دغدغه ایران

عادل فردوسی‌پور، انحصار و چیزباختگی.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

عادل فردوسی‌پور در مصاحبه‌ای با سروش صحت می‌گوید دلم برای برنامه نود تنگ شده است؛ و در برابر این سؤال که چرا از ایران نمی‌روی هم می‌گوید دوست دارم در ایران کار کنم. همین دو جمله برای جلب توجه به یک نکته بسیار مهم کافی است.. زندگی بیرون از سیطره فراگیر قدرت حکومتی ضروری است تا این‌که آدمیان بتوانند علائق و منافع‌شان را دنبال کنند. ده‌ها میلیون انسان به «برنامه نود» ی که عادل فردوسی‌پور تهیه‌کننده و مجری‌اش باشد علاقه دارند؛ و عادل هم علاقه دارد کارش در ایران باشد و برنامه نود بسازد.. او مهم‌ترین بخش عمرش را روی همین کار سرمایه‌گذاری کرده و نمی‌خواهد یا نمی‌تواند سراغ کار دیگری برود. عادل اگر هم سراغ کار دیگری برود، برای جامعه بهینه نیست، زیرا چرا باید کاری را که به بهترین وجه انجام می‌دهد و ده‌ها میلیون نفر می‌پسندند، رها کند و به کار دیگری بپردازد؟. اگر صدا و سیما خصوصی بود، یا رسانه تصویری خصوصی در کنار صدا و سیما وجود داشت، مدیران آن رسانه برای تصمیم‌گیری درباره ادامه کار عادل و برنامه‌اش، کارآمدی او یعنی توانایی در جلب رضایت بیننده را لحاظ می‌کردند. عادل هم برای تداوم کاری که دوست د ...

چرا مملکت طومارنویسی ندارد؟.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

صدای مردم باید شنیده شود. این اصل مهم حکومت دموکراتیک یا مردم‌سالار است. مردم نه فقط به یک راه، بلکه به راه‌های مختلف برای رساندن و شنیده شدن صدای‌شان نیاز دارند. حاکمان باید از راه‌های مختلف صدای مردم را بشنوند. یک راه طومارنویسی است.. مردم در قدیم برای شنیده شدن صدای‌شان طومار می‌نوشتند. طومار می‌نوشتند و هزاران نفر زیرش را امضا می‌کردند تا شاید صدای‌شان شنیده شود. طومار نوشتن در دنیای خارج از ایران هم راهکار جاافتاده‌ای است. این نوع طومارها را در زبان انگلیسی Petition می‌گویند.. ...

آنیتا قربانی فرصت‌دزدی.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

قلبم از دو ساعت پیش که، کارگردان درباره آنیتا ایران‌نژاد نوشته، آتش گرفته است. این دومین باری است که محمدحسین مهدویان اشک‌هایم را جاری می‌کند. بار اول، روی صندلی سینما خشک شدم و ساعتی همراه فیلم درخت گردو، روایت او از بمباران شیمیایی سردشت، گریستم.. مهدویان در اینستاگرام حالا تصاویری از آنیتا ایران‌نژاد منتشر کرده است. آنیتا دختری هشت ساله که یک سال قبل سعی کرده بود فرصت بازیگری در فیلم مهدویان را پیدا کند که نشد. آنیتا چند روز پیش به همراه خانواده‌اش، در قایقی که قاچاقچیان مهاجران غیرقانونی را به سمت انگلستان می‌بردند، غرق شد … آنیتا ایران‌نژاد، اهل روستای گلینه از توابع سردشت آذربایجان غربی، به سرنوشت بسیاری از پناهندگان غیرقانونی جهان دچار شد. او و خانواده‌اش قربانی فرصت‌هایی هستند که زندگی از ایشان دریغ کرده بود. هیچ پناهنده‌ای اگر در سرزمین خودش جایی برای زیستن، نانی برای خوردن، دلخوشی برای عشق ورزیدن و آینده‌ای برای امیدواری داشته باشد، جانش را بر کف نمی‌گذارد و دل به دریای مهاجرت نمی‌زند.. آنیتا مرا به یاد آن عزیزی می‌اندازد که کم مانده بود در یکی از همین دریاهای بیکران جهان برا ...

