دغدغه ایران

نقص فنی هواپیمای نروژی و فرصت‌سوزی‌های ما. (محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

یک فروند هواپیمای بوئینگ ۷۳۷ متعلق به خطوط هوایی نروژ در تاریخ ۲۳ آذرماه ۱۳۹۷، زمانی که از امارات عربی متحده راهی اسلو نروژ بود، به دلیل نقص فنی موتور مجبور شد در فرودگاه شیراز به زمین بنشیند. مسافران و خدمه یک روز بعد ایران را ترک کردند اما هواپیما ۷۰ روز در فرودگاه شیراز زمین‌گیر شد تا قطعات لازم برای تعمیر هواپیما برسد و فرودگاه شیراز را در ۴ اسفند ترک کند. این ماجرا حاوی نکات مهمی بود که به سادگی از کنار آن‌ها گذر شد.. اول، اگر هواپیمایی نروژی برای تأمین قطعات باید هفتاد روز در فرودگاه شیراز زمین‌گیر شود، می‌شود برآورد کرد که تحریم‌ها بر سر صنعت هوایی ایران – کشوری وسیع با ظرفیت توسعه زیاد صنعت هوایی؛ و موقعیت جغرافیایی کم‌نظیر برای تبدیل شدن به مرکزی برای صنعت هوایی جهان، چه می‌آورند. همین یک قلم نشان می‌دهد تحریم‌ها نعمت نیستند، و خسارات بسیار بر این سرزمین و مردم وارد خواهند کرد.. دوم، جا دارد بپرسیم اگر شرکت نروژی برای رساندن قطعات به ایران و تعمیر هواپیما، هفتاد روز معطلی (و در نتیجه هزینه‌های بسیار از جمله هزینه بلااستفاده ماندن یک سرمایه قابل توجه گران‌قیمت) را تحمل کرده است ...

بیانیه اقتصادی جمعی از محققان جوان کشور. (محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

جمعی از محققان اقتصادی و اجتماعی کشور در شرایط دشوار امروز اقتصاد ایران، متن کوتاه «بیانیه اقتصادی جمعی از محققان جوان کشور» را آماده‌ کرده‌اند. این جمع ۴۰ نفره همگی از دانش‌آموختگان برترین دانشگاه‌های ایران و جهان و آشنا به سیاست‌گذاری کشور هستند. از مردم تقاضا می‌کنیم این بیانیه را با دیگران به اشتراک بگذارند و زمینه‌ساز گفت‌وگوی اجتماعی وسیع، رسیدگی به این بیانیه و بحث درباره اصلاحات اساسی در اقتصاد ایران شوند.. متن بیانیه. عدالت یکی از آرمان‌های انقلاب اسلامی بود؛ اما با وجود تلاش‌های فراوان، نسبت به آنچه در نظر داشتیم، «در زمینه عدالت عقب مانده‌ایم». ریشه ناکامی در عدالت اقتصادی را می‌توان در نوع سیاست حمایتی‌مان یافت. در این چهل ساله، شالوده‌ی سیاست‎های حمایتی دولت، حمایت از مصرف کنندگان از طریق عرضه کالا با قیمت‌های یارانه‌ا‌ی و تعیین دستوری قیمت بوده است؛ تخمین‌های مختلف، یارانه‌ پنهان در قیمت حامل‌های انرژی را بین۶۰۰ تا ۹۰۰ هزار میلیارد تومان در سال اعلام کرده‌اند که معادل روزی ۲ تا ۳ دلار یارانه پنهان برای هر ایرانی‌ست؛ لیکن یارانه پنهان، یکسان توزیع نمی‌شود. ساکنین شهر‌های ب ...

