یکی از اساسی¬‌ترین نیازهای نظام اسلامی امروز، تبدیل کردن مفاهیم کلی برگرفته از قرآن کریم و سنت به مفاهیم عملیاتی است

یکی از اساسی¬ ترین نیازهای نظام اسلامی امروز، تبدیل کردن مفاهیم کلّی برگرفته از قرآن کریم و سنّت به مفاهیم عملیاتی است. به بیان دیگر مفاهیم نظری باید امکان تبدیل به ضرایب کمی را پیدا کنند تا از کارآمدی مدل¬ سازی اسلامی برای اقامۀ تمدّن اسلامی دفاع کرد. بنابراین برای طراحی تمدّن اسلامی، وجود یک مدل انتقال کارآمد بسیار ضروری است و برای تحقق فرمان الهی، تفکر کردن دربارۀ طراحی مدل برنامه در نظام اسلامی است که برخی از فرزانگان جامعۀ اسلامی در صدد پی-ریزی شالودۀ سه بنیاد علمی در آرمان¬شهر اسلامی، تلاش خالصانه‌ای کرده و توانسته¬اند مدل جامعی را برای دوران گذار طراحی کنند. سه محور این شالودۀ علمی در مدل استنباط احکام اجتماعی، مدل تولید معادلات کاربردی و مدل طراحی برنامه¬ های اجرایی خلاصه می¬شود.
در فصل سوم مواضع و دیدگاه¬های اندیش¬مندان دربارۀ تمدّن اسلامی یا به اصطلاح استقرار حکومت اسلامی نقد و بررسی شده و نظریاتی در خصوص رابطۀ دین و سیاست و شریعت و معیشت مطرح شده است و دیدگاه¬های مختلفی دربارۀ چارچوب و منشور حکومت اسلامی بدست آمده که برخی از این دیدگاه¬ های عبارتند از:
1- فقه سنّتی، محور حکومت و تمدّن اسلامی؛
2- فقه پویا همراه با توسعۀ موضوعی فقه، به¬ مثابۀ ابزار مهندسی تمدّن اسلامی؛
3- تکیه بر کارشناسان متمدّن با هدف هم¬سان¬سازی فرهنگی با تمدّن غرب و آشتی مدرنیته با تمدن اسلامی؛
4- تکیه بر تلفیق کارشناسی دینی و علمی، به عنوان تنها شیوۀ مؤثر در نظام¬ سازی اسلامی؛
5- تکیه بر دین حداکثر با هدف اقامۀ تمدّن اسلامی.
با توجه به دیدگاه¬های فوق می¬توان ادعا کرد که دیدگاه پنجم اسلامی¬ شدن جامعه و معماری تمدّن اسلامی را جز با اصلاح مبانی نظری، نظام تعاریف و مفاهیم، منطق ادارۀ جامعه و قراردادن فلسفۀ عمل براساس وحی به جای فلسفه¬ های موجود، ممکن نمی¬ داند.
مؤلف در فصل پایانی به بررسی موانع فراروی مهندسی تمدّن اسلامی پرداخته است که برخی از این موانع در حوزۀ تئوریک و فلسفی و برخی دیگر در حوزۀ فرهنگی و اجتماعی قابل طبقه¬ بندی می¬باشند، اما برخی دیگر ریشه در تاریخ پرفراز و نشیب مکاتب توحیدی و وجود مکاتب و نحله¬های مختلفی قرار دارد که هریک خود را فرقۀ ناجیه و آرمان¬ها و عقاید خود را عین اسلام می¬دانند که غفلت از آن¬ها، زیان¬های فکری عمیقی را در پی ¬دارد. بنابر این شناخت دقیق موانع می¬تواند زمینه¬ ساز طراحی راه¬کارهای مناسب برای انتقال قدرت فناوری و علمی از حوزۀ الحاد به حوزۀ ایمان باشد و یکی از موانع اصلی بر سر راه تحقق تمدّن اسلامی را باید نقصان آشکار در حوزۀ عقلانیت و منطق استنباط احکام اجتماعی جست¬ وجو کرد که در عین محدودیت در نگرش، قرار است نظام اجتماعی را سازماندهی کند.
در ضمن تا زمانی که جوامع اسلامی از سویی، از تبعید به تفکرات گذشته خود و از دیگر سو تقلید کورکورانه از فرهنگ¬های بیگانه دست برندارند، باید احیای تمدّن اسلامی را امری موهوم و دست¬ نایافتنی قلمداد کرد.
گفتنی است که اثر حاضر در گروه تاریخ، فرهنگ و تمدّن اسلامی از بین هزار و سیصد و چهل و شش اثر رسیده به سومین جشنوارۀ دوسالانۀ کتاب دین و پژوهش¬های برتر (اردیبهشت¬ ماه 1388)، به عنوان اثر شایستۀ تقدیر انتخاب گردید.

منبع: پاتوق کتاب فردا

https://telegram.me/tamadone_novine_islami