ادامه فقر و فلاکت یا «چارچوب مدیریت خشونت».. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

انقلابیون سال پنجاه و هفت که شعار «استقلال» سر می‌دادند فکر نمی‌کردند روزی چشم‌شان به ذهن و دست مردم آمریکا دوخته شود؛ از شعارها که بگذریم همه بدون استثنا چشم به انتخابات آمریکا دوخته‌اند. مردم هم می‌پرسند «چه می‌شود؟». من معتقدم نتیجه انتخابات آمریکا متغیر تعیین‌کننده اصلی در درازمدت نیست. پیروزی جو بایدن در کوتاه‌مدت شرایط روانی ریزش قیمت دلار را فراهم می‌کند و نوعی فضای تنفس ایجاد می‌شود. بایدن و ترامپ فرق دارند و فکر می‌کنم بایدن گزینه بهتر است، اما همه چیز در نهایت به داخل بستگی دارد.. درگیری با آمریکا قطعا بر توسعه‌نیافتگی و بروز مشکلات و بحران اثرگذار بوده، هست و باید از این وضعیت خارج شد؛ شعارها را نباید جدی گرفت، سیاست‌مدار در همه جهان بخشی از کارش شعار دادن است اما بالاخره مذاکره هم می‌شود. اما ده‌ها کشور دنیا هستند که با آمریکا درگیر نیستند و رابطه هم دارند اما توسعه‌نیافته و در فقر و فلاکت دست و پا می‌زنند.. رابطه مناسب سازنده با جهان «شرط ضروری» توسعه است، اما شرط کافی نیست. تجربه برجام هم نشان می‌دهد حل مناقشه با آمریکا زمان‌بر است، فشردن یک دکمه نیست. ...

فحش را عشق است.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

ادبیات سیاسی کشور به ابتذال سقوط کرده است. این وضع فجیع نتیجه چیست؟ چرا فقط ناسزای سیاسی در سطح عمومی تولید می‌شود و نشان چه چیزی در عرصه سیاسی و سیاست عمومی است؟ رواج «کلام سیاسی مبتذل» نه «کلام سیاسی عقلانی مولد خرد، ‌ تدبیر و حل مسأله» را می‌توان حداقل نتیجه سه عامل دانست … عامل اول، فقدان ماشین تولید خرد سیاسی و سیاستی؛ عامل دوم، بی‌شمار شدن محدودیت‌های سیاست‌ورزی و برنامه‌ریزی؛ عامل سوم، شهروندی نابرابر و بهره ناعادلانه شهروندان از قدرت. هر کدام را توضیح می‌دهم … یک. خرد سیاسی و سیاستی یا آن‌چه که ارزش شنیدن، ظرفیت برنامه‌ریزی و پیشبرد منافع ملی، و قابلیت حل مسأله داشته باشد، فکر و منظومه اندیشه‌ای ارزشمندی است که در فرایند کار تخصصی سیاسی-سیاستی تولید می‌شود. تجهیز نمایندگان مجلس یا وزارتخانه‌های دولت به برنامه سیاسی و سیاست درست، به نهادی تخصصی برای تولید چنین محصول پیچیده‌ای نیاز دارد …تولید یک پرس چلوکباب هم سازمانی به نام رستوران نیاز دارد، چگونه می‌شود «فکر سیاسی-سیاستی» و برنامه اداره درست کشور بدون نهاد یا ماشینی به نام حزب، که یک نهاد بسیار مهم تخصصی تولید نرم‌افزار اداره ...

تو درد بکش، من هم داد می‌کشم.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