مادر ما شرمنده‌ایم. (محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

تقدیم به همه مادران سرزمین‌ام ایران. مادرجان، روزت که فرامی‌رسد، یک مشت کلمات زیبای تهی را ردیف می‌کنیم ما مردها، نثارت می‌کنیم و این گونه عذاب وجدان نداشته‌مان را تسکین می‌بخشیم؛ و آن‌ها که دست‌مان به دهان‌مان می‌رسد، چیزی از متاع دنیا چاشنی آن همه زیبای تهی می‌کنیم تا جبران همه بدکرداری‌های ما باشد.. مادرم، راستش کار دنیا دست ما مردها بود. ما از اول تاریخ، پادشاه، پیامبر، سیاستمدار، صاحب ملک و ملک، قاضی، سرباز، فرمانده، پاسبان، قهرمان و هر نام نشان‌داری شدیم. مادرم، شما این گوشه و آن گوشه تاریخ نشسته بودی به نظاره این میدان‌داری مردان، و هر گاه به تو میدان داده شد، شرطش این بود که مثل ما باشی، «زن مرد»، مثل بدترین ما و نه هم‌چون نیک‌ترین‌مان.. ما جنگیدیم و خون ریختیم، آوارگی‌اش سهم تو بود با فرزندانی که به دندان می‌کشیدی؛ آن‌گاه که ما شکست خوردیم، تو را به اسیری بردند، و آن‌گاه که پیروز شدیم باز تو را به اسیری گرفتیم و همه مصائبش. فتح کردیم، فرزندان تو را کشتیم و در سوگ نشستی، و چون فتح کردند، همسر و فرزندان تو را به خاک و خون کشیدند و باز سهم تو سوگ بود، اسیری و بی‌حرمتی.. سهم‌ات از ...

جزیره تولید علم. محمد فاضلی (عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

یکی از معضلات اساسی نظام علمی در ایران تولید علم بی‌تقاضاست. تولید علم بی‌تقاضا هم به همان اندازه تولید کالای بی‌تقاضا هدر دادن منابع و به تدریج ضایع کردن نظام تولید است. تولید علم بی‌تقاضا در نهایت به پیدایش «جزیره تولید علم» خواهد انجامید. «جزیره تولید علم» جایی است که آن‌چه علم پنداشته می‌شود، بدون ارتباط معنادار با سایر عرصه‌ها، تولید و منتشر می‌شود اما اثر بیرونی معناداری بر توسعه باقی نمی‌گذارد و از آن‌جا که از اثرگذاری بر عرصه‌های دیگر بازمی‌ماند، به تدریج خودش به هدف بدل می‌شود. واقعیت آن است که در همه سال‌هایی که تعداد مقالات مرتبط با مدیریت منابع آب ایرانیان – فارسی و بالاخص انگلیسی – در مجلات علمی رشد می‌کرده، کسری آبخوان‌ها هم افزایش می‌یافته؛ هر قدر مقالات اقتصاددانان بیشتر شده، رشد اقتصادی کمتر، بیکاری و تورم بیشتر شده است؛ و همین‌طور الی آخر در عرصه‌های دیگر نیز ارتباطی میان رشد تعداد مقالات و وضعیت واقعی مشاهده نمی‌شود. تعداد مقالات ثبت‌شده از ایرانیان در پایگاه SciMago نشان می‌دهد که رتبه ایران از ۱۹۹۶ تا ۲۰۱۷ از ۵۲ به ۱۶ بهبود یافته است، اما دوسوم این دوره متناظر با ر ...

چرا مالیات نمی‌دهند؟. (محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

من اطمینان دارم شما جزء اکثریت مردمی هستید که به آن‌چه در این یادداشت، می‌نویسم و می‌پرسم حتی فکر نکرده‌اید. نوشته و سؤالم درباره معافیت مالیاتی است. بگذارید قبل از ورود به مسأله اصلی، از این خبر شروع کنم که مجلس روز سی بهمن، کارمندان دولتی و غیردولتی دارای درآمد تا سقف سالیانه ۳۳ میلیون تومان، و کسبه و مشاغل تا سقف ۲۵٫۸ میلیون تومان را از مالیات معاف کرد. این یعنی کارمندانی که تا ماهی ۲۷۵۰۰۰۰ تومان حقوق می‌گیرند و کسبه‌ای که تا ماهی ۲۱۵۰۰۰۰ تومان درآمد دارند از مالیات معاف هستند. معافیت مالیاتی صاحبان درآمدهای پایین در همه جهان متداول است، اما معافیت مالیاتی مسأله‌ای بسیار عظیم‌تر از معافیت کارمندان و کسبه‌ای با این سقف‌های درآمدی است. من می‌دانم که مالیات ابزاری برای تنظیم‌گری هم هست و فقط منبع درآمد دولت نیست. مالیات برای رسمی کردن اقتصاد، تنظیم انگیزه‌های فعالان اقتصادی و برای مثال کاهش مالیات در یک بخش به‌منظور جلب سرمایه‌گذاری در آن کاربرد دارد. پرسش‌هایم اما علی‌رغم این دانسته، کماکان اهمیت دارند، پس حالا می‌توانیم یک گام به اصل مطلب نزدیک‌تر شویم. فصل اول از باب چهار قانون مالی ...

