان تهران و غرب در سال ٢٠١٥ که از سرگیری فعالیت های شرکت های نفت و گاز را امکان پذیر می کرد، دوباره از سر گرفته شد.
با وجود این، اجازه رسمی به «گازپروم»، غول گازی روسیه، در همان ابتدا برای توسعه این میدان گازی نشان می دهد که ایران برای تمدید استثناء ها برای کنسرسیوم هندی «اُ ان جی سی – وی ال» آماده نیست و جالب این جا است که این شرکت نیز با «گازپروم» در روسیه سرمایه گذاری دارد. طنز ماجرا آن جا است که «گازپروم» نیز در نتیجه تهدید صادرات گاز مسکو به اروپا در نتیجه مصوبات جدید دولت ترامپ و کنگره آمریکا، به دردسر افتاده است. بنا بر این تلاش برای حقوق توسعه این طرح در این مقطع زمانی، به ویژه حالا که تحریم های جدید دولت ترامپ بر ضد تهران، ممکن است در آینده نزدیک صادرات انرژی را به خطر بیاندازد، بیشترین سود را برای هند دارد. راهبرد دهلی نو در کاهش واردات نفت از ایران به عنوان شگردی در این رقابت دشوار، فقط موجب رنجش تهران می شود و سرمایه گذاری آینده را دشوار می کند؛ ایران سومین تأمین کننده نفتی هند است.
ناامیدی هند از حفظ سهم انرژی خود در ایران در این واقعیت مشهود است که کنسرسیوم هندی خواستار سرمایه گذاری ١١ میلیارد دلاری در این پروژه است. در مقطعی شاهد این تلاش بلندپروازانه هستیم که بر اساس گزارش «سازمان کشور های صادر کننده نفت» (اوپک) انتظار می رود بیشتر تقاضای نفت جهان از هند باشد. در حالی که احتمال می رود تقاضا برای گاز افزایش یابد، پیش بینی می شود واردات گاز طبیعی مایع (ال ان جی) هند به «نرخ رشد سالانه ترکیبی» ٨,٩٢ درصد افزایش یابد. در سال ٢٠١٦ شاهد بالاترین نرخ رشد فروش سوخت، یعنی ١٠.٧ درصد، بودیم. این عطش به منابع نفت و گاز نتیجه شهری شدن سریع و رشد اقتصادی است که موجب می شود

بخش دوم در کانال ژئوپولیتیک ایرانی
@irgeopolitics