منظور از نشانه شناسی دانشی است که به بررسی کار کرد اجتماعی نشانه‌ها می‌پردازد

منظور از نشانه شناسی دانشی است که به بررسی کار کرد اجتماعی نشانه ها می پردازد . به عبارتی دیگر ، وقتی ما در جامعه انسانی زندگی میکنیم پیوسته از طریق زبان یعنی آنچه میگویم و آنچه می نویسیم از طریق رفتار فرهنگی مان یعنی آیین ها، پوشاک،شیوه های بیان فیزیکی ( حرکات دست ، چشم ، ابرو و... ) فضای شهری و همه و همه نشان میدهیم که ما موجودات نشانه سازی هستیم . یعنی چیزهای مختلفی را برای ابلاغ به دیگران تولید میکنیم . نشانه شناسی مواردی را مطالعه میکند که از این نشانه ها درست میشود و قرار است دائماً ایجاد ارتباط کند و چیزی ، پیامی و یا حسی را به دیگری نشان یا انتقال دهد اگر بخواهیم در یک جمله بگوئیم نشانه شناسی : به دنبال یافتن ساز و کارهای تولید و دریافت معنی از طریق نظام های نشانه ای است . در همه انسانها « نیاز به معنا » وجود دارد – فرهنگ رسانه ای شده ای که امروز در آن به سر میبریم ، واقعاً چیزی جز وسیله ای مدرن برای ارضاء این نیاز است . در دنیای معاصر رسانه ها با خود پیامهایی را منتقل می کنند که بوسیله حواس 5 گانه انسانها قابل درک بوده و عمدتاً این پیام ها دارای لایه هایی نیز میباشند که در دید اول نمیتوان به مفهوم اصلی سازنده پیام و رمز گذار و کانال ارتباطی و محیطی که در آن ، پیام معنا میشود را کشف کرد . لذا در این خصوص باید از روشهای نشانه شناختی استفاده نمود (دانسی -1387).

تعاریف اولیه :
پیام : چیزی است که به شکل فیزیکی از شخصی یا وسیله ای به شخص دیگری انتقال مییابد .
دال : شکل فیزیکی واقعی بازنمایی را دال مینامند .
مدلول : معنا یا معناهایی را که به شکل روشن یا غیر روشن تولید میکنم مدلول نامیده میشود .
دلالت : انواع معناهایی را که به صورت بالقوه میتوان از بازنمایی X = Y در حال و هوای فرهنگی خاص بیرون کشید « دلالت » مینامند .
- از نظر نشانه شناسی پیام دال است و معناهای آن مدلول آن هستند .
انتقال : انتقال به تحویل ، پخش یا رساندن پیام به شیوه ای مبتنی بر حس ، دلالت دارد .
نشانه : شکلی از دلالت و معنای صریح یعنی هر چیزی که ذهن ما را متوجه چیز دیگری غیر از خودش می کند . (سجودی ، 1382 ص 12)

بازنمایی : فرآیند ثبت ایده های دانش یا پیام ها به شکل فیزیکی را در نظریه نشانه شناختی بازنمایی گویند . ترسیم چیزی به شیوة خاص دلالت دارد .
ژانرهای رسانه ای : انواع مختلف کتابها – فیلم ها و برنامه های تلویزیونی که برای مصرف جمعی تولید میشوند ژانر نامیده میشود .
· بافتی که پیام در آن شکل میگیرد عامل کلیدی است . اصطلاح بافت در نشانه شناسی به شرایط دنیای واقعی – فیزیکی – روان شناختی ، تاریخی ، اجتماعی و غیره ارجاع دارد که در نهایت تعیین میکند چگونه نشانه ساخته میشود و چه معنایی میدهد . نشانه شناس باید از فرهنگی که در آن بازنمایی رخ میدهد ، آگاهی داشته باشد تا بتواند تفسیری از آن ارائه کند .
متن : از هم تنیدگی خاص عناصری از یک رمز که برای بیان چیزی تشکیل شده است . متن گویند .مثلاً فلان رمان چه میگوید ، برای بیان و تعریف کردن رمانی کلمات واقعی را بیان نمیکنند . بلکه به معنای کلی ای که از آن برگرفته اشاره میکند .

رمزها : سیستم ها یا شبکه های سازمانی برای عناصری تکراری هستند که در شاکله ی هر چیزی که انسان میسازد از جمله نشانه ها ، آئین ها ، نمایش ها ، رفتارها و همه انواع بازنمایی قرار میگیرند .

که به دو دسته تقسیم بندی می شوند .

الف ) رمزهای رسمی : اعداد ، قواعد تفریق و جمع .

ب ) رمزهای انعطاف پذیری – سلام و احوال پرسی و آئین های احوال پرسی مختلف.

بافت : معنای متن تحت تأثیر بافت است . بافت موقعیتی است فیزیکی – روانشناختی و اجتماعی که متن در آن ساخته شده است . یا بدان ارجاع دارد .