بشکه، برنج، مشروب الکلی. (محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

من از سال ۱۳۸۱ که ارتباطم با مازندران بیشتر شد و بعدها که ساکن آن‌جا شدم، شانزده سال است که هر وقت نیاز به برنج داشته باشیم، از یک شالیکوبی منصف درستکار، برنج می‌خرم. دو بشکه که معمولا از آن‌ها برای ترشی، خیارشور و حبوبات استفاده می‌شود، برای نگهداری برنج هم همان سال‌ها تهیه کردم و تا همین پارسال سالم بودند. بشکه‌ها بر اثر تعدد اسباب‌کشی و جابه‌جایی، شکستند. برنج امسال باید در بشکه جدید ریخته می‌شد.. وارد مغازه پلاستیک‌فروشی شدم و پرسیدم بشکه صدلیتری دارید؟ فروشنده ابتدا درباره بالا رفتن قیمت دلار، کم شدن مواد اولیه و نایاب شدن بشکه حرف زد. گفتم با همه این احوال، بشکه صدلیتری چه زمانی دست‌تان می‌رسد. گفت باید سفارش بدهم، و ادامه داد کارت با بشکه چهل لیتری راه نمی‌افتد، از این‌ چهل لیتری‌ها هم می‌شود برای انداختن مشروب استفاده کرد. تعجب کردم، اما بدون واکنش خاصی گفتم آقا من همان صدلیتری را نیاز دارم، بشکه چهل لیتری برای برنج کم است. ...

آمارها به‌مثابه لباس زیر و متهم. (محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

دوستی دارم که سالیانی در آمریکا آمار هم تدریس کرده است و جمله‌ای را از قول آرون لونشتاین استاد مشهود آمار نقل می‌کرد که ترجمه بهداشتی آن هست: «آمارها مثل لباس زیر هستند، بخش زیادی از بدن را نمی‌پوشاند، اما آن‌چه را مخفی می‌کنند، اساسی است.» این جمله علی‌رغم ظاهر غیرمؤدبانه، از حکمتی عمیق برخوردار است و نقد معطوف به یکی از مهم‌ترین ابعاد حکمرانی مدرن است. حکمرانی بر سنجش متکی است و برای برنامه‌ریزی، توسعه، تأمین امنیت، برقراری عدالت و همه مقولات مرتبط با حکمرانی، باید کمیت‌های بی‌شماری را اندازه گرفت. حکمرانان باید تعداد جمعیت، دارایی و درآمد مردم، برخورداری‌شان از مواهب زندگی، مقدار سلامت، ارزش‌ها و نگرش‌ها، عادات رفتاری و صدها شاخص دیگر را اندازه بگیرند تا حکمرانی باکیفیت میسر شود. حکمران هر آن چه را اندازه می‌گیرد باید بی‌کم و کاست در اختیار مردم هم قرار دهد. حفاظت از این داده‌ها به نحوی که زندگی خصوصی مردم فاش نشود و کسی از آن‌ها سوءاستفاده نکند هم به همان اندازه اهمیت دارد. نظام حکمرانی باید رفتار، کردار و دست‌آوردهای خودش را هم اندازه بگیرد و به صورت شفاف به مردم عرضه کند. مردم با ...

