سامورایی کیست؟.. 🔷سامورایی کیست و چه مختصاتی دارد؟

سامورایی کیست؟

🔷سامورایی کیست و چه مختصاتی دارد؟ این سوال که از قدیم در ذهن بود، جدای از بحث زلزله و سازه، یکی از سوالهایی بود که در ژاپن دائم همراه بود. مثل دیگر سوالات از این دست، قاعدتاً یک جواب مشخص و سرراست و شسته رفته را نباید انتظار داشت برای پاسخ. ولی به هر حال می توان تا حدی به جواب کلی نزدیک شد. اینکه چه مشخصاتی باید در یک نفر جمع می شده تا طرف «سامورایی» می شده؟!

🔵تا قبل از امپراطوری میجی، ژاپن به صورت ملوک الطوایفی اداره میشده و هر حاکمی دور خودش، تعدادی سامورایی داشته که به واسطۀ آنها بر منطقه حکومت میکرده. سامورایی ها از نظام ویژه‌ای به نام "بوشیدو" پیروی می‌کردند. نظامی که علاوه بر مهارت در سوارکاری و شمشیر زنی، انضباط شخصی، شجاعت، اطاعت و احترام به مافوق رو ایجاد می کرده.
برای بسیاری از افراد در نگاه اول، سامورایی کسی است که خوب شمشیرزنی می کرده. اما آیا این تمام ماجرا بوده؟ چطور شده بوده که "سامورایی" یک جور کیش، مرام و مسلک بوده؟

🔴یادداشت ها و مقالات تاریخی در این زمینه موجود است. ولی بگذارید بجای مقاله و یادداشت برویم سراغ روایت های بصری و تصویری از سامورایی.
چه کسی منش و مسلک سامورایی را بهتر از همه به تصویر کشیده؟ شاید دیدن یک روایتِ بصری دقیق، کمک کند که در زمان کوتاهتر، استنباط درستی از مفهوم سامورایی پیدا کنیم.
در میان آمریکایی ها، شاید بهترین روایت از سامورایی را بشود از زبان جیم جارموش شنید. او درفیلم گوست داگ(با بازی عالی فارست ویتاکر) یک سیاه پوست سامورایی(!) را نشان میدهد. جملات درخشانی در بین هر فصل از این فیلم گفته میشود (به نحوی که اِرمیا -وب سایت #رضا_امیرخانی- یکی از بهترینِ این جملات رو سالهاست که به عنوان پیشانی وب سایت انتخاب کرده)، اما یکی از بهترین مفاهیمی که این فیلم به دنیا منتقل کرد این بود که "سامورایی فقط شمشیر زنی هنرمدانه نیست؛ یک طریقت است".
سیاه پوستی که در نیویورک و در دنیای مدرن امروز، سامورایی شده، با مختصاتی زندگی میکند که این مختصات به ظریفترین و هنرمندانه ترین شکل توسط جیم جارموش به تصویر کشیده شده.
(نقد فیلم در پایین👇)

🔷اما یک درک روشن و روایت دقیق از مفهوم سامورایی در آمریکا را #تارانتینو دارد و گاه به گاهی در فیلم هاش به این مفهوم ژاپنی ارجاع می دهد.
در فیلم Kill Bill یک جایی تارانتینو نشان میدهد که دختر داستان، در راستای هدفش، از آمریکا به معبدی در ژاپن می رود و تحت یک سلسله تعالیم ویژه با یک استاد ژاپنی [طی یک رابطه استاد-شاگردی]، شمشیر زنی یاد میگیرد.
این روایت تارانتینو هم مثل روایت جیم جارموش مبتنی بر دقت در اجزاء هست و نشان میدهد که جدای از حرفۀ شمشیر زنی دیگر چه مسائلی در زیست سامورایی حضور داشته.
🔶 نمی شود در این بحث به فیلم رونین(Ronin) هم اشاره نکرد. این فیلم اگرچه راجع به درگیریهای پیچیدۀ نیروهای ضداطلاعات غربی با هم هست، ولی جدای از اسمش (رونین به معنی: «ساموراییِ بی ارباب»! یا ساموراییِ بی صاحب) به مفهوم دیگری هم اشاره داره و آن قدرت فکر ژاپنی به اجزاء ریز هست. عروسکهای بسیار ظریفی که توسط اساتید ژاپنی ساخته می شوند به کلمه « رونین »، ارجاع داده شده است.

🔷 اما همیشه باید رفت سراغ سرچشمه و تعریف رو از خود مرکز و منبع خواند. در میان کارگردانان ژاپنی، خیلی ها راجع به سامورایی فیلم ساخته اند، اما برخی معتقدند که بهترین، دقیق ترین و هنرمندانه ترین روایت سینمایی از سامورائی، کار کوروساوا، استاد بزرگ سینمای ژاپن هست در فیلم «یوجینبو».

#یوجینبو ، که از قضا جزء فیلم های کمتر معروفِ کوروساوا هست، به رندانه ترین شکل ممکن در یک روایت داستانی [که گاه رگه هایی از طنز هم داراست] نشان میده که جنگاوری و جنگندگی، هنر اول و اصلی سامورایی نیست و باوجود اینکه سامورایی یک "انسانِ شمشیر همراه (!) " تلقی میشه، ولی شمشیر سامورایی راحت از نیام بیرون نمیاد!

🔷اگر در دو فیلم اول (روایت آمریکایی ها) روی وجه مرام و مسلکِ سامورایی (احترام به استاد و مافوق، احترام به کسی که از دستش نمک خورده) تاکید شده، در این فیلم کوروساوا به وجه «محاسبه گری» و « دیر شمشیر زنی!» سامورایی پرداخته .
توشیرو میفونه، سامورایی این فیلم، شمشیر نمی زنه تا وقتش، ولی وقتش که رسید بی نهایت سریع، کوتاه، چابک و فرز می زنه ضربه دقیق اش رو.

- - - -
📌پی نوشت1: یوجینبو در سال 1961 به شیوه سیاه و سفید فیلمبرداری شده و لذا بیننده در نگاه اول فکر می کنه یک فیلم قدیمی تاریخ سینما رو داره می‌بینه و جدیش نمی گیره.
گفته میشه که سرجو لئونه فیلم "به خاطر یک مشت دلار" رو براساس این فیلم ساخته.
📌2: گرچه تعداد سامورایی‌ها کمتر از ۱۰٪ جمعیت ژاپن بوده، اما آموزه‌های آنان را همچنان می‌توان در زندگی روزمرهٔ مردم ژاپن امروز مشاهده کرد.

#سامورایی
#جیم_جار_موش #یوجینبو #Yojimbo
telegram.me/solseghalam