قصیدهٔ۸..۴۳. چو آن عودالصلیب اندر بر طفل. صلیب آویزم اندر حلق عمدا

قصیدهٔ۸

۴۳. چو آن عودالصلیب اندر بر طفل
صلیب آویزم اندر حلق عمدا

🍃🍃🍂🍁🍂🍃🍃
عودالصّلیب: نام دیگر آن فاوانیا است. صاحب تحفه می‌نویسد: بیخ نباتی است کمتر از زرعی و پرشعبه و قسم نر او شبیه به نبات زردک و بیخش یک عدد و به قدر شبری و به ستبری انگشتی و چون بشکنند، دو خط صلیبی از جوف او مشاهده گردد و لهذا آن را عودالصلیب نامند. و گویند: در خانه‌ای که او باشد، جن و‌جانوران گزنده داخل نمی‌شوند. (تحفهٔ حکیم مؤمن، ۳۰و ۶۲۹).
و صاحب مخزن‌الادویه آورده است: بعضی گفته نر آن را چون در جوف آن خطوط صلیبی است، عودالصّلیب و مادهٔ آن را که ندارد، فاوانیا خوانند و نافع است جهت صداع و صرع، حتی تعلیق آن» (مخزن‌الدویه، ۶۴۵).
قدما آویختن عودالصّلیب را بر گردن کودکان جهت دفع صرع نافع می‌دانستند. خاقانی عودالصّلیب را بسیار به کار برده و به خاصیت اصلی آن در درمان صرع کودکان نیز اشاره کرده است:

دهر پیر بوالفضول است، امّ‌صبیان یافته
کز نبات فکر او عودالصّلیبش یافتم (دیوان، ۹۰۷)

کعبه را از خاصیت پنداشته عودالصّلیب
کز دَم ابن‌الله او را امّ صبیان آمده (دیوان، ۳۷۰)
امّ صبیان: مادر کودکان، صرعی که عارض اطفال می‌شود از ولادت تا چهار پنج سالگی و از این رو آن را چنین نامیده‌اند.

معنی: همان‌گونه که عودالصّلیب را برای دفع صرع کودکان بر گردن آن‌ها می‌آویزند، من نیز آشکارا و از روی عمد صلیبی را به نشانهٔ مسیحی شدن بر گردن می‌آویزم.

@khaghanieshervani