برخی مسئولان سال‌هاست، و در صدر آن‌ها برخی نمایندگان مجلس اخیرا و به شدت، رفتار جالبی در پیش گرفته‌اند. من این رفتار را «پوپولیسم نو» یا «تو درد بکش، من هم داد می‌کشم» نام‌گذاری می‌کنم.. بیماری را تصور کنید که از شکستگی استخوان، ضرب‌خوردگی شدید، عفونت و درد شدید دندان، یا آپاندیس نیازمند مراقبت و عمل درمانی به پزشک مراجعه کرده است. پزشک هم دست می‌گذارد روی عضوی که شدید درد می‌کند، فشار می‌دهد، به بیمار هم می‌گوید این‌جا بیمارستان است و باید آرامش را حفظ کرد؛ هیس، سر و صدا نکن؛ اما خودش داد می‌کشد.. بیمار در چنین حالتی حتما می‌گوید پزشک‌جان، من دردم می‌آید، تو چرا داد می‌کشی؟ داد کشیدن را خودم بلدم؛ تو راهکاری، درمانی، کار بهتری بلد نیستی؟ پزشک هم می‌گوید: من دارم داد می‌کشم که بقیه بفهمند تو وضعیت اورژانسی داری و باید رسیدگی‌ کنند؛ من دارم جلب توجه می‌کنم.. حال بیمار و پزشک، دقیقا حال برخی مدیران و نمایندگان مجلس در این روزهاست. مردم درد می‌کشند آن‌ها هم داد می‌کشند. ...

اندازه فدراسیون جهانی والیبال عقل و درایت داریم؟.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

امتیازگیری بازی والیبال قبل از سال ۱۹۹۹ این گونه بود: تیمی که سرویس می‌زد باید توپ را در زمین حریف می‌خواباند تا امتیاز بگیرد. این سبب می‌شد گاهی چندین بار توپ بین دو تیم رد و بدل شود اما امتیازی به دست نیاید. فدراسیون جهانی والیبال در سال ۱۹۹۹ امتیازگیری به شیوه رالی را وضع کرد: هر تیمی توپ را در زمین حریف بخواباند امتیاز می‌گیرد. لیبرو یا بازیکن آزاد هم از سال ۱۹۹۷ به مسابقات و از سال ۱۹۹۸ در کتاب قواعد والیبال فدراسیون جهانی اضافه شد … مطالعات زیادی درباره اثر تغییر قاعده امتیازگیری والیبال نشان می‌دهند: امتیازگیری به شیوه رالی، زمان انجام بازی والیبال را قابل پیش‌بینی کرده است. امتیازگیری به شیوه قبلی سبب می‌شد معلوم نباشد چند سرویس باید زده شود تا تیمی به امتیاز ۱۵ و دو امتیاز فاصله با حریف برسد تا یک دست تمام شود. حالا معلوم است که هر سرویس یک امتیاز است و زمان تقریبی برد یکی از دو تیم مشخص است … پیش‌بینی‌پذیر شدن زمان بازی والیبال به تلویزیون‌های جهان اجازه می‌دهد زمان تقریبی نسبتا دقیق لازم برای پخش یک مسابقه را بدانند، زمان اجاره کردن ماهواره یا تخصیص زمان به مسابقه در میان بر ...

این یک هشدار جدی است.. مسابقه‌ی انداختن اقتصاد ایران در واگرایی پولی

در سال ۹۸:.۱. در حدود ۹ میلیارد دلار صادرات نفتی داشتیم.۲. کرونا نبود.۳. صادرات غیرنفتی به کشورهای همسایه متوقف نشده بود.۴. حقوق کارمندان دولت افزایش بیش از تورم نداشت.۵. هنوز الوعده‌ها، الوفا نشده بود و بار جدیدی بر نظام کاملا ورشکسته‌ی بازنشستگی کشور تحمیل نشده بود.۶. در ماه عسل پهپاد و الفجیره و آرامکو بودیم و حداقل تا شهریور احتمال مذاکره‌ی جدی داشت قوت می‌گرفت.۷. مجلس هر روز در پی طرحی جدید برای افزایش کسری بودجه و افزایش نقدینگی نبود.۸. بورس هنوز نقش عامل جذب شوک‌ نقدینگی را بازی می‌کرد.۹. ...

هیچ حکومتی نباید گوشت فیل بخورد.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

