چرا در سال‌های اخیر بسیار «مادی» شده‌ایم؟

چرا در سال های اخیر بسیار "مادی" شده ایم ؟

🌱 مهران صولتی /دریافتن اینکه ایرانیان در سال های اخیر گرایش بیشتری به ثروت اندوزی پیدا کرده اند ، یا معیارهای مادی بیش از گذشته در انتخاب ها و داوری های شان مهم شده است ، نیاز به هوش زیادی ندارد ، فقط کافی است کمی دقیق تر به اطراف مان نگاه کنیم. جامعه شناسان معتقدند که در دوران پس از انقلاب دو گرایش در ایران اوج گرفته است : پول پرستی و مدرک پرستی . البته پرواضح است که طلیعه این حرکت را باید پایان دوران انقلاب و جنگ تحمیلی دانست که در آن با ورود به دوران بازسازی و حاکمیت نوعی سرمایه داری رانتی و شبه خصوصی قرار بود عصر جدیدی در کشور رقم خورد .

اما واقعا چرا در سال های اخیر بسیار مادی شده ایم ؟

🔹حاکمیت سرمایه داری بر اقتصاد کشور در سال های اخیر به تغییر سایر مناسبات سیاسی ، فرهنگی ، خانوادگی و ... در کشور منجر شده است. سرمایه داری همچون تیزابی تمام ارزش های متعالی و جمع گرایانه را در خود حل و پدیده " کالایی شدن " را جایگزین می سازد. فرآیندی که در آن به تمام پدیده ها، به مثابه کالاهایی قابل خرید و فروش در یک رابطه مبتنی بر عرضه و تقاضا نگریسته می شود. پولی شدن دانشگاه ها ، خصوصی شدن آموزش و پرورش ، گسترش بیمارستان های خصوصی و پذیرش بیمار به شرط پرداخت هزینه های درمانی ، له شدن معلمان زیر بار هزینه های زندگی ، ورود اساتید و پزشکان به عرصه ساخت و ساز ، پولساز بودن گسترش پدیده طلاق برای حرفه وکالت و ...نشانه هایی از حرکت عمیق کشور به سوی "مادی " گرایی تلقی می شود.

🔹در دو دهه گذشته مشارکت در کسب " پول " به تنها مسیر افزایش منزلت در کشور تبدیل شده است . این در حالی است که مسیر مشارکت های سیاسی ، اجتماعی ، فرهنگی و هنری در این مدت با افزایش هزینه از سوی دولت یا فشار بازار مواجه بوده اند . رشد طبقه نوکیسه در سال های اخیر هم که کسب منزلت را در " مصرف خودنمایانه " جستجو می کنند از نشانه های گسترش فرهنگ " مادی" در کشور محسوب می شود.از سوی دیگر رشد فزاینده دانشگاه های خصوصی ، برنده شدن دختران در مسابقه کنکور و زنانه شدن آموزش عالی ( زنان در ایران ورود به دانشگاه را تنها مسیر دستیابی به منزلت و استقلال می دانند )، گسترش استفاده از عناوین " دکتر " و " مهندس" ، نشانه هایی از فراگیر شدن " مدرک گرایی " در کشور می باشد.

🔹جامعه ایران طی سی سال گذشته در گذار از مشارکت توده ای به مشارکت مدنی کارنامه موفقی از خود به جا نگذاشته و از همین رو به فرهنگ " مادی" فرصت بخشیده تا خلاء ناشی از تغییرات وسیع اجتماعی را با خلق کاراکتر " فردگرایی خودمحور و مصرف گرا " پر نماید. سوژه ی انقلابی که در دهه های پنجاه و شصت اعتماد به نفس خود را نشان داده و حتی تا مرحله آفرینش دوم خرداد پیش رفته بود ، به ابژه ی مناسبات رانتی و مصرفی ( افزایش قیمت نفت و گسترش واردات ) در دوره احمدی نژاد تبدیل شد . بقایای آن نیرو هم در دوران بعد از انتخابات 88 و به دنبال افزایش هزینه مشارکت سیاسی -اجتماعی از عرصه خارج شد . از این به بعد جامعه اتمیزه شده و ذره ای ایران هر چه بیشتر در آغوش " مادی " گرایی فرو غلتید و از آرمان های تحقق " جامعه بهتر" فاصله گرفت. البته در این میان نباید از نقش تحریم های هسته ای هم در گسترش این پدیده چشم پوشید.

🔸نکته پایانی : روند رشد فزاینده مادی گرایی و کالایی شدن در ایران اگر با افزایش سرمایه اجتماعی جبران نشود می تواند خطری جدی برای کشور از جنس " فروپاشی اجتماعی " به ارمغان آورد. زیستن در جامعه ای که به سرعت به پرتگاه خرید و فروش آرمان ها و ارزش هایش نزدیک می شود هرگز آسان نیست ...

Telegram.me/solati_mehran