چهل سالگی انقلاب، سیرن‌ها و سیاست. (محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

سیرن، موجوداتی افسانه‌ای هستند که غالبا با بدنی هم‌چون پرندگان و صورت زنان زیبارو تصویر شده‌اند. افسانه‌ها می‌گویند «سیرن» ‌ها دختران خدای دریا بوده‌اند. آن‌ها آوازهای زیبا و بسیار فریبنده می‌خواندند و دریانوردان را با آوای خود گمراه کرده و به دام صخره‌های مرگ‌آور می‌کشاندند و هر که سیرن‌ها را می‌دید و به آوازشان گوش می‌سپرد، جان سالم به در نمی‌برد.. اودیسیوس قهرمان افسانه‌ای یونان، برای گذر کشتی‌اش از نزدیک سیرن‌ها، موم در گوش ملوانان خود ریخت تا صدایی نشنوند و به ایشان گفت خودش را به دکل کشتی ببندند تا صدای ایشان را بشنود اما نتواند مسیر کشتی را به بیراهه بکشاند. ادیسیوس آواز سیرن‌ها را شنید اما به سلامت از دریا عبور کرد. او اختیار گوش سپردن به صدای سیرن‌ها را داوطلبانه از خود سلب کرده بود.. دریای سیاست‌گذاری عمومی هم عین دریای یونان باستان، از سیرن‌ها پر است. سیرن برای سیاست‌گذار، بهره گرفتن از اختیارات و منابعی است که در ابتدا دست یافتن به آن‌ها مثل آواز سیرن‌ها، زیبا و خوش‌گوار است اما مدتی مأنوس بودن با آن‌ها، مصیبت به بار می‌آورد. افسانه‌ سیرن‌ها از این منظر شاید یکی از شبیه‌تری ...

نانش دهید و از ایمانش مپرسید. (محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

دو روز آخر هفته را به پیشنهاد دوستانی، زدیم به دل کویر، زیر آسمان پرستاره زیبا، بهشتی از ایران‌زمین؛ و هنگام بازگشت، از شاهرود عازم شدیم به روستای خرقان، به دیدار مقبره «شیخ ابوالحسن خرقانی» از بزرگان صوفیه، متولد ۳۵۲ و متوفی به ۴۲۵ قمری. قریب هزار سال پیش می‌زیسته است.. تواریخ درباره مقامات و معارفش بسیار گفته‌اند. گویند که غمخوار خلق و دوستدار خدمت به ایشان بوده است. عبارتی را از او پیش‌تر نیز شنیده بودم و امروز در کنار مقبره‌اش بار دیگر خواندم و تکرار کردم. گفته بود در خانقاه شیخ ابوالحسن خرقانی بنویسند: «هر که در این سرا درآید نانش دهید و از ایمانش مپرسید چه آنکس که به درگاه باری تعالی به جان ارزد البته بر خوان بوالحسن به نان ارزد.». شیخ حسن خرقانی، هزار سال پیش‌تر، آن‌ زمان که کشیشان مسیحی، بسیار از ایمان می‌پرسیدند و نه نان، که جان آدمیان نیز به ظن بی‌ایمانی می‌ستاندند، توصیه می‌کرد که نان آدمیان را پیوند به ایمان‌شان نزنید. گروهی باقی‌اند هنوز که فکر می‌کنند اولا قادرند ایمان آدمیان را اندازه بگیرند، و خوش دارند از قدرت خویش برای پیوند نان و ایمان بهره بگیرند. شیخ خرقانی دریافته ...

انقلاب، ساخت‌وسازها، ساخت‌وپاخت‌ها و سازوکارها. محمد فاضلی (عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