مولانا در دفتر سوم مثنوی داستان مسافران هند را می‌گوید که پند ناصحی را که گفت در این مسیرتان گله‌های فیل هست و مبادا بچه فیل‌ها را شکار کنید، به گوش نگرفتند و از گرسنگی بچه فیلی را شکار کردند و خوردند؛ الا یک نفر که گوش به حرف ناصح سپرد و از خوردن گوشت فیل سر باز زد. جمع چون به خواب رفتند، فیل بزرگ خشمگین از راه رسید، دهان هر یک را بو می‌کرد و چون بوی بچه فیل به مشامش می‌رسید، فرد را زیر پا له می‌کرد و از آن جمع جز یک نفر که گوشت بچه فیل نخورده بود جان سالم به در نبردند.. مر لب هر خفته‌ای را بوی کرد/بوی می‌آمد ورا زآن خفته مرد. از کباب پیل‌زاده خورده بود/بر درانید و بکشتش پیل زود. تعبیر مولانا این است که «اولیا اطفال حق‌اند ای پسر» و خداوند حافظ اولیا (فیل‌بچگان خویش) است. مولانا اما راه تفسیر را که نبسته است. داستان را به گونه دیگری هم می‌شود در راستای حکمرانی تعبیر و تفسیر کرد.. حکومت و اصحاب قدرت فی‌نفسه به دلیل داشتن قدرت، ابزار تصمیم‌گیری و اعمال خشونت؛ و هم‌زمان به دلیل نیاز داشتن به منابع برای حکمرانی و پیش بردن اهداف جمعی و شخصی؛ بی‌شباهت به آن جماعت مسافران گرسنه هند نیستند. م ...

نمی‌پرسی سهراب با یتیمی چه کرد؟.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

پیرمرد را که حالا ماشاءالله هشتاد ساله شده بیشتر از سه دهه است که می‌شناسم. آرام، کم‌حرف، پرحوصله و مهربان است. او با همسرش در خانه نشسته بودند که زنگ در صدا کرد. همسرش پرسید «کیست در این ایام کرونایی؟» عرض حیاط را طی کرد و در را گشود. آقایی پشت در ایستاده بود، گفت: می‌توانم چند دقیقه با شما صحبت کنم؟ پیرمرد گفت «پس بگذار بروم ماسک بزنم و بیایم.». پیرمرد را جلوی در داشته باشید تا نگاهی به زندگی اشرف خانم بیندازیم. شوهر خدا بیامرزش که تصادف کرد و از دنیا رفت، او بی‌درآمد با دو سه بچه قد و نیم‌قد یتیم ماند. پدر شوهرش هر جور بود به دادشان رسید و افتان و خیزان بچه‌ها بزرگ شدند. ...

حرمت جان و بدرقه استاد شجریان.. محمد فاضلی - عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

من مثل چند ده میلیون ایرانی با موسیقی و ربنای محمدرضا شجریان بزرگ شده‌ام، خاطره دارم و برای وداع هفده مهر با او گریستم؛ اما شکستن قواعد زندگی در دوران کرونا برای نشان دادن ناراحتی از پر کشیدن او به ابدیت را هم عقلانی و سازگار با منش شجریان نمی‌دانم.. رعایت حرمت جان و انجام ندادن کاری که جان و امنیت انسانی را به خطر اندازد ضروری است. انتقال و شیوع کرونا، مراسم محرم، سفر به شمال، اربعین یا تشییع استاد شجریان نمی‌شناسد.. استاندارد دوگانه نباید داشت. تجمع در ایام کرونا، مخل امنیت جامعه است. تردید ندارم تجمع برای تشییع دردانه آواز و موسیقی ایران با منش او که ایران و ایرانی را دوست داشت، سازگاری ندارد.. سالیان بسیار بدون خطر کرونا و با امکان تجمع هزاران نفر برای بزرگداشت محمدرضا شجریان خواهد آمد. جان و امنیت جامعه را نباید به خطر انداخت. این احترام به منش آن بزرگ است.. ...

در مهر آمد، به مهر زیست و در مهر رفت.. محمد فاضلی - عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

محمدرضا شجریان به ابدیت پر کشید. -----. گفت کسی خواجه سنایی بمرد. مرگ چنین خواجه نه کاریست خرد. کاه نبود او که به بادی پرید. آب نبود او که به سرما فسرد. شانه نبود او که به مویی شکست. دانه نبود او که زمینش فشرد. گنج زری بود در این خاکدان. ...

