در جستجوی حقایق شهریور۱۳۲۰ مشهد قسمت هفتم. 🔴آذری خاکستر
در جستجوی حقایق شهریور1320 مشهد قسمت هفتم
🔴آذری خاکستر
@oralhistori
هرچند روسیه و انگلستان به دنبال منافع خود در مشهد رقابتی پنهان را آغاز نموده بودند ولی روسها نفوذ بیشتری داشتند و درصدد بودند تا نواحی اشغال شده را به سوی نظام کمونیستی سوق دهند. حرکت نرم روسها در خاک خراسان علاوه بر اثرات سوء اقتصادی موجب گسترش هنجارها و مسائل حزبی و فرهنگی میشود. طی سالهای 1320 تا 1324 شهر مذهبی مشهد شاهد گسترش مسائلی است که در جامعه سنتی مشهد چندان رونق نداشته است. برگزاری کنسرتها، شب نشینیهاو گاردن پارتیهای متعدد از جمله مواردی است که موجب جذب جوانان به کانونهای به اصطلاح فرهنگی روسیه در شهر مشهد است. فضاهای ایجاد شده درخیابان ارگ مشهد مناظر جدید برای هر رهگذری تداعی میکرد جایی که سینماها و کلوپها جاذبههای خاصی برای مشهدیهای دهه بیست ارمغان داشته است. این خیابان چهره جدیدی از شهری مدرن بود که اغلب موسسات فرهنگی اعم از سینما، تماشاخانه و بازارهای مجلل در آن واقع شده بود. حتی سبک معماری آن هم متفاوت با دیگر اماکن شهر مشهد بوده است.
کشور روسیه از شرایط سخت اقتصادی ایجاد شده در شهر مشهد به نحو مطلوبی بهره برداری میکند. زیرا مهاجرین عشقآبادی که از اوایل حکومت پهلوی در مشهد حضور داشتند و در مراکز صنعتی شاغل بودند از فرصت استفاده کرده و در جهت اهداف کمونیستی تبلیغات میکردند. شرایط ایجاد شده به گونهای است که جمعیت زیادی از ساکنان شهر مشهد جذب حزب توده میشوند. با مرور اسناد مدارک باقی مانده از شهریور 1320 چنین به نظر میرسد قشر تحصیل کرده و به اصطلاح روشنفکر در این موضوع نقش پر رنگی ایفا نمودهاند. جمعی از روزنامه نگاران، پزشکان، وکلا و مهندسان مطرح با رویکرد به حزب توده موجب میشوند تا بخش اعظمی از جامعه کارگری متمایل به حزب توده شوند. عده ای از روزنامه نگاران مشهدی هم با انتشار روز نامه اخبار تازه روز که توسط شعبه مطبوعات سرکنسولگری شوروی در مشهد منتشر میشد با انتشار مطالبی به طور علنی از نظام کمونیستی تعریف و تمجید میکردند. به نظر میرسد کارکرد این گروه در جذب مردم به حزب توده بی تاثیر نبوده است. روسها به منظور سرپوش گذاشتن به منویات خائنانه خود و عوام فریبی حتی اقدام به ایجاد چاه نیمه آرتیزن برای آب مورد نیاز زائران میکنند.
در واقع این گونه فعالیتهادر نگاه عامه مردم خوب جلوه میکرد. برنامهریزی دقیق روسها در جهت گسترش نیات پلیدشان در حد چپاولهای اقتصادی باقی نمانده است. زیرا مرور مطبوعات آن زمان نشان میدهد، تبلیغات آنها چنان در فکر و ذهن برخی از مردم تاثیر داشته است با آن که اکثریت مردم از کمبود ارزاق عمومی رنج میبردند ولی شاهد کمکهای مردمی به مناطق جنگ زده روسیه هستیم. تعبیر «احساسات دوستانه ملت ایران نسبت به ملت شوروی» از جمله مطالبی است که در نشریات دهه بیست مشهد ثبت شده است.
«کمک به خانوادههای که در اتحاد شوروی از جنایات فاشیستهای آلمانی آسیب دیدهاند. کمیته کمک به خانوادههای آسیب دیده شوروی در مشهد تا کنون مبلغ دویست و پنجاه هزار ریال اعانه برای اتباع آسیب دیده شوروی جمع آوری و به سرکنسولگری شوروی مقیم مشهد تسلیم نموده».
انعکاس کمکهای اشخاص متنفذ به کشور شوروی در مطبوعات متعدد گزارش شده است در یکی از این آگهیها برخی از اشخاص مبالغ بیست هزار ریال یا پنج هزار ریال جهت کمک به اطفال شوروی به سرکنسولگری شوروی در مشهد کمک نمودهاند . قطعا این کمکها دور از دید مسئولین شوروی در شهر مشهد نبوده و در جهت منافع این اشخاص قدمهایی برداشته میشود. به طوری که برخی از آنها به عنوان نمایندگان دوره چهاردهم مجلس شورای ملی از نقاط مختلف خراسان رهسپار مجلس میشوند.
روسها در صدد هستند از راههای متفاوتی به اقتصاد کشورشان کمک کنند. از جمله ایجاد خط هوایی تهران به مشهد توسط شرکت Intorist اقدام میکنند. با نگاهی به حقوق ماهانه کارکنان بخشهای دولتی و خصوصی چنین به نظر میرسد سفر با هواپیما چندان صرفه اقتصادی نداشته است. اگر حقوق ماهانه یک نفر را در سال 1322 چهل یا پنجاه تومان در نظر بگیریم. هزینه سفر هوایی مشهد به تهران برای هرنفر بالای هفت سال 173 تومان ذکر شده است.
انجمن روابط فرهنگی ایران و شوروی شعبه خراسان در تاریخ دهم مرداد 1323 در دبیرستان شاهرضا مشهد با حضور شخصیتهایی چون استاندار خراسان، سرکنسول شوروی و سایر مدیران شهری بازگشایی شد . مرور فعالیتهای آنها نشان میدهد مهمترین برنامههای انجمن برگزاری کلاسهای آموزش زبان روسی، مسابقات ورزشی و کنسرت و نمایش فیلم بوده است.
در تاریخ دهم شهریور 1323 مسابقه فوتبال بین تیم مشهد و پادگان شوروی برگزار میشود که عواید آن صرف توسعه ورزش و جهانگردی میشود.
تاریخ شفاهی
@oralh ارتباط با ما
https://telegram.me/oralhistori