هر سال در بهمن‌ماه، فهرستی از جاده، ریل، سد، شبکه، نیروگاه، کارخانه فولاد، تأسیسات آبرسانی، مدرسه، دانشگاه و … به عنوان دست‌آوردهای نظام جمهوری اسلامی ایران معرفی می‌شود. من تردید ندارم که ساختن این گونه زیرساخت‌ها برای توسعه اقتصادی ضرورت دارند و بی‌گمان بخش مهمی از آن‌ها دست‌آوردهایی قابل احترام‌اند که هم‌چون دارایی‌های ارزشمند ملت ایران باید آن‌ها را ارج نهاد و هم‌چون امانتی برای نسل‌های آتی به ایشان منتقل کرد. انقلاب را اگر با این رویکرد بنگریم، می‌توان نام این رویکرد را «و_ساخت‌وساز» نامید. انقلابی که دست‌آوردهایش را در قالب بتون، فولاد و فناوری متجلی و ارائه کرده است. کیفیت زندگی ایرانیان، قدرت ملی و امنیت ملی، ثبات و پایداری و چشم‌انداز توسعه‌ کشور تا اندازه زیادی توسط همین دست‌آوردها حاصل شده است. جمهوری اسلامی ایران را اما می‌توان در چهل سالگی‌اش از زاویه دیگری نیز نگریست، زاویه‌ای که من بر آن نام «» می‌گذارم. سازوکارها از جنس نرم‌افزار اداره کشور و قاعده بازی هستند و بر این باورم که جمهوری اسلامی ایران در چهل سال اول عمرش، بسیار کمتر از آن‌ مقدار که کمر همت به توسعه سخت‌افزار ...

کم‌آبی سرزمین ایران چقدر است؟. (محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

شما هم حتما شنیده‌اید که ما ایرانیان در کشور کم‌آب زندگی می‌کنیم. اصطلاح «‌آبی» به همین ویژگی اشاره دارد، اما چگونه می‌توانیم تصویر بهتری از کم‌آبی ایران به دست آوریم؟ تصور می‌کنم مقایسه ساده بین منابع آب تجدیدپذیر ایران و مقدار آب برخی رودخانه‌های جهان می‌تواند تصویر خیلی خوبی از کم‌آبی سرزمین ایران ارائه کند.. نشانی صفحه‌ای در اینترنت را در پایین این یادداشت آورده‌ام که در آن می‌توانید مشخصات ۱۳۹ رودخانه مهم جهان را به ترتیب مقدار آورد آب آن‌ها مشاهده کنید. من هم در این‌جا مقدار کل آب تجدیدپذیر کشور را با آورد آب برخی از این رودخانه‌ها مقایسه کرده‌ام. مقدار آبدهی رودخانه‌ها در این جدول، بر حسب مترمکعب بر ثانیه داده شده است. اگر این عدد را در سه عدد ۳۶۰۰، ۲۴ و ۳۶۵ (۳۱۵۳۶۰۰۰ ثانیه هر سال) کنید، مقدار آب دهی بر حسب مترمکعب به دست می‌آید. مقدار آب تجدیدپذیر کشور در گذشته حدود ۱۳۰ میلیارد متر مکعب بوده که گفته می‌شود به حدود ۹۰ میلیارد متر مکعب کاهش یافته است. من در این‌جا مقدار ۱۰۰ میلیارد مترمکعب را در نظر می‌گیرم.. ...

دولتی که بتواند مشکل حل کند. (محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

مردم بیش از پیش از سیاست کناره می‌گیرند. هواداران سیاسی خسته و از پا افتاده‌اند. جوش و خروش در مخالفت با حکومت امکان قد برافراشتن و شدت گرفتن دارد، با این حال به بخشی خاص محدود می‌شود و راه و رسم‌های انقلابی دیگر کارساز نیستند. روشنفکرها هم سکوت اختیار کرده‌اند. سیاست به فعالیتی خودبزرگ‌بینانه تبدیل شده است. سیاست‌مداران خود را مسئول همه چیز می‌پندارند، منطق بحث جناحی آن‌ها را به نوید دادن تدابیر مؤثر برای حل و فصل قطعی تمام مشکلات سوق می‌دهد. آن‌ها زندانی وعده‌های خویش‌اند و ناتوان از مقاومت در برابر فشارهای جناح خود، باید به تلاش‌ برای انجام گفته‌های‌شان بدون در نظر گرفتن هزینه‌ها و نتایج آن همت گمارند. آن‌ها باید بر محدودیت‌های خود وقوف یابند و از سپردن وعده‌های نشدنی دوری کنند. یک دولت متکبر، همه‌جا حاضر و همه‌کاردان، ناگزیر علیل و ازکارافتاده است و فقط یک دولت فروتن می‌تواند خود را به راستی فعال نشان دهد، زیرا تنها چنین دولتی قادر است به جامعه گوش دهد، شهروندان را درک کند و در خدمت آن‌ها باشد و در به تحقق رساندن اهداف‌شان به‌وسیله خودشان یاری رساند. ...