دعاگویان سلامت آقای ترامپ.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

این‌که دونالد ترامپ در بیمارستان به علت بیماری کرونا بستری شده عجیب نیست، هر کسی از جمله رئیس‌جمهور هر کشوری ممکن است بیمار شود؛ اما این‌که کسانی در کشور ایران از میان مردمی که بیشترین خسارات به زندگی‌شان از دوران ریاست جمهوری ترامپ رسیده است دعاگویان برای او سلامتی آرزو کنند خیلی عجیب است. من از صبح کسانی را دیده‌ام که آرزو می‌کنند ترامپ سالم از بیمارستان مرخص شود … دسته اول دعاگویان ترامپ اغلب مردم عادی هستند که فکر می‌کنند اگرچه ریاست جمهوری ترامپ و بازگرداندن تحریم‌ها و فشار حداکثری خسارات وحشتناکی به اقتصاد ایران وارد کرده و زندگی برای مردم سخت شده، اما امیدی هم به اصلاح در داخل نیست و مگر فشارهای خارجی پنجره‌ای به اصلاحات اساسی اقتصادی، تجدیدنظر در شیوه‌های حکمرانی و بازگشتن از مسیرهای نادرست باز کند … دسته دوم دعاگویان سلامت آقای ترامپ کسانی هستند که فکر می‌کنند مرگ احتمالی او از کرونا، بخت پیروزی جو بایدن را افزایش می‌دهد، و گشایش در وضعیت اقتصادی و حتی اثر روانی این پیروزی، اوضاع دولت حسن روحانی را بهبود می‌دهد و این چیزی نیست که آن‌ها دوست داشته باشند … من فکر می‌کنم «تحریم و ...

ابعاد بحران دناپلاس.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه‌ شهید بهشتی

ظاهرا قرار است یک دستگاه خودروی دناپلاس به برخی نمایندگان مجلس تحویل شود، با قیمت ۳۰۲ میلیون تومان (تقریبا نصف قیمت بازار) که با کسر اقساط سه ساله از حقوق‌شان، قیمت را بپردازند. ابعادی از این مسأله را بررسی کنیم.. یک. افت سیاست‌ورزی در کشور به حد بحران در تحویل خودرو به نمایندگان، خود نشان‌دهنده وضعیت نابه‌هنجار و نابه‌سامان سیاسی است. گویی مجلس درگیر هیچ کار مهم‌تری نیست، الا قانون انتخاباتی که پیش‌تر درباره‌اش نوشته‌ام، دادن رانت قیر رایگان یا بستن و فیلتر کردن فضای مجازی که این‌ها خودش نشانه وضعیت بیمار است.. دو. این‌که تکلیف حمل و نقل نماینده مجلس هنوز مشخص نیست، نشانه بیماری عمیق در نظام اداری است. قانون درخصوص این امر چه می‌گوید؟ اگر قانون تعیین کرده و باز خودرو می‌گیرند که قانون‌گریزی توسط قوه قانون‌گذاری است، و اگر مشخص نکرده و مسکوت است؛ هر دو نشان‌دهنده بیماری در سامان اداری و حقوقی است.. ...

کوتاه کردن پاچه شلوار وقت دارد.. محمد فاضلی - عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

مردی شلواری خریده بود که پاچه‌های آن برایش بلند بود. به خانه که رسید به همسرش گفت شلوار را ده سانت کوتاه کند. همسرش مشغول کاری بود و گفت بگذار انجام می‌دهم. مرد دید امیدی به زن نیست، سراغ دخترش رفت و گفت دخترم این شلوار را ده سانت کوتاه کن. دختر نیز گفت حالا درس دارم، بگذار انجام می‌دهم … مرد دید از تنور این دو آبی گرم نمی‌شود، خودش دست به کار شد و ده سانت از طول شلوار برید. نیمه شب همسرش هم به یاد افتاد و بلند شد ده سانت دیگر کوتاه کرد. دختر بیچاره هم بی‌خبر از همه جا صبح زود قبل از سر کار رفتن پدر بلند شد و ده سانت هم او کوتاه کرد. مرد که موقع رفتن شلوار را پوشید، شلواری شده بود!!. سیاست و سیاست‌گذاری هم عین شلواری می‌ماند که باید به موقع ده سانت از طولش کم کرد. ...

