ساختار سازمان آتش نشانی در ژاپن چگونه است؟

ساختار سازمان آتش نشانی در ژاپن چگونه است؟

🔷این چند روز که نامِ آتش نشان ها و اندوه شان با ما همراه شد و تکرار نامشان این روزها بسامدی پر توالی پیدا کرده خواسته یا ناخواسته، ذهن می رفت به سمت مواردی که در ژاپن با موضوع آتش نشان مواجه شدم و احساس و استنباطی که آنجا از این مولفه پیدا شد. بی شک اگر قرار باشد که از میان تصاویر گلچین کنم باید به سونامیِ بعد از زلزله توهوکو و حضورِ این دست نیروهای امداد و نجات در شهرهای ایشی نوماکی، مینامی سانریکو، کسن نوما و حتی پیرامون سندای رفت. ولی گفتگوی ویژه خبری ۱۳۹۵/۱۱/۰۲ در شبکه دو سیما و بیان اینکه: "ما ژاپن را می شناسیم و با ژاپن آشنا هستیم" ، این گمان را ایجاد کرد که شاید بهتر باشد از میان خرابه های منطقه سونامی زده به میان یکی از کوچه پس کوچه های عادی و در روزی عادی برویم و بحث سونامی و نیروهای امداد را، به زمانی دیگر واگذاریم.

میهمان ارجمند این گفتگو، مباحث ارزنده و صحیحی را بیان نموده و به زلزله خیز بودن ژاپن و سانحه خیز بودن این کشور نیز اشاره کردند. اینکه ژاپنی ها توانسته اند در حوزه سوانح، کاری سترگ را سامان دهند. این درست. اما اینکه گمان بریم این امر، معادله ای درجه یک، یا درجه دو بوده و با صَرف چند ساعت، روز یا حتی یکی دو دورۀ آموزشی می توانیم این سازوکار (سیستم) و ساختار مدیریت بحران و امداد و نجات را بفهمیم، قدری ساده کردن موضوعی چند وجهی است. موضوع مهندسی زلزله و مدیریت بحران در ژاپن را بدین شکل ساده سازی کردن قدری جفای به بحث است.
می خواستم یادداشتی در این باب بنویسم و با احترام به حضور آن عزیز و زحمات پر ارج شان، مطالبی به عرض برسد، اما شاید استفاده از بیانِ تصویر در این بحث، گویاتر باشد.

🔷داستان مربوط می شود به عصر یکی از روزهای پاییز هفت سال پیش در مسیر برگشت از دانشگاه به سمت خانه، که ناگهان صدای مهیبی از پشت سر، در این کوچه خلوت به وحشتم انداخت. خانمی به شدت با ماشین به میلۀ علائم راهنمایی کوبیده بود و دود شدیدی از ماشین در حال به هوا رفتن بود. وحشت زده گمان کردم احتمالا الان ماشین آتش می گیرد. ولی آقایی که گویی هشیارانه تر این چند ثانیه را رصد کرده بود به رغم دود و صدای وحشتناک موتور متوجه شده بود که در اثر ضربه به سر ، راننده پشت فرمان از حال رفته و به همین سبب پایش بر روی پدال گاز گیر کرده است و لذا موتور ماشین با تمام قدرت در حال کار است و حاصلش شده بود دود زیادی که زیر لاستیک ها به هوا می رفت. همۀ این ماجرا در چند ثانیه رخ داده بود و من هنوز خودم را پیدا نکرده بودم که آن آقا سریع به سمت ماشین رفت، درب را باز کرد و پای را از پدال برداشت و دوباره همه جا ساکت شد. همسایه ها آمدند که کمک کنند خانم را از پشت فرمان خارج کنند. نکته در اینجا بود که به قدرِ مدت زمانی که صرف شد تا اینها آن زن را از پشت فرمان بیرون بکشند و بر صندلی ای در کوچه بنشانند، سر و کله ماشین آتش نشانی پیدا شد. هنوز ماشین آتش نشانی وارد کوچه نشده بود که نیروهای پلیس هم رسیدند. نیروهای پلیس در حال ارزیابی اوضاع بودند که آمبولانس هم رسید. یکباره کوچه خلوتی که تا چند دقیقه پیش هیچ خبری در آن نبود، تبدیل شد به محل حضور بیش از پانزده نفر نیروی امدادی و پلیس و... . این یعنی از زمان تماس همسایه ها تا مدت زمانی که راننده از پشت فرمان به روی صندلی منتقل شود. (تصاویر زیر👇 )

🔷ما امروز با «یک» ساختمان #پلاسکو مواجه هستیم و اینکه گمان کنیم ژاپنی که بعد از سونامی، با آوار صدهزار واحد مسکونی در بیش از بیست شهر و شهرک مواجه شد را، می توانیم راحت بفهمیم اش، بی گمان ساده سازی صورت مسئله ای غامض است. جواب ها چندان آسان نیست.

🔷ما اگر می خواهیم به زلزله تهران بیندیشیم و به روزِ جنبایی گسل ها، اینکه گمان کنیم علاوه بر صورت مسئله، جواب هایش را هم آموخته ایم، مدیریت را بر ساختاری اشتباه استوار کرده ایم.

هدف از این نوشتار تحسین بیش از حد یک سرزمین دیگر، یا حتی کوچک انگاشتن توان خودمان نیست. غرض اینجاست که محال است یک "سیستم" مبتنی بر صدها معادلۀ پیچیده تنظیم نشده باشد و بتواند چنین «محصولی» بدهد.

ژاپن معایب بسیار در کنار محاسن دارد. اما چنانچه واقع بینانه ارزیابی کنیم شاید بتوان گفت که ژاپن اگر در سه حوزۀ دانش به توانِ ویژه رسیده باشد و اوّلی را صنعت خودرو (تویوتا، هوندا، مزدا، نیسان و...)، دوم را صنایع الکترونیک (سونی، پاناسونیک، توشیبا و...) بدانیم، سومی دانش مهندسی زلزله، سازه و مدیریت بحران این کشور است. به همان راحتی که نمی توان از سایپا به هوندا رسید، به همان سیاق در دانش زلزله و مدیریت بحران هم هنوز باید بسیار بیاموزیم.
ببینیم ساختار سازمان آتش نشانی در ژاپن چگونه است؟ آتش نشان ها چه دوره هایی می بینند؟ و...
بله هنوز بسیار باید بیاموزیم.

📍تصاویر در پائین یادداشت👇⬇️

telegram.me/solseghalam