ونزوئلا از آن‌چه در تلویزیون می‌بینید به شما نزدیک‌تر است!!

(محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی). چه اتفاقی در بزرگ‌ترین دارنده ذخایر نفت جهان رخ داده که چنین در تب و تاب خشونت قرار گرفته است؟ خوشبختانه کتابی به فارسی در دست داریم که می‌توان ریشه‌های رخدادها ونزوئلای امروز را در آن یافت. «معمای فراوانی: رونق‌های نفتی و دولت‌های نفتی» نوشته‌تری لین کارل با ترجمه جعفر خیرخواهان در سال ۱۳۸۸ منتشر شد اما شاید در کوران حوادث سال ۸۸ به اندازه کافی دیده نشد. درآمد کشورهای عضو اوپک در سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۷۴ یازده برابر (ص. ۲۶) و سیاست و اقتصاد این کشورها نفتی شد. شاه ایران از تمدن بزرگ سخن می‌گفت اما سقوط کرد، و سرنوشت بقیه نیز بسیار ناخوشایند بود. پابلو آلفونسو بنیان‌گذار اوپک می‌گفت «نفت مدفوع شیطان است. ما در مدفوع شیطان غرق می‌شویم» کارل شرح می‌دهد که چرا کشورهای نفتی در مدفوع شیطان غرق شدند. ...

بفرمایید «تالار ادعا». (محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی).. ✅ این‌جا کشور ادعاهاست

ادعاهایی از این جنس که «هنر نزد ایرانیان است و بس» را نمی‌گویم، بلکه ادعاهای سیاستی در نظرم است، ادعاهایی از این جنس که می‌توان برق را برای مردم مجانی کرد و برای دولت هم بهتر است که این کار را بکند، قیمت گوشت به علت برجام به صد هزار تومان رسیده است، می‌توان دریای خزر و خلیج فارس را به هم با آبراهی وصل کرد، یارانه ماهیانه را می‌توان به ۲۵۰ هزار تومان افزایش داد، در ایران آب به اندازه کافی هست و مشکل کم‌آبی نداریم، می‌توان ظرف سه تا پنج سال هواپیمای مسافربری پهن‌پیکر ایرانی ساخت، آمریکا در حال فروپاشی است، چند هزار سرباز آمریکایی را می‌توان اسیر گرفت و بابت آزادی هر کدام یک میلیارد دلار خسارت دریافت کرد، باید در ایران سالیانه ۵۵ میلیون تن فولاد تولید کرد، و همین‌طور الی آخر.. ✅ خودم می‌دانم که رسانه‌های آزاد یکی از بهترین عرصه‌ها برای آزمودن این گونه ادعاهاست. مراکز پژوهشی و اندیشکده‌ها هم دست به راستی‌آزمایی درخصوص این گونه ادعاها می‌زنند. مرکز پژوهش‌های مجلس در بسیاری از گزارش‌هایش به ارزیابی چنین ادعاهایی می‌پردازد. اما به شکل نمادین و شاید واقعی بتوان از این حد هم فراتر رفت.. ✅ کاش م ...

سیاست‌ورزی به مثابه بازاریابی. (محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