شیرینی!! پرملات یا کم‌ملات؟.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

نماینده‌ای گفته «شیرینی اگر پرملات باشد با رشوه یکی است اما اگر فردی یک جعبه شیرینی یا مبلغ ۵۰۰ هزار تا ۱ و ۲ میلیون تومان پرداخت کند تنها شیرینی محسوب می‌شود، همان‌طور که شخصی به خانه کسی می‌رود و به اندازه بضاعت خود هدیه می‌دهد. اما اینکه افراد مبلغ‌های ۱۰۰ یا ۵۰۰ میلیون تومانی در ادارات رد و بدل می‌کنند، رشوه محسوب می‌شود. ما نمایندگان اگر خلاء قانونی مشاهده کنیم، حتما آن‌را اصلاح کرده تا قانون به درستی اجرا شود.». یادم هست وقتی کتاب «مقدمه‌ای بر سنجش فساد» (۱۳۸۶) را می‌نوشتم، در متون ذکر شده بود که سازمان ملل متحد به هنگام تدوین «کنوانسیون مبارزه با فساد» (که سال ۲۰۰۳ مصوب شد) با مشکل تعریف فساد مواجه شدند. فساد صورت‌های مختلف دارد و ارائه تعریفی جامع دشوار است. متخصصان راهبرد برشمردن مصادیق فساد و گونه‌های آن‌را انتخاب کرده بودند … انواع فساد نظیر رشوه، اختلاس، فساد خاکستری، سیاه، فساد یقه سفیدها، فساد کلان، فساد خرد، و اخاذی در وصف گونه‌های فساد ذکر شده‌اند … از این به بعد «شیرینی کم‌ملات» و «شیرینی پرملات» را هم می‌شود در ادبیات متخصصان مطالعات فساد گنجاند. این گونه مفاهیم تخصصی ...

ما ایرانیان، کجا و چرا شکست خوردیم؟.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

«تا وقتی کسی نپذیرد که بله، من مشکلی دارم، هیچ پیشرفتی برای حل مشکل وجود نخواهد داشت.» و در سطح ملی یعنی: «توافق همگانی درباره وضعیت بحرانی کشور.» این دو جمله طلایی از دایموند در کتاب «آشوب: نقاط عطف برای کشورهای بحران‌زده» بود که برای‌تان نوشتم تا در مورد یک مشکل صحبت کنم شاید به این آستانه برسیم که بله! ما مشکلی داریم!. مسأله کیک در ایران چیست؟. ما در بحرانیم: ارزش پول ملی با شیب تند سقوط می‌کند، خط فقر و درصد فقرا بالا می‌رود؛ بیکاری، دو رقمی مثبت و تورم دو رقمی منفی است. این بحران ریشه در شکست بسیار بزرگ‌تری دارد که من نام آن‌را «مساله کیک» گذاشته‌ام.. جوامع با ترکیبی بهینه از «تولید» و «توزیع» بقا و ارتقا می‌یابند. برای مثال، جامعه‌ای را در نظر بگیرید که فقط کشاورزی می‌کنند؛ حکومت هم از کشاورزی مالیات می‌گیرد و بین سالمندان و ازکارافتادگان (که نمی‌توانند «تولید» کنند)، نیروهای نظامی برای دفاع و دستگاه اداری برای حفظ نظم و خدمات عمومی «توزیع» می‌کند …داستان کیک چیست؟ یک بار ما در جستجوی درست کردن کیک بزرگتری هستیم (تولید) و یک بار هم این است که در جستجوی سهم بزرگ‌تری از کیک موجود ( ...

خداحافظ بابا لنگ دراز عزیز.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

نسبت ما بچه‌های مدرسه که حالا هزاران نفر هستیم با شما بی‌شباهت با نسبت جودی آبوت و بابا لنگ درازش نیست. من هیچ وقت در همه سی‌ودو سالی که شما بر زندگی‌ام اثر گذاشتید و تا آخر عمر با من خواهید ماند، شما را ندیدم، و از بقیه هم‌کلاس‌ها نیز نشنیدم که شما را دیده باشند. می‌دانید چرا دوست دارم شما را بابا لنگ دراز بخوانم؟. راستی بابا لنگ دراز، تابستان هزار و سیصد و شصت و هفت را یادتان هست؟ خبر آمد که در شهر مدرسه‌ای راه‌اندازی می‌شود شبانه‌روزی، امتحان ورودی دارد، دانش‌آموزان زرنگ را از سراسر استان می‌پذیرد و بچه‌های روستایی و شهرستانی را به خرج مدرسه خوابگاه می‌دهند. سال اول نود نفر برگزیده شدند و من هم بین آن‌ها بودم. روستایی و شهرستانی هم زیاد؛ و قولت هم قول بود، خوابگاه، غذا و بقیه امکانات فراهم شده بود.. من هیچ وقت بابا لنگ درازی که مدرسه را ساخته و مخارجش را تأمین می‌کرد، ندیدم، بقیه هم ندیده بودند. برخی از جمع ما اگر در مدرسه شما جمع نمی‌شدیم معلوم نبود راهی به دانشگاه و سرنوشت امروز می‌داشتیم. ...

