⭕️فلسفه صدرا استعداد تولید علوم انسانی را دارد (بخش دوم/آخر).. ‌ی_صدرایی.. ‌تقی_چاوشی

⭕️فلسفه صدرا استعداد تولید علوم انسانی را دارد(بخش دوم/آخر)

#فلسفه‌ی_صدرایی
#فلسفه_و_علوم_انسانی
#دکتر_محمد‌تقی_چاوشی

🔸چاوشی بیان کرد: درست وقتی که فلسفه یا متافیزیک فارابی پیدا شد و فرهنگ در نسبت با مدینه آغاز شد و شکل گرفت، فتوت از میان رفت. اگر هم کسانی بعد از آن در فضای فتوت زندگی کرده‌اند اما با ظهور انسان اسلامی ایرانی دیگر جایی برای فتوت نماند. پایدیا فقط در کودکانی که استعداد داشته باشند رخ می‌دهد. بی‌جهت نیست که «یگر» تصریح می‌کند که پایدیا منحصر در اشراف است. اشراف کسانی هستند که از شرافت و فضیلت برخوردارند. پایدیا از دوره روم و در فضای لاتین جای خود را به فرهنگ داد. مراجعه کنید به پدیدارشناسی روح هگل، بحث فرهنگ.

🔸او چنین تعریفی از فتوت ارائه داد: فتوت تعلیم و آموزش جوانانی است که در محضر استاد استعدادهای درونی خود را شکوفا می‌کردند یا شکوفا می‌شد. فتوت با قناعت گره خورده است. فتوت سه مرحله وفا، صفا و سخا دارد، در سخا، قناعت نهفته است. او با اشاره به تعریف «دقاق» از فتوت گفت، قناعت یعنی آن چیزی که مقتضای بدن هست در او پیاده شود؛ یعنی اصلاح بدن. فتوت را با «غربت» درک می‌کنیم. غربت برای کسی معنا دارد که آموزش متفاوتی دارد و برای کسانی که آموزش یکسان مانند آموزش و پرورش ما دارند، فتوت و غربت معنا ندارد.

🔸چاوشی تاکید کرد که عهد جدید ما که با فارابی آغاز می‌شود، نسبت خود را با فتوت از دست می‌دهد و متافیزیک شکل می‌گیرد. او افزود: فتوت جای خود را به صناعتی می‌دهد که به جمیل و فعل او می‌اندیشد (یعنی همان تعریفی که فارابی برای فلسفه آورده است). ما فلسفه اسلامی داریم. با فارابی و مدینه او پیدا می‌شود. نسبت انسان ایرانی اسلامی با مدینه و نسبت انسان یونانی با پولیس هیچ ربطی به هم ندارد. گرچه وقتی از فلسفه می‌گوییم پیوندی با یونان دارد اما مهم انسان است و فلسفه از آن انسان است و انسان اسلامی ایرانی فلسفه خودش را دارد که همان فلسفه اسلامی است.

🔸او ادامه داد: فتوت از فارابی به بعد جای خودش را به فرهنگ داد و قناعت در ساحت مدینه و در بسط تاریخی آن به خصوص در تفکر صدرا در قالب دانش اقتصاد تغییر ماهیت می‌دهد. بحث از تحول فتوت و قناعت به اقتصاد و فرهنگ بدون درک ظهور علوم انسانی، از بسط تاریخی متافیزیک صدرالمتالهین فرجام نمی‌یابد. بنده مدعی نیستم که علوم انسانی در فضای فرهنگی ما تحقق یافته است بلکه اصرار دارم که در بسط تاریخی تفکر صدرا و ازطریق مکتب فلسفی تهران و آقاعلی مدرس و با ظهور انقلاب مشروطه، امکان تحقق علوم انسانی فراهم آمد. آنان که سودای علوم انسانی با وصف اسلامی بودن دارند، دانسته یا ندانسته آب به آسیاب فرهنگ غرب می‌ریزند.

🔸من مدافع و مروج سلفی‌گری نیستم اما معتقدم گشودن فضای تازه بدون تأمل بر آنچه این فرهنگ دارد ناممکن است. او با تاکید بر ضرورت بازخوانی فلسفه اسلامی گفت: این تنها طریقی است که می‌تواند گزارشی قابل تأمل از وضع تاریخی ما به دست دهد. بحث از فتوت و قناعت طالب گشودن فضایی است که فرسنگ‌ها از بحث علوم انسانی اسلامی فاصله دارد و می‌کوشد راهی تازه در مقابل غلبه غرب پیشنهاد کند و ما اکنون در آستانه آن ایستاده‌ایم؛ یعنی در آستانه علوم انسانی صدرایی ایستادیم. ما بر آستانه آن چه با مدینه فارابی تحقق یافت مقام کرده‌ایم. تذکر مفاهیمی که نسبتمان را با آن از دست داده‌ایم(یعنی فتوت و قناعت)، طریق تفکر و تأمل در وضع کنونی ماست.
#پایان.

🔹منبع: روزنامه صبح نو، شماره 440 مورخه‌ی شنبه 1396/12/26

ا—--------------------------—ا

https://telegram.me/tamadone_novine_islami