✅ فیلیپ کاتلر از بزرگ‌ترین متخصصان بازاریابی در جهان، در یکی از کتاب‌هایش خاطره‌ای از پیامی تبلیغاتی برای شرکت کوکاکولا نقل می‌کند. کاتلر می‌نویسد وقتی ویدئوی تبلیغاتی برای مدیر کوکاکولا پخش شد، گفت من از این تبلیغ خوشم نمی‌آید. کاتلر می‌نویسد در پاسخ به او گفتم اگر قرار است همه محصولات کارخانه را شما بخرید، چیزی خواهیم ساخت که شما از آن خوش‌تان بیاید. ✅ گفته کاتلر خیلی ساده، واقعیتی دردناک از عرصه‌های سیاسی، اجتماعی و بوروکراتیک را آشکار می‌سازد. صاحبان قدرت با این مخاطره مواجه‌اند که به سرعت از یاد ببرند که آن‌ها هم تولیدکننده‌اند. آن‌ها کالای عمومی تولید می‌کنند. امنیت، سیاست عمومی، گفتار سیاسی و تقنین همگی کالاهای عمومی هستند. این‌ها کالای عمومی‌اند و به مالکیت کسی درنمی‌آیند و استفاده هر فرد از آن‌ها با بهره‌مندی دیگران از چنین کالاهایی تعارض ندارد، اما این خصایص سبب نمی‌شود تا کالا بودن آن‌ها از بین برود. ✅ کالا وقتی ارزشمند است که مصرف‌کننده و تقاضایی داشته باشد؛ و تقاضا زمانی شکل می‌گیرد که کالا بتواند نیازی را برآورده کند. ...

دانشگاه مسئول در برابر محیط‌زیست. سخنرانی محمد فاضلی در دانشگاه تهران. سوم بهمن ۱۳۹۷

120131_001 (My Recording)

دانلود و مشاهده در تلگرام

حسین دهباشی را زندان نکنید. (محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

✅ حسین دهباشی، سازنده فیلم تبلیغاتی حسن روحانی در سال ۱۳۹۲، و بعدها منتقد تند و تیز و گزنده او و دولت‌اش، با شکایت وزارت بهداشت به چهار ماه حبس محکوم شده و امروز ۳۰ دی ۱۳۹۷ خبر داده که حکم قطعی شده و باید راهی زندان شود. مقامات رسمی – در بیست و چهار ساعت گذشته - این خبر را تکذیب نکرده‌اند. من علی‌رغم آن‌که منش و مشرب ایشان در عرصه سیاست را نمی‌پسندم و از نظر نامساعدش درباره خودم مطلعم و تیغ طعن‌شان را هم چشیده‌ام، به دلایل زیر معتقدم شکایت از او را پس بگیرید و از زندان کردن این شهروند – هر که و هر گونه که هست - بپرهیزید.. ✅ اول، رواست آنان که پا به عرصه قدرت و سیاست می‌گذارند تحمل و نقدپذیری بسیار داشته و قبلا چنان بزرگ شده باشند که از نقدها – حتی آن‌گاه که ناحق و ناروا می‌پندارند – نرنجند؛ و استدلال را ننهند و اقتدار برگیرند. سخن تند و تیز شهروند، هر قدر که ناروا باشد و روح و جان مقامات را بیازارد؛ از خسارتی که تصمیمات نادرست اصحاب قدرت – گاه از سر جایزالخطایی انسان و بیشتر از سر سوءمدیریت - بر روح و جسم میلیون‌ها انسان وارد می‌کنند و گاه نسل‌ها باقی می‌ماند، بیشتر نیست. روا نیست که ا ...

پیکان، دوچرخه، موشک و «تولدت مبارک». (محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

✅ «مبارک، مبارک، تولدت مبارک/ لبت شاد و دلت خوش، چو گل پرخنده باشی/ بیا شمع‌ها رو فوت کن، که صد سال زنده باشی/ مبارک، مبارک، تولدت مبارک.» شعر و آهنگ ماندگار شدند. ایرانیان امروز اکثرا نمی‌دانند این آهنگ چرا ساخته شد. تولید پیکان در سال ۱۳۴۶ آغاز و در سال ۱۳۴۹ مراسمی در ورزشگاه آزادی برگزار و از آهنگی رونمایی شد که به سفارش ایران ناسیونال (ایران خودرو فعلی) و توسط انوشیروان روحانی برای پیکان ساخته شده بود: «تولدت مبارک». ✅ صادق زیباکلام، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران، چهل و هشت سال بعد از «تولدت مبارک»، صنایع هسته‌ای و موشکی را با دوچرخه‌سازی مقایسه کرده و گفته است «ای کاش به جای صنایع هسته‌ای، به جای ماهواره و به جای موشک، جمهوری اسلامی می‌توانست یک دوچرخه بسازد که با دوچرخه ترکیه یا دوچرخه هند رقابت کند.» دو نوع مواجهه با این گفته می‌توان داشت. ✅ اول، از منظر سیاست‌گذاری علم و فناوری و مقایسه کردن مزیت‌های هر یک از انواع دانش و فناوری، و ارائه آمار و ارقام درباره این‌که آیا دوچرخه‌های ایرانی در بازار جهانی رقابت‌پذیر هستند؟ و در ادامه پرسید آیا اساسا می‌شود صنعتی مرتبط با امنیت (نظی ...