شجریان، زاده تاریخ.. محمد فاضلی - عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

قله‌های تاریخ هنر و فرهنگ دست به دست هم می‌دهند تا خواننده‌ای بشود محمدرضا شجریان …مولانا، حافظ، سعدی، سایه و مهدی اخوان ثالث و … باید سروده باشند؛ پایور، محجوبی، لطفی، علیزاده، شهناز، نی داود، کلهر، مشکاتیان و … باید ساخته و نواخته باشند؛ و زمانه باید چنان پرفراز و نشیب باشد که هوشمند مرد راه، ادراکش از تلخ و شیرین روزگار را به قالب الحان بریزد و جلوه کند، تا شجریان تاریخی زاده شود …زمانه باید صد سال به حال و هوای مرغ سحر معنا بدهد تا خواننده‌اش آن معنا را بر فراز تاریخ، زمزمه کند، فریاد بکشد و دل و دماغ آدمیان را به سرزمین آزادی بکشاند …دینداری و مظاهرش باید محل مناقشه شوند تا ربنا به سیاست آغشته شود؛ و موسیقی رنگ اعتراض بگیرد تا معنا از زیبایی موسیقایی و دینداری فراتر رود …زمانه باید تفنگ به دست بگیرد. وخواننده بخواند «تفنگت را زمین بگذار» تا موسیقی رنگ و رنگ ضدخشونت بگیرد و کارکرد هنر با آزادگی در هم آمیزد …و این گونه هزاردستان تاریخی زاده می‌شود، ایستاده بر قله‌ها، و موسیقی «بیداد» می‌کند، خواننده «در خیال» آدمیان «سرو چمان» ی می‌شود که قصه‌های «دل مجنون» روایت می‌کند، «سر عشق» می ...

«حفظیات بی‌مسئولیت» توهم است.. محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

رؤسای هفت انجمن علمی علوم اجتماعی نامه‌ای به وزیر آموزش و پرورش نوشته‌اند و به مجاز شدن استخدام دانش‌آموختگان سطح ۲ و ۳ حوزه علمیه برای دبیری تاریخ و علوم اجتماعی اعتراض کرده‌اند. «چرا کسانی فکر می‌کنند قرار دادن دانش‌آموختگان رشته‌های غیرمرتبط – از جمله سطح ۲ و ۳ حوزه علمیه – در جایگاه تدریس تاریخ و علوم اجتماعی درست است؟» یک پاسخ، کاملا روشن، صریح و مؤثر است: رابطه قدرت. کسانی به پشتوانه قدرت به علم و تخصص توجه نمی‌کنند؛ اما ریشه دیگری هم دارد و فقط رابطه قدرت نیست … قدرت از ترس آبرویش، مدعی نشاندن آدم‌های غیرمتخصص هر سطحی از علوم حوزوی به جای پرستار، پزشک، مهندس، برنامه‌نویس و … نمی‌شود. قدرت می‌داند که افکار عمومی را نمی‌شود برای نشاندن غیرمتخصصان در جای پزشک و مهندس توجیه کرد، اما فکر می‌کند متخصص علوم دینی می‌تواند تاریخ و علوم اجتماعی هم تدریس کند، و به این ترتیب هر دو تخصص علوم دینی و علوم اجتماعی و تاریخ را کم‌اعتبار می‌کند. چرا؟. یک. یک کلمه حداقل از دوره دبیرستان در ذهن دانش‌آموزان می‌کنند: «حفظیات». هر دانش‌آموزی که درس نمی‌خواند، حال و حوصله ریاضی و فیزیک نداشت، صرف‌نظر از ...