حسین جاویددانشجوی دکتریمدیر نشر مشاوره و همکاری در زمینهی همهی مراحل تولید کتاب: ۰۹۱۲۲۴۷۲۸۳۸ صرفاً پیام ضروری و کاری:
برای تبدیل شدن به یک ویراستار خوب، لازم است کتابخوان حرفهای باشید، دستکم زبان انگلیسی را بدانید، با ادبیات کلاسیک ایران آشنایی د
برای تبدیل شدن به یک ویراستار خوب، لازم است کتابخوان حرفهای باشید، دستکم زبان انگلیسی را بدانید، با ادبیات کلاسیک ایران آشنایی داشته باشید، و مهمتر از همه اینکه از زور بیکاری هوس نکرده باشید مدتی را هم ویراستاری کنید؛ باید عاشق این حرفه باشید و آن را جدی بگیرید. منابع زیر هم در حوزههای اشارهشده کمکتان خواهند کرد.
@Virastyar
۱) تاریخ زبان فارسی
بدون دانستن پیشینه و سرگذشت زبان فارسی نمیتوانید به شناخت کاملی از این زبان برسید. هر ساختمانی روی یک فنداسیون بنا شده است و تاریخچهی زبانها فنداسیون آنهاست. برای آشنایی با تاریخ زبان فارسی کتابهای زیر مفیدند:
ــ تاریخ مختصر زبان فارسی، دکتر محسن ابوالقاسمی
ــ شکلگیری زبان فارسی، ژیلبر لازار، ترجمهی مهستی بحرینی
ــ تاریخ زبان فارسی، دکتر پرویز ناتل خانلری
ــ تاریخ زبان فارسی، دکتر مهری باقری
ــ مسائل تاریخی زبان فارسی، دکتر علیاشرف صادقی
ــ چالش میان فارسی و عربی، دکتر آذرتاش آذرنوش
@Virastyar
۲) زبانشناسی
شناخت زبان و ماهیت آن برای هر ویراستاری با هر زبانی اهمیتی فراوان دارد. چهار کتاب زیر میانبری هستند به دنیای بزرگ زبانشناسی:
ــ دورهی زبانشناسی عمومی، فردینان دو سوسور، ترجمهی کورش صفوی
ــ فردینان دو سوسور، جاناتان کالر، ترجمهی کورش صفوی
ــ زبان و ذهن، نوام چامسکی، ترجمهی کورش صفوی
ــ دربارهی زبان، دکتر محمدرضا باطنی
@Virastyar
۳) دستور زبان
دستور زبان مهمترین معیار ویراستار برای قضاوت دربارهی درست و نادرست است. کتابهای زیر میتوانند دانش شما را دربارهی دستور زبان فارسی به حد مورد نیاز برای ویراستاری برسانند:
ــ دستور زبان پنج استاد، یاسمی، بهار، فروزانفر، قریب، همایی
ــ دستور زبان فارسی، دکتر پرویز ناتل خانلری
ــ دستور زبان فارسی، دکتر تقی وحیدیان کامیار
ــ دستور زبان فارسی بر پایهی نظریهی گشتاری، دکتر مهدی مشکوةالدینی
ــ توصیف ساختمان دستوری زبان فارسی، دکتر محمدرضا باطنی
ــ دربارهی زبان فارسی (برگزیدهی مقالههای نشر دانش)
@Virastyar
۴) ترجمه
در مقام ویراستار، چالش اصلی شما ویرایش متونی است که از زبانهای دیگر به زبان فارسی ترجمه شدهاند. پس لازم است که با فن ترجمه آشنایی کامل داشته باشید. کتابهای زیر میتوانند یاریتان کنند:
ــ دربارهی ترجمه (برگزیدهی مقالههای نشر دانش)
ــ گفتمان و ترجمه، علی صلحجو
ــ نظری به ترجمه، صالح حسینی
ــ مبانی ترجمه، محمود حدادی
@Virastyar
۵) رسمالخط
از دوران مشروطه به این سو، موضوع رسمالخط به بحثهای زیادی بین متخصصان فن دامن زده و همواره محل اختلاف نظر بوده است. کتابهای زیر تا حدود زیادی شما را در جریان نظرات مختلف راجع به خط فارسی قرار میدهند:
ــ درآمدی بر چگونگی شیوهی خط فارسی، دکتر میرشمسالدین ادیب سلطانی
ــ درستنویسی خط فارسی، ایرج کابلی
ــ بررسی علمی شیوهی خط فارسی، نازیلا خلخالی
ــ شیوهی خط معیار، دکتر جعفر شعار
ــ قواعد املای فارسی، رحیم رضازاده ملک
این کتابها را بخوانید، اما فراموش نکنید که معیار کار شما کتابهای «دستور خط فارسی» و «فرهنگ املایی خط فارسی» (هر دو از انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی) خواهند بود. البته بعدها باید به شیوهنامهی مؤسسهای که با آن همکاری میکنید نیز پایبند باشید.
@Virastyar
۶) ویرایش و درستنویسی
حتماً تا الان از خودتان پرسیدهاید «کی بره این همه راه؟!» اگر عجولید و میخواهید مستقیم بروید سر اصل مطلب، کتابهای زیر راهگشا خواهند بود:
ــ راهنمای آمادهسازی کتاب (بخشهای مربوط به ویرایش)، دکتر ادیب سلطانی
ــ نکتههای ویرایش، علی صلحجو
ــ غلط ننویسیم، ابوالحسن نجفی
ــ فرهنگ درستنویسی سخن، دکتر انوری، دکتر عالی عباسآباد
ــ آیین نگارش، احمد سمیعی گیلانی
ــ دربارهی ویرایش (برگزیدهی مقالههای نشر دانش)
ــ راهنمای نگارش و ویرایش، دکتر یاحقی، دکتر ناصح
ــ راهنمای ویرایش، دکتر غلامحسینزاده
(دو منبع آخر را با احتیاط بخوانید! در بعضی موارد کاملاً برخطایند، اما نکات مفیدشان بر اشتباهاتشان میچربد).
@Virastyar
علاوه بر کتابهایی که من نام بردم، دهها منبع وجود دارند که میتوانند مفید باشند.
وقتی، انشاءالله، کارتان را بهعنوان ویراستار آغاز کردید، نیاز دارید که با فرهنگها و منابع هم کار کنید. هر چه گنجینهتان غنیتر باشد، تصمیمهای درستتری میگیرید. یک دوره لغتنامهی دهخدا، یک دوره فرهنگ معین، یک دوره فرهنگ سخن، یک دوره امثال و حکم علامه دهخدا و تا میتوانید فرهنگهای مختلف یکزبانه و دوزبانهی تخصصی و عمومی تهیه کنید و از آنها بهره بگیرید.