یک لقمه صداقت. (محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

✅ خبر ساده است: «ماهواره پیام در مدار قرار نگرفت.» وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، رئیس دانشگاه صنعتی امیرکبیر و دیگرانی خبر را بیان و تأیید کرده‌اند. علت را هم توضیح داده‌اند: وقتی ماهواره رهاسازی می‌شود، باید سرعت‌اش هفت‌ونیم کیلومتر بر ثانیه باشد، و چون با این سرعت رهاسازی نشده، سقوط کرده است. محل سقوط، اقیانوس هند است و بلافاصله اعلام شده که ماهواره جایگزین با نام «پیام ۲» ساخته خواهد شد. معنا و اهمیت اجتماعی صادقانه اعلام کردن سقوط ماهواره پیام چند چیز است که نباید از آن‌ها به سادگی گذشت …✅ اول، مسئولان پروژه پذیرفته‌اند که انسان جایزالخطاست، حتی وقتی مدیر، کارشناس یا دانشمند جمهوری اسلامی ایران باشد. محاسبات‌اش ممکن است غلط از کار دربیاید، یا اصلا همه چیز درست باشد و سازوکارهای طبیعی همراهی نکنند.. ✅ دوم، مدیران پذیرفته‌اند که جهان سیاه و سفید نیست، بلکه طیفی از رنگ‌هاست. ماهواره پیام در مرحله آخر سقوط کرده و شکست خورده و این قسمت سیاه داستان است، اما ماهواره‌ای ساخته شده، با ماهواره‌بر ایرانی پرتاب شده، دستگاه‌های آن شش دقیقه کار کرده‌اند و حتی پس از سقوط نیز جی‌پی‌اس آن کار کرد ...

بودجه به زبان آدمیزاد. (محمد فاضلی – عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی)

✅ اقتصاد و هر عرصه سیاستی مهمی، به رسانه‌هایی نیاز دارد که آن‌چه را از چشم مردم پنهان است، برای مردم آشکار ساخته و روابط میان کیفیت زندگی مردم و آن عرصه را آشکار کند. اغلب رسانه‌های اقتصاد و گزارش‌هایی که توسط نهادهای اقتصادی منتشر می‌شوند، به خاطر تیراژ پایین و نوع زبانی که به‌کار می‌گیرند که تخصصی خوب است، از دسترس مردم خارج هستند. شهروندانی که قادر باشند از میان شمار زیادی اصطلاحات آشنا برای اقتصادخوانده‌ها – برای مثال از آن جنس که در سند بودجه کشور گنجانده می‌شود – و ناآشنا برای عموم مردم، فهمی از روندهای اقتصادی به دست آورند زیاد نیست. ✅ سند بودجه سالیانه کشور یکی از مهم‌ترین اسنادی است که سرنوشت زندگی روزمره مردم نیز به آن گره خورده و توسعه نیز در گرو آن است. چندین دهه است بودجه سندی دست‌نیافتنی و غیرقابل فهم برای مردم بوده است. اکثریت قاطعی از مردم چیزی درباره کسر بودجه (و اثراتش)، تملک دارایی‌های سرمایه‌ای، بودجه عمومی، بودجه شرکت‌های دولتی و ده‌ها مفهوم موجود در بودجه و کاربرد آن‌ها در مملکت‌داری نمی‌دانند. دو سه سالی است که مطالبه‌ای در حال فراگیر شدن برای شفافیت و قابل فهم ش ...